55 1 267KB
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật MỤC LỤC
Sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật LỜI NÓI ĐẦU Tư vấn pháp luật là một trong những hoạt động quan trọng của luật sư trong quá trình hành nghề luật, đây chính là việc luật sư giải đáp pháp luật, hướng dẫn thực hiện đúng pháp luật, cung cấp dịch vụ pháp lý khác nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng. Thông qua hoạt động này, người tư vấn đã góp phần tuyên truyền phổ biến, giải thích pháp luật nhằm nâng cao văn hoá tư pháp cho người dân, giúp họ có kiến thức pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật, giảm thiểu được những tranh chấp, vi phạm pháp luật không đáng có, góp phần ổn định xã hội, phát triển kinh tế từng bước nâng cao đời sống nhân dân. Khi xã hội càng phát triển thì đồng thời càng có nhiều các mối quan hệ được thiếp lập, những vấn đề phát sinh trong mọi lĩnh vực xảy ra hàng ngày. Để thực hiện những việc làm đúng với quy định của pháp luật thì chúng ta cần phải tìm hiểu luật và có sự vận dụng linh hoạt. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể làm được điều này. Do vậy, em chọn đề tài số 04: “Kỹ năng tư vấn pháp luật và vai trò của kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật” để làm bài tập học kỳ. NỘI DUNG I/ Khái quát chung về Tư vấn pháp luật 1. Khái niệm tư vấn pháp luật *Định nghĩa Tư vấn pháp luật Trước hết, tư vấn là gì? Tư vấn theo nghĩa thông thường là đóng góp ý kiến về những vấn đề được hỏi đến, nhưng không có quyền quyết định. Có nhiều định nghĩa tư vấn pháp luật như theo Điều 28 Luật Luật sư 2006, Điều 28 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2006,… Có thể đưa ra định nghĩa tư vấn pháp luật như sau: Tư vấn pháp luật là việc giải đáp pháp luật, hướng dẫn cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài xử sự đúng pháp luật; cung cấp dịch vụ pháp lý cho các cá nhân, tổ chức thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 2
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật
*Đặc điểm của hoạt động tư vấn pháp luật Một là, Tư vấn pháp luật là loại dịch vụ pháp lý Hai là, Người tư vấn pháp luật có kiến thức pháp luật và đạt trình độ chuyên môn nghề nghiệp nhất định, có kinh nghiệm và kỹ năng chuyên sâu. Ba là, Tư vấn pháp luật là nghề lấy pháp luật làm công cụ để giải quyết những vấn đề pháp lý mà khách hàng yêu cầu bản thân người tư vấn hoạt động dựa trên pháp luật và tuân thủ pháp luật, quy chế trách nhiệm nghề nghiệp. Bốn là, Tư vấn pháp luật là tìm ra được giải pháp hợp lý và phù hợp pháp luật để giúp đỡ giải quyết vấn đề pháp lý của khách hàng. Năm là, Tư vấn pháp luật là nghề lao động trí óc có tính độc lập và chịu trách nhiệm cá nhân cao; Sáu là, Tư vấn pháp luật là nghề đòi hỏi sử dụng nhiều nhiều kỹ năng nghề nghiệp thành thạo, chuẩn xác người tư vấn cần có sự mẫm cảm nghề nghiệp, kỹ năng phân tích, tư duy logic, tổng hợp cao. 2. Các nguyên tắc cơ bản của hoạt động tư vấn pháp luật Gồm 5 nguyên tắc sau: Thứ nhất, Nguyên tắc tuân thủ pháp luật Điều 5 Luật Luật sư năm 2006 quy định một trong những nguyên tắc hành nghề luật sư là phải tuân thủ hiến pháp và pháp luật. Điều 21 khoản 2 điểm b Luật Luật sư cũng quy định rằng luật sư có nghĩa vụ sử dụng các biện pháp hợp pháp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng. Thứ hai, Nguyên tắc tránh xung đột lợi ích 3
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Người tư vấn trong bất kỳ trường hợp nào cũng không được tư vấn cho hai khách hàng mà lợi ích của họ trái ngược nhau. Vì vậy, trước khi lựa chọn khách hàng luật sư phải kiểm tra vấn đề mâu thuẫn về lợi ích. Thứ ba, Trách nhiệm giữ gìn bí mật đối với các thông tin của khách hàng Ở nước ngoài cũng như ở Việt Nam, người tư vấn phải chịu trách nhiệm giữ gìn mọi thông tin kín cho khách hàng. Nghĩa vụ giữ bí mật thông tin về khách hàng được áp dụng bất kể thông tin đó có từ đâu. Thứ tư, Nguyên tắc trung thực, khách quan Nguyên tắc này cũng đòi hỏi người tư vấn phải trung thực khi tự đánh giá về khả năng xử lý tình huống của khách hàng. Trước khi nhận lời với khách hàng, người tư vấn phải xem khách hàng yêu cầu loại dịch vụ gì rồi quyết định một cách nghiêm túc và chân thực xem việc đó có nằm trong khả năng của mình hay không. Năng lực về pháp luật còn bao gồm cả kinh nghiệm và kỹ năng của luật sư. Thứ năm, Bảo vệ tốt nhất lợi ích của khách hàng chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước khách hàng. II/ Kỹ năng tư vấn pháp luật và vai trò của kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật 1.
Kỹ năng tư vấn pháp luật Trước tiên, chúng ta phải hiểu kỹ năng là gì? Kỹ năng là năng lực (khả năng)
của chủ thể thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi. Do đó, kỹ năng tư vấn pháp luật là loại kỹ năng làm việc, kỹ năng hỗn hợp. Có thể định nghĩa kỹ năng tư vấn pháp luật như sau: Kỹ năng tư vấn pháp luật là khả năng của người thực hiện tư vấn pháp luật vận dụng kiến thức pháp luật, đạo 4
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật đức xã hội và kinh nghiệm cuộc sống để hướng dẫn, giải đáp, đưa ra ý kiến, cung cấp thông tin pháp luật, giúp soạn thảo văn bản liên quan nhằm giúp cho người khác được tư vấn biết cách xử sự hoặc giải quyết những vấn đề vướng mắc pháp luật của người phù hợp với pháp luật. 1.1.
Kỹ năng tiếp xúc khách hàng và tìm hiểu yêu cầu tư vấn
*Kỹ năng giao tiếp Ngôn ngữ phải rõ ràng, rành mạch, tiết tấu âm lượng vừa phải; tránh những trường hợp nói giọng, nói lắp, nói quá nhanh, quá to, nói quá nhỏ. Về phi ngôn ngữ: Hình thức, dáng điệu, cử chỉ, cách bắt tay đúng mực; nét mặt, ánh mắt cũng như thái độ phù hợp, bày tỏ sự tôn trọng với người nói. * Kỹ năng lắng nghe Lắng nghe là quá trình tập trung chú ý để giải mã sóng âm thanh thành ngữ nghĩa. Kỹ năng lắng nghe hiệu quả trong giao tiếp: Một là, Lắng nghe một cách chủ động: Nên nhớ rằng bạn đang lắng nghe. Hãy hướng sự chú ý vào người nói và làm cho họ thấy rằng dường như lúc này chỉ có một điều khiến bạn quan tâm: những gì họ đang nói. Hai là, Tập trung vào quá trình giao tiếp: Bày tỏ sự tôn trọng với người nói là việc làm cần thiết. Ba là, Đặt câu hỏi: Cách tốt nhất là ghi nhớ câu hỏi đó và sau khi người nói đã nói hết những điều họ muốn thì bạn hãy đặt câu hỏi. Bốn là, Hưởng ứng người nói Năm là, Sử dụng ngôn ngữ cơ thể: Mặt đối mặt và nhìn họ. Hãy thực sự chú tâm vào người nói. 5
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Sáu là, Diễn giải nội dung bạn muốn trình bày: Kỹ thuật này có thể giúp mọi người mở rộng cuộc nói chuyện, có thể khám phá những gì mà bạn thực sự muốn diễn đạt. * Kỹ năng ghi chép Ghi chép là một thói quen tốt của những người thành công vượt bậc. Có rất nhiều điều để ghi chép, tuy nhiên bạn không nhất thiết phải ghi chép hết tất cả, mà chọn ra những điều quan trọng nhất để ghi chép thì mới hiệu quả. Khi lắng nghe khách hàng trình bày cũng chúng vừa nghe vừa phải kết hợp với ghi chép ý chính, cần phải: ghi chép thật nhanh, ghi chép đó phải chính xác, ghi chép đầy đủ thông tin và gạch chân những điểm cần lưu ý; biết cách viết tóm tắt lược diễn biến vụ việc. Cuối cùng phải tóm lại được diễn biến vụ việc cho khách hàng nghe lại để nhấn mạnh và đã chính xác hoàn toàn chưa. *Kỹ năng diễn giải và tổng hợp vấn đề Sau khi đã tìm hiểu rõ nguyên nhân vấn đề, việc tiếp theo bạn hãy bắt tay vào phân tích vấn đề đó. Phân tích vấn đề giúp bạn hiểu rõ hơn về bản chất của vấn đề, biết được vấn đề đó sai ở đâu, sai như thế nào, có nghiêm trọng hay không và đưa ra các lựa chọn hợp lý nhất để xử lý vấn đề một cách tốt nhất. Đánh lại lại kết quả vấn đề là việc bạn tổng kết lại toàn bộ quá trình giải quyết của bạn từ khâu xác định nguồn gốc cho đến khi vấn đề được giải quyết xong. Việc làm này giúp bạn có cái nhìn tổng quát về toàn bộ vấn đề, những giải pháp, cách lựa chọn giải pháp, quá trình thực hiện từ đó bạn sẽ rút ra được kinh nghiệm cho bản thân và cho những lần giải quyết vấn đề sau này. * Kỹ năng đặt câu hỏi và tìm hiểu vấn đề.
6
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Để bảo đảm rằng người tư vấn đã hoàn toàn hiểu bối cảnh của câu chuyện mà khách hàng đem lại, cần kiểm tra xem các câu trả lời của khách hàng và những thông tin, tài liệu mà khách hàng cung cấp thực sự đã giải đáp được hết các câu hỏi sau chưa: Ai? Cái gì? Khi nào? Ở đâu? Như thế nào? Tại sao? 1.2.
Kỹ năng thoả thuận ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý Kết thúc giai đoạn tìm hiểu yêu cầu của khách hàng, người tư vấn pháp luật
có thể tự mình có được nhận định và kết luận sơ bộ về sự việc; đánh giá được tính chất và dự kiến được khối lượng công việc, thời gian và nhân sự để xử lý công việc đó, từ đó có cơ sở để chào phí dịch vụ tư vấn. Người tư vấn pháp luật cần đảm bảo mình có đủ năng lực xử lý công việc của khách hàng trước khi ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng. Mọi khách hàng đều có quyền đòi hỏi dịch vụ tư vấn pháp luật được cung cấp bởi người có trình độ. Niềm tin vào người tư vấn, vốn dĩ là nền tảng cuả mối quan hệ giữa họ với khách hàng, đòi hỏi người tư vấn một sự trung thực và khả năng đánh giá được mức độ chuyên môn của mình cũng như phạm vi các dịch vụ mà mình cung cấp. 1.3.
Kỹ năng xác định vấn đề pháp lý Thực chất của việc xác định vấn đề pháp lý của vụ việc là việc nghiên cứu
một cách kỹ lưỡng và thấu đáo hồ sơ của khách hàng và tìm ra những vấn đề mấu chốt cần giải quyết. Trong giai đoạn tìm hiểu yêu cầu của khách hàng, chúng ta đã ít nhiều nắm bắt được sự việc và đã có những nhận định, đánh giá sơ bộ về hướng giải quyết của hồ sơ. Tuy nhiên, việc đọc kỹ lại toàn bộ hồ sơ là điều cần thiết. Qúa trình tìm ra vấn đề pháp lý là quá trình người tư vấn pháp luật đặt một chuỗi các câu hỏi pháp lý có tính liên kết với nhau, câu hỏi pháp lý này sẽ làm nảy sinh câu hỏi pháp lý kế tiếp.
7
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Khi xác định vấn đề pháp lý, nên xuất phát từ câu hỏi mà khách hàng muốn người tư vấn giải đáp. Vấn đề pháp lý của hồ sơ thường là câu hỏi pháp lý mà câu trả lời sẽ giúp giải đáp được nguyện vọng của khách hàng. 1.4.
Kỹ năng xác định luật áp dụng Khi tra cứu văn bản pháp luật, cần lư ý các vấn đề sau: Thứ nhất, Xác định hiệu lực về không gian và thời gian của văn bản pháp
luật áp dụng. Nếu tình huống có yếu tố nước ngoài, cần phải xem xét liệu tình huống có bị điều chỉnh bởi pháp luật nước ngoài hay không? Điều khoản lựa chọn luật áp dụng có giá trị hay không? Vì vậy, khi nghiên cứu một văn bản pháp luật, đừng bao giờ bảo quên hai điều khoản i) đối tượng và phạm vi áp dụng của văn bản; ii) hướng dẫn thi hành và áp dụng văn bản pháp luật này. Thứ hai, Dựa vào tính chất pháp lý của dữ kiện để xác định lĩnh vực pháp luật và các văn bản pháp luật cần nghiên cứu. Thứ ba, Dựa vào các câu hỏi pháp lý đã được mổ xể khi nghiên cứu hồ sơ để tìm điều luật liên quan. Thứ tư, Khi tìm kiếm văn bản pháp luật áp dụng, ngoài văn bản luật, phải tra cứu và đọc kỹ các văn bản hướng dẫn luật. Người tư vấn cần nghiên cứu kỹ các văn bản hướng dẫn như Nghị định, Thông tư. Đặc biệt, cần phải nghiên cứu kỹ các nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng luật nhằm nắm rõ thực tiễn áp dụng luật của toà án. Thứ năm, Qúa trình áp dụng văn bản pháp luật vào tình huống của khách hàng là quá trình lập luận để trả lời cho các vấn đề pháp lý mà hồ sơ đặt ra. Thực chất, nó cũng được hiểu là quá trình giải thích luật. Ở đây, người tư vấn cần vận dụng các phương pháp lập luận, gắn liền với cách hiểu luật và đánh giá chứng cứ. 8
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Nên sử dụng thường xuyên phương pháp suy luận tam đoạn luận, là loại hình suy luận gián tiếp, xuất phát tư hai tiền tất yếu để rút ra một kết luận. 1.5.
Trả lời tư vấn Mô tả giải pháp: Sau khi phân tích vụ việc, đối chiếu với các quy định của
pháp luật, người tư vấn thấy đã nhìn thấy được các giải pháp có thể áp dụng cho trường hợp của khách hàng. Khi tìm kiếm giải pháp, người tư vấn phải đánh giá các khả năng khác nhau có thể xảy ra trên cơ sở xem xét chúng dưới gốc độ logic pháp lý và thực tiễn. Tốt nhất nên sử dụng bảng đánh giá các giải pháp. Định hướng cho khách hàng: Định hướng và thuyết phục khách hàng lựa chọn giải pháp, tức là tìm cách đàm phán và thuyết phục khách hàng. Thức tế, người tư vấn cần giải thích cho khách hàng một cách rõ ràng, bằng ngôn ngữ đơn giản và dễ hiểu, những khía cạnh pháp lý phức tạp của hồ sơ. Khi lựa chọn phương án cũng cần sự hợp tác tích cực của khách hàng. Lựa chọn chiến thuật: Cuối cùng, sau khi đã lựa chọn được giải pháp, người tư vấn cũng cần làm rõ với khách hàng cách thức tiến hành giải pháp đó, các chiến thuật có thể được áp dụng. Mặt khác, cũng không hiếm những trường hợp khách hàng cần tiến hành ngay một số thủ tục trong một thời hạn nhất định. 2. Vai trò của kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật Tư vấn pháp luật là hoạt động mang tính chất lao động trí óc bằng việc sử dụng chất xám vào công việc chuyên môn đặc thù, có vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội. Vì vậy, đòi hỏi người thực hiện tư vấn pháp luật phải hội đủ các tiêu chuẩn nhất định. Do vậy mà hoạt động tư vấn pháp luật có vai trò rất quan trọng và cần thiết đối với xã hội hiện nay:
9
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Thứ nhất, tư vấn pháp luật đóng vai trò quan trọng vào việc phổ biến giáo dục pháp luật, giúp định hướng hành vi ứng xử cho các cá nhân, tổ chức theo khuôn khổ pháp luật. Thứ hai, tư vấn pháp luật giúp nâng cao sự hiểu biết pháp luật của người được tư vấn: Thông qua vụ việc mà họ yêu cầu tư vấn, sẽ giúp họ có cái nhìn cụ thể và rõ hơn về vấn đề mình đang vướng mắc, để từ đó cho họ nâng cao hiểu biết pháp luật để có nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử đúng, hình thành và phát huy ý thức tôn trọng và thi hành nghiêm chỉnh pháp luật. Thứ ba, tư vấn pháp luật giúp tổ chức, cá nhân hiểu được những quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình: Tư vấn pháp luật cung cấp cho cá nhân, tổ chức những hiểu biết pháp luật ở mức cơ bản, phổ thông về một vấn đề nhất định, giúp họ hiểu rõ vị thế, quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình trong quan hệ pháp luật cụ thể nảy sinh trong đời sống xã hội. Thứ tư, tư vấn pháp luật góp phần giảm nhẹ sự căng thẳng cho các cơ quan tố tụng, tránh được sự quá tải trong hoạt động xét xử: Tư vấn pháp luật góp phần hòa giải hoặc giải quyết theo một trình tự phù hợp các mâu thuẫn, xung đột liên quan đến quyền, lợi ích, góp phần giảm thiểu các tranh chấp, giảm bớt tình trạng khiếu kiện tràn lan, kéo dài do người dân hiểu pháp luật không đúng hoặc không đầy đủ.
Thứ năm, tư vấn pháp luật còn góp phần hoàn thiện pháp luật, giám
sát việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. III/ Một số kiến nghị Thứ nhất, Có cơ chế hợp lý hơn để đảm bảo sự tuân thủ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp và quản lý hoạt động tư vấn pháp luật của người tư vấn.
10
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật Thứ hai, Tiếp tục duy trì nội dung đào tạo kiến thức về kỹ năng giải quyết vấn đề; tiếp tục duy trì, cải tiến phương pháp giảng dạy kết hợp lý thuyết trong đào tạo kỹ năng. Thứ ba, Người tư vấn cần nhận thức đúng đắn về chức năng nghề nghiệp của mình, có long yêu thương con người, coi trọng lẽ phải, có thái độ tuân thủ nghiêm túc pháp luật và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Thứ tư, Người tư vấn là người có tư duy logic, sắc sảo, linh hoạt, có khả năng hung biện, có trí tuệ xúc cảm cao. Thứ năm, Ngoài kiến thức sâu rộng về các ngành luật Việt Nam và quốc tế, người tư vấn phải thường xuyên trau dồi để có hiểu biết về đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, về tâm lý con người. Thứ sáu, Tiếp tục củng cố các điều kiện và cơ chế tạo ra động lực giúp nâng cao chất lượng phục vụ của người tư vấn khi thực hiện tư vấn pháp luật. KẾT LUẬN Người tư vấn cần tạo ấn tượng tốt với khách hàng để họ thấy mình vừa giỏi về chuyên môn, xong cũng rất gần gũi, hiểu họ, thông cảm với họ, ngoài mục đích làm việc vì kinh tế ra thì người tư vấn còn làm việc để góp phần tạo nên công bằng xã hội, muốn làm được điều này, người tư vấn cần xây dựng cho mình những tiêu chí kỹ năng nghề nghiệp nhất định và từ đó hoàn thiện, bổ sung các kỹ năng đó hoàn thiện từng ngày để có thể giải quyết công việc hiệu quả nhất. Thông qua hoạt động tư vấn chúng ta đã phát hiện được những điểm còn thiếu sót, những quy định còn hạn chế, những bất cập tồn tại trong việc xây dựng pháp luật để từ đó kịp thời có những kiến nghị sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn.
11
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Giáo trình Kỹ năng tư vấn pháp luật của Học viện Tư pháp, chủ biên: TS.
2.
Phan Chí Hiếu, ThS. Nguyễn Thị Hằng Nga; Nxb. CAND, Hà Nội – 2012. Giáo trình Kỹ năng tư vấn pháp luật chung, trường Đại học Luật Hà Nội,
3. 4. 5. 6. 7.
Nxb. CAND. Luật Luật sư năm 2006 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2006 Từ điển tiếng Việt - Viện ngôn ngữ học – Năm 1998. http://luanan.nlv.gov.vn/luanan?a=d&d=TTcFfqzMZmSC2011.1.14# http://luanan.nlv.gov.vn/luanan?
8.
a=d&d=TTcFfqzMZmSC2011.1.25&e=-------vi-20--1--img-txIN------http://www.trogiupphaply.net/2014/04/ky-nang-tu-van-phap-luat-trong-hoatong.html
12
Bài tập lớn môn Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật
PHỤ LỤC
Tư vấn viên 13