154 12 32MB
Polish Pages [159]
ILUSTROWANA �
S
TOM 1
..
d
ILUSTROWANA
HISTORIA S I T �
TOM l
(do
500
prof. dr
redakcja naukowa hab. Henryk Samsonowicz
�
roku n.e.)
MUZASA
Czym jest historia? Wyraz "historia" wywodzi się od starożymego greckiego czasownika hislO - "wiem to", ale znaczy także "widzialem", a historeo oznaczało "uczyć się przez doświadczenie". Grecy byli świadomi, że nie można niczego wiedzieć, jeśli się tego nie zobaczy lub nie zbada. Historyk grecki Tukidydes pisał, iż zbyt wielu ludzi skłonnych jest wierzyć pierwszej opowieści, jaką usłyszą! Starożymi Grecy rozumieli istotę tego, czym jest historia. Po pierwsze, wiedza historyczna musi być oparta na dowodach. Po drugie, historia jest nie tylko jednym wątkiem, lecz wieloma. Wreszcie po trzecie, wszystko musi być
rozpatrywane w sposób krytyczny, by wytropić wszelkie pomyłki. Historycy usiłują odkryć nie tylko co się wydarzyło, ale także dlaczego to się stało. Słowo "historia" ma wiele znaczeń. Jest to opowieść o zdarzeniach w ciągu czasowym; jest to także badanie wydarzeń, ich przyczyn i rezultatów. Historią jest wszystko, co zachowuje lub przypomina przeszlość, szczególnie pod postacią słowa pisanego. Jako materiał dowodowy wykorzystują historycy zarówno relacje pisemne, jak i zabytki, takie jak broń i narzędzia, czy też opowieści zachowane w tradycji usmej.
r
A Budowle swiadczą o przesz/osei. Rzymianie wznosili potężne budynki publiczne i wiele z nich nadal sloi, jak Koloseum w Rzymie.
II � � .
�___o �
Mykeny
'\
'\
Morze 'Egejskie
• eo
\)
·
Aten C
• \l
· 0"'0
c
e
�
(lf '= •
cQ'
.,'
�::':
The (Santonni)
l?
• •
6'
•
'V"':r7� RODÓ
Morze Sr6dziemne
• Ta mapa pokazuje, gdzie miescila się cywitizacja minojska. Minojczycy wplynęli w wielkim stopniu na inne kultury egejskie, zwlaszcza na Mykericzyków, którzy na lądzie greckim mieli p6żniej silną pozycję.
2200-1920 p . n . e. T Tak wyglądal palac w Knossos w czasach minojskich. Byl zbudowany z kamieni i belek drewnianych; apartamenty królewskie otaczaly centralny dziedziniec, a inne pomieszczenia mieściły się na wyższych piętrach. ----
Rozwinięta kultura minojska upadla w sposób nagly i tajemniczy około 1 450 r. p.n.e. Jej upadek nastąpił po wybuchu potężnego wulkanu na wyspie Thera (Santorini), który dotknął całą Kretę. Knossos zostało najechane przez Mykeńczyków, którzy podziwiali Minojczyków i przyswoili sobie większość ich idei.
SZKUTNICTWO Rzemieślnicy minojscy byli biegli w budowie slatków. Na statkach takich, jak pokazany poniżej, kupcy kreteńscy żeglowali do innych wysp Morza Egejskiego i do krajów wschodniego wybrzeża Morza $ródziemnego, lącznie z Egiptem. Wyroby minojskie, takie jak piękna ceramika i wytwory metalurgiczne, zostały odnalezione w wielu krajach. Te znaleziska wskazują, że handel przynos iI Kreteńczykom duże zyski. On też przyczynil się do ich bogactwa.
p.n.e.
Kreta: przybywają na wyspę ludzie mówiący po grecku; używają oni pisma minojskiego, zwanego l inearne A (do tej pory nie odczytanego) oraz linearne B. wczesnej formy pisma greckiego (odczytanego w 1952 r.). Japonia: kultura Jomon w pelni rozwoju. Polska: wielkie grobowce megalityczne na Kujawach. 2150 Dolina Indusu: pierwszy najazd Ariów z pólnocy. ok, 2100 Mezopotamia: patriarcha Hebrajczyków Abraham rozpoczyna wędrówkę z Ur na pól nocny zachód. Dolina Indusu: Ariowie konlynuują swój podbój. 2050 Egipt: początek $redniego Państwa, obejmującego 1 1 i 12 dynastie (do 1750 r. p.n.e.). 2030 Mezopotamia: postępuje upadek Sumeru. 2200
Podwójna siekiera, labrys, byla symbolem Bogini· ·Matki i malowano ją na ścianach w calym pałacu w Knossos. 2000
�
1950
1925 1920
Indoeuropejczycy (wcześni Grecy) pOdbijają Grecję lądową i osiedlają się w niej. Minojska Kreta dominuje w regionie Morza Egejskiego; Minojczycy rozpoczynają budowę palacu w Knossos. Anatolia: pojawiają się tu Hetyci, lud indoeuropejski; strzegą oni tajemnicy wytwarzania żelaza. Egipt: wchodzą w użycie klódki i zamki do drzwi. Anglia: rozpoczyna się druga laza budowy Stonehenge. Szkocja: zaczynają się prace przy zakladaniu kręgu w Brodgar, kamiennego kręgu na Orkadach. Peru: uprawiana jest bawełna. Nowa Gwinea: przybywają pierwsi osadnicy. Asyria: zaczyna się budowa wielkiej świątyni i pałacu w Mari. Egipt wojska faraona Sezostrisa I podbijają Kanaan (dzisiejszą Palestynę). Mezopotamia: koniec państwa Ur. Hetyci pOdbijają Babilon. Anatolia: kupcy asyryjscy zakladają kolonię w Kapadocji (istni ala do 1 850).
39
M Y K EŃCZYCY p.n.e.
Grecja: rozwój kultury mykeńskiej. 1830 Babilon: założenie pierwszej dynastii. Jej wojska podbijają miasta-państwa w północnej i południowej Mezopotamii. 1800 Mikronezja: przybywają pierwsi osadnicy. 1792 Babilon: wstąpienie na tron Hammurabiego Wielkiego, który tworzy zbiór praw (jego rządy trwają do 1750 r. p.n.e.). 1760 Chiny: powstaje dynastia Szang. 175()...1550 Egipt: dynastie od 13 do 17. 1751)-1500 Anatolia (Turcja): Stare królestwo Hetytów. 1730 Egipt: Hyksosi, plemię semickie, rozpoczynają podbój kraju, zakładając 1 5 dynastię. W tym czasie Izraelici osiedlają się w Egipcie, zaoewne pod opieką Hyksosów. 1900-1600
Możni mykeńscy by/i chowani w grobach " " kopu/owych . Ten zostal nazwany Skarbcem A/reusza, a odkryto go w Mykenach w Grecji.
Mykeńczycy Mykeny były miastem na Peloponezie, południowym półwyspie Grecji, Były one ośrodkiem pierwszej cywilizacji greckiej, która rozwinęła się prawie współcześnie z minojską na Krecie. Miejscowość ta nadała nazwę całej kulturze późnej epoki brązu w Grecji . Kultura mykeńska wzięła swój początek w szeregu osiedli na wzgórzach, zamieszkanych przez ludność mówiącą starożytną odmianą języka greckiego. Z czasem wiele z tych osiedli rozrosło się w wielkie, ufortyfikowane miasta, z pałacami i luksusowymi przedmiotami, które rywalizowały z wyrobami biegłych rzemieślników króla Minosa. Zanim jednak pobudowano grody obronne, rozpoczęto chowanie zwłok ważniejszych osobistości w okazałych grobowcach, zwanych grobami "kopułowymi", ponieważ miały kształt kopul. Grobowce te były budowane AGAMEMNON I WOJNA TROJANSKA
Syria: najazd Hetytów. Anglia: zaczyna się trzecia faza budowy Stonehenge. 165()...1450 Grecja: rozwój potęgi Mykeńczyków, skupionej w Mykenach i Pyl os. 1600 Mykeńczycy uprawiają handel morski na całym Morzu Śródziemnym. Syria: Hetyci zdobywają Aleppo na wybrzeżu Morza Śródziemnego. 1550 Egipt: początek Nowego'Państwa (do 1050 r. p.n.e.); zostają wyparci Hyksosi. Rozpoczyna się budowa świątyni Amona w Karnaku. 1504-1450 Egipt: okres ekspansji pod rządami Tutmozisa I, który wkrótce podporządkowuje sobie Palestynę, Syrię i południe wzdłuż Nilu aż do Kusz (Nubia). Meksyk: budowa kamiennych świątyń. 1700
40
Poemat epicki Homera, Iliada, opowiada dzieje oblężenia przez Greków Troi, miasta leżącego na wybrzeżu Anatolii. Parys, syn Priama - króla Troi - porwał piękną Helenę, żonę Menelaosa, który był królem Sparty. Brat Menelaosa, Agamemnon, król Myken, zebrał armię, by zaatakować Troję i odebrać Helenę. Opowieść jest legendą, ale Troja istniala naprawdę, a także Agamemnon był na pewno prawdziwym wladcą Myken. Ta zlota maska zostala odkryta w grobowcu w Mykenach przez archeologa niemieckiego Heinricha Schliemanna. Myślał on, że jest to maska Agamemnona, ale obecnie uczeni uważają, iż należała do człowieka, który żył 300 lat wcześniej.
1 900-1450 p.n.e.
z wielkich bloków kamiennych, układanych w formie dużych kopuł. Jeden z grobów w Mykenach, znany jako Skarbiec Atreusza, ma wysoki na 6 m korytarz, wiodący do komory o wysokości 1 3 m i szerokości 1 4 m. Była ona pierwomie wykładana płytami z brązu. Bogactwo grobów wskazuje, że wiele trudu i pieniędzy wydawano na utrzymanie rodziny królewskiej i arystokracji. Jeśli sądzić po skarbach, odkrytych w licznych grobowcach, Mykeńczycy lubowali się w złocie, sprowadzanym z Egiptu. Rzemieślnicy wyrabiali złote czarki, maski, kwiaty, ozdoby stroju oraz dekorowane złotem miecze i inny oręż. Nie dziwi więc, że Homer opisywał Mykeny jako "bogate w złoto".
"
e« GRECJA
Morze Egejskie
•
�)
pelÓ�
R-· Troja L
o
ćl.' < A NATOLIA � ;?