147 113 4MB
Turkish Pages 440 Year 2008
Hakikat ve Yöntem -Birinci Cilt-
Hans - Georg Gadamer Paradigm a Yayıncılık
u
Hakikat ve Yöntem Hans-Georg Gadamer Özgün Adı
Wahrheit und Methode (1960)
Truth and Metlıod Çevirenler
Hiisamettin Arslan & İsmail Yavuzcan Editör
Ekrem Ayyıldız
Paradigma Yayıncılık Ltd. Şti. tarafından J. C. B. Mohr (Paul Siebeck) yayınevinden alınmıştır. Bütün hakları mahfuzdur ve Paradigma Yayıncı l ık'a aittir; hiçbir bölümü yayıncının izni olmaksızın fotokopi ve kompüter dahil hiçbir
Bu kitabın Türkçe yayın hakları
elektronik ya da mekanik araçla yeniden üretilemez, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz.
1. Baskı, Şubat 2008 Dizgi-Mizanpaj
Hülya Aşkın Bilen Kapak
Minyatiir Baskı
Bayrak Matbaacılık Davutpaşa Cad. No. 14/2 MB İş Merkezi-Topkapı/İstanbul
ISBN: 978-975-7819-45-5
Paradigma Sanat Felsefesi: 40
1. Felsefe; 2. Hermenoytik; 3. Fenomenoloji; 4. Dil Felsefesi; 5. Oyun; 6. Sanat Felsefesi; 7. Tarfh Felsefesi;,.8. Hümanizm; 9. Tarilselcilik (Historicism);lO. feoloji/Oin'f�l$ejesi; .. 11. Epistemoloji; i2. Bilim Felsefesi; 13. Doğa Bilimİeri Para°di ;n�s�:' 14. Psikolojizm; 15. Felsefe..Tarihi/Diişüncesi; 16. Gelenek.
g
PARADİGMA YAYINCILIK Alemdar Mah. Çatalçeşme Sok.
Yücer Han No: 42/3-5 - 34110
Cağaloğlu / İST ANBUL Tel: (O 212) 526 81 52 Faks: (O 212) 526 81 52
Hans-Georg Gadamer
Hakikat ve Yöntem 1. Cilt
Türkçesi:
Hüsamettin Arslan (ing.) ve İsmail Yavuzcan (Alm.)
(f)�radlgma Istanbul
2008
içindekiler
Türkçede Gadamer' e Ön Söz ............ . . . . . XI Gadamer Bibliyografyası ............ . .. . .... XV Ön Söz ... . . .. . .. ........ . ........... XXXI Giriş .. .. ........... .... .... .......... .XXXIII İkinci Baskıya Ön Söz . . ... .... . . ..... . ....XXXIX .
.
.
.
.
.
.
.
.
Birinci Kısım:
.
Sanat Tecrübesinden Doğan
Bir Şey Olarak Hakikat Sorunu................... 1
Estetik Boyutu Aşmak
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
1 3
1. Hümanist Geleneğin Anlam Bilimleri İçin Önemi . . . . .
3
(B) Hümanizmin Temel Kavramları . . . . . . . . . . . . . . . . .
12
(A) Yöntem Problemi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3
(i) Bildung (Kültür) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
12
( ii) Sensus Communis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
25
(iii) Yargı Yetisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
41
(iv) Estetik Haz (Geschmack) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
47
2. Estetiğin Kantçı Eleştirideki Sübjektivizasyonu
. . . . . .
58
(A) Kant'ın Estetik Zevk ve Deha Doktrini . . . . . . . . . . .
58
(i) Estetik Zevkin Transandantal Farklılığı . . . . . . . . . . . . .
58
(ii) Özgür ve Bağımlı Güzellik Doktrini. . . . . . . . . . . . . . .
61
VIII
(iii) Güzellik İdeali Doktrini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
64
,.
(iv) Doğal Güzelliğin ve Sanata Özgü Güzelliğin
Doğurduğu İlgi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
68
(v) Estetik Zevk ile Deha Arasındaki İlişki . . . . . . . . . . . . .
73
(B) Deha Estetiği ve Tecrübe (Erlebnis) Kavramı . . . . . .
76
(i) Deha Kavramının Egemenliği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
76
(ii) Erlebnis Kelimesinin Tarihi Üzerine . . . . . . . . . . . . . . .
83
(iii) Erlebnis Kavramı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
88
(iv) Erlebniskunst'un sınırları ve Alegorinin Rehabilitasyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
97
3. Sanatın Hakikati Sorununu Yeniden Keşfetmek . . . . . . 112 (A) Estetik Bildung (kültivasyon) Kavramının Belirsizliği . 112 (B) Estetik Bilinçte İçkin Soyutlamanın.Eleştirisi . . . . . . 122 il Sanat
Eserinin Ontolojisi ve Hermenoytik Anlamı
. . . 141
1 Ontolojik Anlamanın Anahtarı Olarak Oyun . . . . . . . . . 141
(A) Oyun Kavramı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. . . .
.
. . .
.
141
(B) Yapıya Dönüşüm ve Total Aracılık (Vennittlung) . . . . 155 (C) Estetik Olanın Zamansallığı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 (D) Trajik Olanın Örneği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 2 Estetik ve Hermenoytik Sonuçlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
(A) Resmin Ontolojik Değeri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 (B) Okasiyonel ve Dekoratif Olanın Ontolojik Temeli . 202 (C) Edebiyatın Sınırboyu Pozisyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 (D) Hermenoytik Görevler Olaral< Yeniden İnşa ve Entegrasyon .
·.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
'. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
İ kinci Kısım: Hakikat Sorununun Anlam Bilimlerindeki Anlamaya Teşmili: . . . . . . . . 239 1
Tarihsel Hazırlık
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
. .
.
1 Romantik Hermenoytiğin Sorgulanabilirliği ve
Tarih İncelemesine Tatbiki . . . . . . . . . . . . .
.
. . . . . .
. . . . 241
.
. . . 241
(A) Aydınlanmadan Romantizme Hennenoytikteki Dönüşüm
.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
IX
.
.
.
.
(ii) Schleiermacher'in Evrensel Hermenoytik Projesi
.
.
.
.
(i) Romantik Hermenoytiğin Prehistoryası
.
.
.
.
.
.
.
.
242
.. 256 .
(B) Tarihsel Okul İle Romantik Hermenoytik .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
275
(i) Evrensel Tarih İdealinin Dilemması
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
275
.
283
.
Arasındaki İlişki
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
(ii) Ranke'nin Tarihsel Dünya Görüşü (Weltanschauung) (iii) J. G. Droysen'de Tarihsel İnceleme ile Hennenoytik Arasındaki İlişki
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
2 Dilthey'in Tarihselciliğin Aporialarıyla Mücadelesi
.
.
.
295
.
.
.
303
(A) Epistemolojik Tarih Probleminden Anlam Bilimleri
( Geisteswissenschaften)'nin Hermenoytik
Temellerine .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
. . 303
.
.
.
.
(B) Dilthey'in Tarihsel Bilinç Analizinde Bilim ile .
Hayat Felsefesi Arasındaki Çatışma
.
.
.
.
.
.
.
.
3 Epistemolojik Problemi Fenomenolojik Araştırmayla Aşmak . . .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
(A) Husserl ve Count Yorck'ta Hayat Kavramı
.
.
.
.
.
.
320
.
.
.
.
.
.
.
.
336
.
.
.
.
.
.
.
.
336
.
.
353
(B) Heidegger'in Hermenoytik Fenomenoloji Projesi
İndeks . . . İsimler İndeksi
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
..
.
.
. 369
.
.
.
. 381
.
Türkçede Gadamer' e Ön Söz
Gadamer'in fundalığı Hakikat ve Yöntem (505 sayfa)'ini yeni okudum. Tam olarak şunu söyleyemem: Bir ölçüde durum böyle olsa da, ne hakikat ne de yöntem. Günümüz Alman ("hermenoytik") felsefesinin kutsal kitabı olacak izlenimini veriyor. Hans Albert'den Paul Feyerabend'e, 20 Şubat 1967. (Faul Fe ed. Wilhelm Braun, Frank furt a.M: Fischer Taschenbuch Verlag, 1997, s. 30).
yerabend-Hans Albert Briefwechsel,
Hans-Georg Gadamer 11 Şubat 1900'de Güney Almanya'da
ki Marburg' da Protestan orijinli bir ailenin çocuğu olarak
doğdu. Çocukluk yılları Breslau' da (şimdi Polonya'da Wroclaw) geçti. Annesi Emma Karoline Johanna o henüz dört yaşındayken öldü. Baba Johannes Gadamer, bir süre rektörlüğünü de yaptığı Breslau Üniversitesi'nde Eczacı lık profesörüydü. Kendisini "hidayete erememiş bir agnos tik" olarak niteleyen Gadamer'i biraz kendisinden dinleye lim:
Protestanlığı, tabiri caizse, sıfır mertebesinde aşırı bilimsel yö nelimlere sahip bir evde doğdum. Bu teorik bir ateizm değil-
XII
di. Babam doğa bilimcisiydi ve aslında doğanın sırlarının do ğa bilimlerinin nesnesi olmayan bir şeyin ispatı oldu�nu dü şünüyordu. Onun için doğa vardı, fakat kilise yoktu. Annem onun tam karşıt kutbunda duruyordu. Onu pek tanıyama dım. O, dindar ve mutedil bir insandı, fakat aynı zamanda ka rakterinde sanata özgü unsurlar da vardı. Bunlar onun kişili ğinde atbaşı giden şeylerdi. Babamın yetenekleri eleştirel ye teneklerdi. Başarılı bir insan olduğu açıkça ortadaydı. Son ke şiflerinden biri bugün bütün dünyaca biliniyor. Ne yazık ki başarısını görecek kadar yaşamadı. Bu başarı bulbocapnin'i keşfiydi. O bunu analitik çalışmaları sırasında bulmuştu. (.. ) Babam beni çok uzun süre tekrar tekrar doğa bilimleriyle meşgul olmam için ikna etmeye çalıştı. Doğal olarak buna di rendim. (..) Gymnasiun( daki son yıll