147 26 8MB
Bosnian Pages 97 Year 1952
ENVER REDŽrĆ
ZASTO SE I KAKO MARKSIZAM. BORI . PROTIV RELIGIJE
•
Svjetlost
I
Sarajevo
1952
UZ DRUGO IZDANJE Prvo .:izdanje moJ'e brošure »z.ašto se i kako marksizam bori protiv reliigije«, koja je izišla iz štampe krajem janua,ra o. g., rasprodano je već
II
mjesecu martu. Uzrok tome, s jedne strane, nalazi se
II
interesovanju koje široki slojevi trudbenika
,pokazuju za pitanja crkve i religije i njihpve kon kretne
uloge'
druge
straIne,
našoj
II II
socijalističkQj
a s Iz istih
praksi,
ma.il.om tiražu brošure.
razloga javila se potreba za drugim izdanjem� što mi je pružilo mogućnost da
II
brošuri izvršim neke
neophodne izmjene, skraćivanja i dopune .. Izmjene
se
uglavnom odnose na pitanje hri
šćanstva li. uopšte društvene uloge religije, koja je II
istoriji bila i pozitivna, a ne samo negativna, kako
sam
to, navodeći neke »izuzetke«, izložio
II
prvom
izdanju. One koji žele da se iscrpnije upoznaju sa
ovim pitanjem uptićujem na knjigu V. Ribara »1sto riska uloga hrišćanstva« (izdanje Prosvete, Osim toga smatrao sam da
II
1951).
ovakvoj brošuri, ko
ja je namjenjena širokom krugu naše čitalačke pu blike, nije potrebno izlagati razne teorije o religiji i sL, jer bi to za čita'Oca pretstavljalo suvišno opte rećenje, a izlaganje te materije neizbježno bi z�hti jevalo povećanje obima brošure.
6
Enver Redžić
Ovo izdanje dopunjeno je no\.im poglavljem II kome sam dao kratak osvrt na poja\."U i razvitak islama. Tu materiju trebalo je dati i u prvom izda nju, all nisam stigao da to još tada učinim. Pored toga u brošllI'i sam, negdje \.iše a negdje manje, izvršio l..fvjesna skraćivanja, sa.ž'...j.:nan a, stilske izmjene i sl. Time bih iscrpio na1važniJj e napomene uz d..� go izdaI1lje. Pisac
r
•
PORIJEKLO I NAJVAŽI>.'TJI OBLICI RELIGIJE Danas 'u svijetu neOspOil'no vlada uvjerenje da čovj:ek nije došao na OViGlj sviJjet kao ddelo nevidlji
vog bića koje je dobilo ime boga, već se on li dugo trajnom. pJ.'10cesu razviJo iz odredene vrste čovjeko11kih m'ađmw1ta. Takvo gledanj.e zasniv a se na čv.rstim naučni'ffi temelglima kQj e j e položio veliki engleski biolog Da:rvthn, a potvrđeno je mnogobroj nim otkrićim a i re�ultatJ.ima naučno-istr,až1vačkog rada. 1891 i 1892 godiine na otoku Javo u slojevdma zemlj, ime kore pronađeni su ,komad lubanje, dva kutnjaka i bedrena kost, kogli su pripadali biću na prelazu od mCiljmuna k.a čovjeku poznatom li nauci pod imenom pite&antrop. 1927 godme tl Kini su pronađeni zubi, k.omad!ići donje čeljusti i lubanja bića koje je bilo mnogo razvij enije od onoga čijri su ostaci otkriveni na JaNi ii kqje j e već bilo pravi čo vj ek jer je proizvodilo o r uđa za rad od kamena i kosti. Nauka je tom čovjeku dJala ime pekinški sinantrop zbog toga što su njegovi ostaci prona đeni kod Pekinga u Krlll1i. Ova istra�ivanja su nastavlje na dalje, i do 1940 go.dine samo u Kini su pronađeni skeletni ostaci još od četrdeset naših sinantropskih predaka. '
,
s
Enver Redžić
Od tih veoma dalekih vremena pa do danas čovjek je prešao ogroman put svog istoriskog raz vitka od divljaštva i varvarstva pa do savremenog 'stepena civilizacije, prolazeći kroz razne društveno ekonomske formacije i mijenjajući ih II neodolji voj težnji da postane p.otpuni gospoda,r prirode i proizvoda svoga r:ada. Razumljivo je već na osnovu ovih činjenica da II najdavnijem vremenu ne može biti nd. riječi o religiji kod tih bića, koja su se nalazi la na prelazu od čovjekolikog majmuna ka čovjeku. Odlučujuća uloga II nastanku čovjeka pripada radu.. Rad je ona� .presudni faktor koji je izdvojio čovjeka iz životinjskog carstva, i istovremeno on pretstavlja .bitan uslov ljudskog života. Zahvaljujući r;adu, čovjek je počeo da mijenja prirodu i da je pod vrgav-a svojim potrebama. Uslovi II kojima čovjek radi određuju način cjelokupnog njegovog života, a to znači da uslovi rada pretstavljaju onu materijalnu 09I1{)VU koja II su štini određuje cjelokupni duhovni ž�vot ljudi. Prema tome II uslovima ljudskog rada treba tražiti i porijeklo religije kao i njen razvitak. Nije, dakle, nikakvo božanstvo stvorilo čovjeka po sv·ojoj sLici i priilici, nego se dogodilo baš obrartno čovjek je stvorio božanstvo, i to upravo po svo joj slici. i prilici. Nastanak reUgije vezan je za društveno-istori ske uslove epohe pr . vobitne zajednice, koja II isto riji društva pretstavlja prvu društveno-ekonomsku !ormacitiu. Ta veoma duga epoha počivala je na kolektivnoj, svojini sredstava za proizvodnju, koja je bila rezultat veoma niskog stepena razvitka -
Porijeklo religije
t
9
proizvodnih snaga, njihovog siromaštva i krajnje oskudice. Usljed svoje nemoći pred objektivnim .i nepoznatim silama priif:ode čovjek prvobitne za jednice bio je v:rlo tijesno vezan za zajednicu i i z tih sasvim sirQmašnih uslova i čovjekove nesavrše nosti, kaže Marks, nastala je religija. Čovjek još nije poznavao prirodu i njene sile; sa kojima je rrlOlrao da se bori za opstanak u životu. Njegova oruda za rad bila su veoma pnimitivna. To su ili predmeti nađeni u gotovom obliku ti prirodi (ka men, tolj,ag.a) ili jedv,a nešto prerađeni predmeti. Upravo te slabo :r:azvijene proizvodne snage, veoma oskudna opremljenost ljudi II borbi protiv elemen. tarnih sila prirode sačinjavaju onu osnovu, na kojoti se javljaju njihove pogrešne pretstave o pri rodi i prirodnim silama. Usljed tog" lju