147 1 129MB
Latin Pages 637 [638] Year 1840
FRAGMENTA
COMICORUM GRAECORUM. COLLKCIT B T
AUGUSTUS
IM8P08UIT
MEINEKE.
VOLUMEN
I
HISTORIAM CRITICAM COMICORUM GRAECORUM CONTINENS.
B E R O L I N I . T Y P IS E T I M P E N S I S
G. R E I M E R I .
MDCCCXXXIX.
HISTORIA CRITICA
COMICORUM GRAECORUM. RCniPSIT
AUGUSTUS MEINEKE.
BEROLÏNI. T Y P I S E T IM PK N S I S G. RKIMKRI. MDCCCXXXIX.
PRAEFATIO.
Decimus quintus Lie annus est, quum editis Philemouis et Menaudri reliquiis graecorum comicorura fragmenta «no corpore comprehensa me editurum esse publice professus s u m E r a t tum ea temporum meorum opportunitas, ut quamvis magnum opus et in varias antiquitatis partes diffusum intra quinquennium rite absolví posse confiderem. At vero quum iam in digerenda, quam undique collegissem, materia ! occupatus essem, eae subito rerum mearum vicissitudines inciderunt, quae me in proposito opere mirifice retardaren!. Nam quum Gedani, quae mihi *) Idem consilium superiore aetate agitasse T . Hemsterhusium collidere licet ex iia quae scripsit ad Pollue« vol. II p. 1136. Theodori Canteri syllogen comicorum et tragicorum poetarum manuscriptam commémorât H. Grotius Praef. Excerpt, p. 8 et D'Orvillius Vanno crit. p. 251. De Bentleii omnium graecorum poetarum fragmenta colligendi Consilio vide Valckenarium Diatr. p. é A.
VI
PRAEFATIO.
quasi adoptiva patria fuit, inter iucundissimas publici muneris occupationes satis otii ad liaec stadia coleuda et doctrinam augendatn mibi concessuin fuisset, mox Beroliuum Yocatus et publicarum et privatarurn curarum quasi aeslu quodam adeo me iactatum sensi, ut satis inihi beatus viderer, si subiyde velut furtivas boras gravioribus negotiis ereptas coepto operi impeiidere liceret. Accedebat, ne inexpugnabilem illam ingenii mei ad scribendum tarditatem comuiemorem a prompta multorum alacritate vehementer discrepantem, iusta quaedatn, ut mibi videbatur, et litterarum dignitati debita verecundia, qua accuratam et diligentem quam levem et praecipitem curam in suscepto negotio collocare malebam. Etsi enim in tali labore plenam omnium rerum pertractationem jure exspectari 11011 posse intelligebam, vehementer tamen animus ab eorum festiuatione et levitate abhorrebat, quos necessariam aedificio struendo materiam raptim ex indicibus colligere et properatos ingenii foetus in publicam lucem protrudere videbam. Itaque lente quidem nee sine inaguis quibusdam commentandi intermissionibus, at progrediendo tamen ea perducta res est, ut vetus illud meum consilium iant tandem ad effectum adducere liceat. Erit an tern totius operis dispositio haec, ut quum in prima, quam nunc ipsum publici iuris facio, parte poetarum historiam enanaverim, in altero, quod intra proximum annum sequetur, volumine antiquoruni, in tertio mediorum, in quarto denique et quinto volumine novorum et anonyinoruin comicorum reliquiae cum indice grae-
PRAEFATIÖ.
VII
¡citatis locupletissiuio proponantur. Novae comoediae auctores quod duo voluinina impleturos esse dixi, non mirabuntur, opinor, qui Philemonis et Meuandri fragmenta, quae ex quo prim um a me edita sunt ingenti numero» locupletali multisque partibus emendali possunt, ad integritatem operis omitti non posse sibi persuasêrint. Eandem ob causam etiam Aristophanis fragmenta; adiicerem, nisi falcem in alienas messes immittere iniquum ducerem. lam ut de argumento praesentis huius voluminis quae dicenda sunt paucis complectar, versatur id totum in explicanda poetarum quorum deinceps fragmenta sequentur historia, quam quod criticara dicere ausus sum, vehementer vereor ne aliquanto plus quam efficere potui promisisse videar. Obversabatur autem animo meo forma et descriptio operis fere ea, quam in explananda oratorum historia praeivit Ruhnkenius, ad cuius exempli praestantiam si peritis iudicibus non infeliciter adspirasse visus fuero, satis magnum impensae operae fructum me tulisse arbitrabor. Ceterum nieminerint si qui haec lecturi sunt haud exiguam partem eorum, quae hoc volumine contili entur, primum in programmatis scholasticis propositara esse, iarn inde ab octodecim annis per varias scholasticorum solennium opportunitates evulgatis. Quibus quidem scriptionibus illud certe mihi conse*) Commentationum miscellanearum Fasciculus I prodiit anno MDCCCXXI1, Quaestionum senicarum Specimen primum MDCCCXXVI, secundum MDCCCXXVII, teitium WDCCCXXX.
Vili
PRAEFAT10.
quutus esse videor, ut nostratium studia ad hanc fructuosissimam sed fere neglectam et senescentem graecae antiquitatis partem converterirn, meoque exemplo excitati complures in eodem argumenta sibi elaborandum esse decreverint, vario illi quidem successu, neque omnes ita ut operae pretium fecisse existimandi sint. At magna cuin laude commemorandus mihi est Theodorus Bergkius, cuius doctissimae commentationes de reliquiis comoediae atticae antiquae, quamquam haud pauca habent in quibus inihi dissentiendum esse video a viro carissimo, plu-r rimas tamen observationes continent ad explicandam antiquae comoediae rationem utilissimas. Quo libro si uti mihi licuisset in iis praesertim, quae de antiquae comoediae poetis commentatus sum, pluribus de rebus et copiosius et vero etiam aliquanto rectius disserere licuisset. Nunc ille eo demum tempore ad ine perlatus est, quo primam scriptorum partem librario typis iinpriuieudam iam tradideram, Versantur autem Bergkii commentationes maxime in explicandis Gratini comoediis, quae res quum ante hos duos ferme annos, quo tempore ego quaestiones rneas retractare coeperam, ab ipso inihi per litteras significata esset, in mea de ilio poeta disputatione, qualem in Quaestionum seen. spec. I exliibui, praeter minutiora quaedam nihil mutare satius duxi. Ceterum quod plerisque scribentium accidere solet, ut, quum ad extremam mauum perventum fuerit, eorum quae scripserunt fere eos poeniteaf, id mihi adeo usque accidisse fateor, ut, si fieri posset,
PRAEFATKk
IX
magnani imo vero maiorein libri partem iterati» Curia refìngerem. Sed facta iiifecta reddi non possunt: cui incommodo ut quantum in me positum esset subvenirem, appondieein additurus eram, in qua falsa corrigerem, omissa supplerem, alia de quibus in utramque partem disputati posset retractarem. Sed quum in ceteris volumiuibus non benigniorem mihi sortem fore praevideam, optimum arbitror, ne „addenda" àtque „etiam addenda" per singulaa deinceps partes sese excipiant, quidquid vel corrigendum vel supplendum videbitur in calcem totius operis reiicere. Quam ob causam angustis nunc quidein me continebo terminis, ea tantum hoc loco commemoraturus, quibus quod superest chartae baud inutiliter impleri posse videbitur. Primum igitur manifesto errore lapsus sum p. 410, ubi incertae Aristopliontis fabulae fragmeutum servaium esse' dicebam a Theophilo. Sequutus tum eram H. Grotii coniecturam, qui Excerptis p. 1004 A r i s t o n i s nomini A r i s t o p h o n t e m substituit. Theophili locus in libro ad Autolycum III p.296 hic e s t ; WQÌ fièv
thov A.
xal
6c'inail
ti'bi&tv (i
Totg rais
' (Horì&ttV nccot
Q
role
naQéarai,
/AÌ)
§ B.
TTQOVOtctq 'doiovwv yào
ri
ng
nleov
FLQATTQVTAG
TÒ XvatTf'/.tg ìvnuoTiQuv
fnv y.al
XF.IF.UVTI
ìuuv
ì'/.ofxévovg
àrónwc,
%oììg
r ò xcìt'
amoving
t)fià>v
à!-ioi$ arfóSga.
torìv
yccQ ovrojg ' ¿XXà xaì
tvatfiwg
rotg
Ss ToiovToig
Tiqaidoict
§wguv (ÓQ Sef, tiri
erfìj •
(votfiuv; òoiù
dteì-ayeiv dì
fifjSèv
avvoig
'¿TIQOV
/.lói'OV,
òiàiìiaiv.
Ì)
x
PRAEFATIO. 10 A. ¿ni Tov nccQÓvTog ' allá Su TIOQQOÍ ßkineiv xal T»jV «návTiav avariviiv xaraargocp^v. OV% ÖV TQÓ710V yàg nag' tvíoi Ío%vx¿ Tig Só'¿,a xa-/.or¡d-r¡g tw ßioj t' ¿vw(fíb'¡g, q-ogá rig tat' amófiarog, jj ßgaßsverat 15 tóg hvx* narra' tama yág xgívova' eyjtv tyóSia ngòg ròv ìSiov oi cpavloi rgónov • xal toig novriQoig wg jiQOOtjx' inirifiia,
Vs. 1 yàg abest a codice Bodl. et antiquis editioniJ)us. Itaque scribeudum potius w ftiv rotg, quod eíiam sequentia commendant. Vs. 3 scribeadum est ti' fir¡ yàg è'arae. Vs. 8 reete partícula xal a codice Bodl. omittitur. Probabile est enim scriptum fuisse olim, *ò IvaiTiUg Sgùvrag rò iavrovg fióvov. Vs.14 iusolens est ßgaßivta&ai potestate activa. Fortasse "scripserat f¡ ßgaßevitat. Ys. 15 cod. Bodl. ravra yàg návra xgívovoiv e%uv. Vulgo rama xgívovai yàg anavx '¿%HV.
quidem locum iutelligo. Hi igitur versus mihi quidem ñeque Arístophontis ñeque alius cuiusquam poetae comici, sed Aristonis Chii esse vide»tur, commuuem Stoicorum morem sequuti, qui decreta sua, maxime ea quae ad morum doctrinara spectarent, iambicis versibus iisque fere ad comicorum numerorum similitudinem efíictis iucludebant, eosque versus ornaíus causa reliquae orationi adiniscebant. E x hoc genere ut pauca de multis afleram est Zeuonis illud apud Stobaeum Fiorii. X I V 4 : "ßij'^f oamòv oarig il, ¡it) ngòg %ágiv ay.ov , ¿(paigov Sé xoXáxu>V nagor¡aíav.
Ret
PRAEFATIO.
XI
Item Crantoris #) apud eundein X C V I 13 : Ovx '¿art jtiviag oiiöev adXiMtnqov ev rut ßio) aifinT(Ofia' xai yctg av cpvaiv onovdaioq f,g, nivtjg 3s, xatuytlwg tog.
E t eiusdem X C V I I 6 : To yctQ SiwfOQOv xai (f Qovifiovq nävtag TO GOJtf QOVllV Ö' ¿VtatIV
noui,
iV TOVTM ¡¿OVO),
Eadem Chrysippi fuit consuetudo, quamquara is quidem alienos potius maximeque Euripideos quam suos ipsius versus orationi inseruit. V. Diogenes Laert. VII 108. Neque in scriptis tantunv sed etiam in scholis Lane rationem tenuerunt pliilosophi. Cicero Tusc. II 11. F u i s t i s a e p e c r e d o , cum A t h e n i s e s s e s , in s c l i o l i s philosophorum. A. Y e r o , ac l i b e n t e r , quidem. M. A n i m a d v e r tefoas i g i t u r , e t s i tum nemo e r a t admodum c o p i o s u s , verum tarnen v e r s u s ab his a d m i s c e r i o r a t i o n i . A. A c multos quidem a D i o n y s i o S t o i c o . M* P r o b e d i c i s ; s e d is quasi d i c t a t a , nullo d e l e c t u , nulla e l e g a i i t i a : P h i l o n o s t e r et proprium numeruin et l e c t a poemata et l o c o a d i u n g e b a t . Prae ceteris autem Cleanthes eiusmodi flosculis orationem distinguebat, quem quidem etiain hexametris earn in rem usum fuisse iutelligitur ex Clemeute Alex. Strom. V p. 2 3 7 S y l b . xai tpov noi7]Tixtj
uSe
JJ KlwvO-ovg nïv axçixov xcù àvaiSta ßa'£iv.
Freqjieiitius tarnen etiam Cleantheni iainbicis versibus usum e s s e fragmenta docent, e x quibus ea tantum afferre placet, quae, ut in Aristonis loco factum v i deinus, colloqueutium
personaruin
vicibus distinctà
sunt, ut etiam hac forma pliilòsophos illos usos e s s e inielligatur.
Galenus de Platone et Hippocr. vol. I
p . 1 4 0 b A i d . ri)v (lèv rov KXiav&ovg na&tjxixov DOILIUS)
A.
(priât ( P o s i -
rrjg tpv^rjg ix ttlSvôe tfdivia&ai
TWV
Ti
yvio/jrjv vnig roti
FTO&'
¿71MV
•
ea&' o xi ßovXei Qvfis; toi TO not
0, tyù AoyKJuI
nav
A. val ßaaiXixov
o ßovXouai
nouïv.
yt, nXr/v ofiwq tïnov nâXtv.
0. iov àv im&V(i(ù
raid'' onwg yivi^aiTai.
Tccvfl TOC ¿fioißata KXeav&ovg_ ¿vaçyoïç tvSuxvvfteva yvujjÂi]V avvovy
(pQaaov.
v scripsi pro wg, dilucidius explicatur.
Versu tertio addidi vai. E x dia-
logo item petita videri possunt haec eiusdem Cleanthis apud Stobaeuin F i o r . V I 2 0 servata:
PRAEFATIO.
XIII
Mit' AÇA yivetai ^IOÎXWV yîvag; B. ty. xçi&icàvTOç ¿vdpòg tv à(fgodioioiç. NÔÙEV
E t quae leguntur apud Clementem Alex. Strom. V p. 2 5 7 S y l b . Kltav&ovg tov 2xmxov EV rtvt noi^ftart neçi rov -deov ravra ye yçcctfoVTog (TCIVTOC yeyçafÔTog) Tàyadòv ÎQOJTO.Ç (i oiôv ear'; ay.ovt ôrj. •ctTceyfiévov, ôîxcaov, oaiov, tvatfftç, XQctrovv tavrov, zçrjoifiov, xalor, Stov xrX.
Affinis Iiuic de Aristophonle errori est is quem in iis quae p. 424 de Siinylo disserui a me admisissuui sero animadverti. Plane eiiim non dubito qnin S i myliis is, cuius aliquot fragmenta ex Stobaeo, Ioanne Damasceno et Théophile exsignavi, a comico eiusdem nomini» poeta divèrsus habendus sit, qua de re quominus dubitari possit ipsos versus adscribam. Stobaeus igitur Fiorii. L X 4 hunc Siinylo locum tribuit: OVTS cpvaig ixavi] yivtTca Tt-/yr\g ariQ ngòg ovôiv tiurqdev/xa nagànav ovStvi, ovre nàh ré/vt] fit] yvoiv xiy.Tr//.itv?]. TOVTCOV òfioicog to tv Svoïv owi]y[téviç, répugnât iis quae dixit vol. VII p. 487, ubi ex eodem libro enotavit Xiovidijç. niendetur.
Altcrum Xtiavidrjç
alteram a Xiort,g XiôviSoç
(v. T . II. ad Pollue, vol. I I p. 1 1 0 3
et Tliucyd. V, 1 9 ) vel a Xiôvij, 3, 42.
Utrumquc liabet quo comest a nomine Xicov XIOJVOÇ, ut Ovidius Ep. Pont. I I I ,
Eumolpum, Cliiones filiuin, Cliionidem dixit.
meliores libri tenent fere
Sed
Xiwvidijç.
Cum Cliionide Aristoteles ita coniunxit MAGNETEM, ut ia eodem ferme quo ille tempore vixisse videatur
le).
. Susa-
rioni et Myllo qui aequalem facere videtur Diomedes Gramm.
«esset. Eam enim fabulam non ab ipso Chionide sed «ab alio conscriptam fuisse repetita vice testatur Athen. « X I V p. 638a et IV p. 137 e . » Sed talia passim sibi licere pulavit vir ,doctissimus. Ceterum Cliionidem primum fuisse poetam comicum hoc nomine dignum, ne ipse quidem negavi. 1 6 ) Grysarius 1. 1. p. 153 qui Suidam sequutus Cliionidem ponit Olymp. L X X I I , 4 , Magnctem assignat Olymp. L X X V I , quae ratio Aristotelis loco manifesta répugnât.
30
MAGXE8.
I I I p. 486 longe a vero aberrat.
Inter Epicliarmum et Cra-
tînum médius interponitiir ab Anonymo de Com. p. X X V I I I . Neque répugnât Aristoteli imßälXn
ô' *KmyâiniM
Suidas y. Mctyvi]g
T . II, 4 7 8
Aetate provectum
viog ngsaßvTji.
obiisse Magnetem intelJigitiy ex Aristophanis Equit. 524 eul yr/QMg, ov yùo
tip' ijßijg,
i£,eßh]&ii
Ttoiaßmi^g
autem haec fabula est Olymp. L X X X V I I I , 4.
Acta
wv.
Iam si eius-
dem Olympiadis anno primo mortuus est sexagenarius, neque enim de magna aliqua atque eximia vitae longitudine loquitur Aristophanes, recte sane eius adolescenza in Epicharmi senectutcin incidisse dici potuit, si quidem Epicliarinus, qui circa Olymp. L X natus est, anno aetatis nonagesimo r e i , ut aliis placet, nonagesimo septimo supremum diem obiit. V. Clintoni Fast. p. 21 Kr.
Non dubitamus igitur aetatem Ma-
gnetis ita definire, ut circa Olymp. L X X X floruisse dicatur. Sed de reliquis antequam dicamus, de patria admonere licebit.
Atheniensem h. e. ipsis Athenis natum dicit Anonymus
¿ e Com. p. X X V I I I . Xicog, ' Arrixòg
Suidas autem: Mayvtjg, Pro nóltwg
ij ' Adijvaïog.
qui Suidae est, non librarii error. çiov,
nòliMÇ
Thespide: 'Ixâçiog
'ATTixijg,
Qéanig,
pro vulgari
Casaubonus.
'lxagia
nòSÌ]fiov,
Praeterea corrige
'lxct-
Similiter idem do
ij 'Axhivaïog.
'IxaQÌov,
'lxagiov
debebat
nóXeoog 'ArTtxrjg.
De forma
frustra dubitant Reinesius et
Hesychius : 'IxuQiog,
dittos
'A&rjvqat,
ubi
'A&rjVi](ji simili modo dictum est, ut Homerus Sunium Promontorium axQov 'A&rjvùv dixit. Athenaeum II p. 40 b tv
'IXCCQLCO
sius de Populis Att. s. 'Ixaqia.
Iam recte legi vides apud zijg 'Axxixrig.
Cfr. Meur-
Fabulas docuisse Magnetem
novem duasque reportasse victorias affirmant Suidas et E u docia, quibus quo minus fidem habeamus prohibet Aristophanes, qui Equ. 5 2 1 de Magnete dicit: nXeïaxa aVTinàXwv vixqç
latria a rçonata.
%OQOJV
xwv
Credendum igitur potius
31
BIAGXES.
Anonymo 1. J. unilecies cum vicisse referenti.
Idem fabula-
rum eius nihil superesse tradidit; quae eiiim ferantur sub Magnetis nomine novem comoediae, eas esse suppositas: rwV di Òfjufiùrwv cevrov ovòìv adhérai, tee Sè T?u; TÒ ànó&erov ij xal naXaióv, ó'iò ' EzqaVTÌdijv Kanviav xa. Xovai. Cfr. Append. Vat. II, 23. Rectius cognomenti rationem expediit Naekius 1. I. p. 52. «Videtur, inquit, co«gnominis caussa fuisse vel fabularum Ecpliantidae argumenctum, quod ille tenue et obscurum eligere consuevisset, vel «obscurum ct paullo molestius dicendi et disponendi genus.» Equidem ilia Ilesychii verba cum veterum scriptorum de Cratino et Platone iudiciis comparabam, quibus hafinqov %aQaxTijQU, splendidum dicendi genus et troporum luminibus frequens attribuunt. Hanc igitur virtutem qui Ecphantidi deesse putarent, fumum pro luce eum dare dictitabant. Alia ratio placuit nuper Lehrsio meo Qaaest. epic. p. 23. De fabulis Ecphantidae unus superest titulus HCCTVQOI apud Athenaeum I p. 96 c, quo nomine etiam Cratinum Phrynichum Ophelionem et Anaxandridem fabulas inscripsisse constat,
87
ECPHAXTIDES.
quarum qtiod argumentum fuerit quamquam certo pronuntiari noil potest, non abhorret tarnen a verisimilitudine, exagitatos in lis fuisse homines foede libidinosos. mippi dieterium
in Periclem
apud Plutarchum Per. 33. lum Naekius
apud
coniectum Baai7.iv
h
TOVTO
GUTVQIOV
Alius fabulae Ecpliantideae titu-
Stephanum Byzantium
sibi depreliendisse videbatur: Hagvijg ri}g '¿ÌTTixrjg,
Nosti Her-
s. v.
IIuQVii&aq,
xal ccgatvixolg Keyirai.
IJàovtjg TO agog
'E[i(FÇ
t o diovvaiaxòv
'éXsyov. Cf. Pollux VII, 47.
Pho-
ifiáriov
oi'-
De auctore fabulae ean-
dem Porsoni fuisse sententiam, colligas ex his eius verbis in Praefat. Hec. p. XLV. «Suid. v. Br¡. %iï.o%ot, BovxóÀoi, Jì]XtccStg,
JiSaaxaXícet,
'JÖcaoi, L'vveïôai, 28)
jQctasTÍóíg,
QQUXXCU,
'Eu-TiinQccuiVoi sive
KXeoßovlivai,
Aày.wveg, MaK-
Vide tamen quae infra de Cratino iuniore dicentur.
MATES.
58
•9-cexoi, ATtfieaig,
fitvoi,
Nò fio i,
nvüvrj,
UXOVTOI,
XiÎQooVfç,
&arvçot, r
Si QUI.
'OSvaatïg, Stoicfiot-, Itaqne
llavònxai,
TIvXaia,
Tgorfoiviog,
Xeifiatp-
si verum' est
quod supra
de Cratini fabularum numero diximus, ne nunc quidem area perpurgata
est.
SctzvQOi et X.ei(.icty}ßsvoi,
non
commemo-
ntntur nisi in didascaliis Equitum et Acliarnensium,
viden-
turque iam antiquissimîs temporibus intercìdisse. Itaque probabile est liarum fabularum in defiiiiendo Cratineorum dramatum numero veteres grammatico» nullam habuisse rationem.
Denique Didascaliis vel
tituli
insolentia
corruptelae
euspicionem movet gravissimam. Cum Cratino C R Â T E T I S nomine Suidas
historiam
duos commémorât poetas
coniungimus, comicos.
quo
Verba
hacc sunt : Kgärtig,
' u4&t]Vaïog, xoofiixóg, ov i)v ctdthpòg
iioitjrrjg
inwv.
OrjQia,
Aotfxia,
YÂÔRJV
Sçâficcrcc avzov UêôTjTctt,
"Hçaig,
TÎÎTOVÎÇ,
^cc^uot,. 'éyça%pE Si xcù
xaxaKo~
TIVCC.
Kgàrrjg,
'yiihjvatoç,
xcopixòg
omittit cod. A ) vai avròg avrov
sioiv
'EnLXvxog^
Sc/duccra
TQÎCC,
sreçog ( h o c ?reçog recte
rrjg ânyaiceg xmtuoiSiag.
OijaccvQÓg, "Oçvideg,
(figerai
OUàçyvgog.
Sed lioc inane est grammatici commentum
29).
Unum
tantum et recte quidem inter reliquos Cratetas commémorât Diogenes
Laert. I V , 23.
Eadem quae Suidas dédit
etiam Eudoc. p. 271, nisi quod verba eyQctxpe ôè xaï
habet xara-
koyctôtjv
Tivù,
omittit.
De Epilyco poeta epico qui praeter Suidam tradi-
derit
quae Suidas de alio quodam Cratete legerat,
novi neminem.
A t bene novimus Epilycum antiquae,
> 9 ) . In Iiis assenticntem habui Bernhardium ad Suid. I p. 394-, non item Fritzschium Quaest. Aristoph. I p. 239 argumento usum, ut mihi quidem videtur, non satis idoneo.
CRATES.
50
ut infra docebimus, comoediae poetam. De aetata Cratetia si quaeritur, Groddeckium Hist, liter, p. 160, qui Persicis eu m beliis superiorein fuisse fin git, meliora docere poterat Aristophanes Equit. 534 sq. post Cratinum eum coramcraorans, cuius cum histrionem fuisse tradit ad Aristophanis locum Scholiastes: xcofj,o>Siceg i)v noii^rt]g, og nçùltog (leg. JTQWTOV) vmy.QÎvaTO (RÀ) KQCCTÎVOV, xai avtog noiTjTtjg VOTÎQOV tyéviTo. Quibus iunge Anonym, de Com. p. XXIX
TOVTOV V7lOXQlTt}V TQEXQQVVidog) fiefivtjfAtvot oig ¿zccivovQyrjoe xlaaag rrjV ¿>i)i)v naqot •to ccQ%aiov rj&og, log ' Aqiaxorfdvrjg cprjol xal 'AQIGTOy.Qarrjg, ubi pro ' AQiaToy.Qaxr]g iam apertum est scripsisse Scholiastam ÌQ£-
ibidem
p. 4 0 6 . 4 1 2 . 4 1 8 , . a p u d Suidam s.'v. «vvdQtvoaa&at, aliisque locis permultis, quibus omnibus KoQiavvoi contra ac Dorvillio visum
reslituendum est,
est ad Hephaest. p. 1 0 1
Gaisf.
male comparand Plauti Menaechmos et Cratini Archilochos. Eodem e r r o r e , ut videtur, Suidas:
KOQÌCCVÌ'OÌ.
'LUQIXQCXIQG
XQavrjV, ex quibus 'Enioroh) in indicem fabularum M e u r sii et Fabritii irrepsit, ita'emendari debeant: < U S Q Ì X Q C Ì TJ/S tv 'Entità/novi "(Jans nctQtihijxs rony^ha. 6 *
84
PHERKORATES.
xt%Qi]Tai, ubi frustra T . Hemsterhusius ad Polluc. vol. I I p. 13G9 corrigit KoQiavvM. Alius in huias nominis scriptura error liic e s t , si quando simplici vv effertur, nt in Scboliis Hepliaest. p. 5 6 . matum ut Navvà
Etym. M. aliisque locis.
KOQMVVÌÙ
for-
et similia, ac quemadmodum y.oQiavva con-
stanti usu duplici ametabolo scribitur, ita etiam
Kogiavvto.
De argumento fabulae nihil constat, nisi quod bibacitatem meretriculae poetam perstrinxisse
e locis apud Athen. X
p. 4 3 0 e et X I p. 4 8 1 a intelligimus. Accedimus ad KQU naraXovg,
in cuius nominis scri-
ptura antiqui libri ita dissentiunt ut alii uno alii duobus ¿A scriptum exhibeant. p. 8 0 .
Hos unice probat Casaub. ad Athen. III
Sed genuinam verbi scripturam esse
K^ajiataloi,
evincente versu apud Athen. X I V p. 646 c, verissime monuit Porson. Adv. p. 262.
De sensu nominis et argumento fabu-
lae nihil certi constitui potest.
Adscribam tanlen memora-
bilem locum Pollucis lib. I X 83,
ubi postquam de danace,
Persico numo, disputant, ita pergit: ovofia de TI vocilaftcctog
xal
XQanara'/.OVE
Tijg ùvófiaasv xoanaTakov
tire
nai&V
tv rw »ftuvvfia tlvai
tv "AiSov
eì'rt
aTiovSatfav
ÖQafiart.
QÌQÌXQÙ-
kéyei Sè ròv fiìv
ÖQct%n?jV, t'%{iv §'avTÒV ( i t a
scripsi e cod. pro ey-ei S' ctìiTÒg) OXTIÒ tpw&ictg, TI)V Sè rpio•&T'f/itia. Fortasse scribendum llixufo]: ovofiu xtrjliiag. Alia nominis exempla vide apud interpretes Hesycliii.
38)
TELECLIDES. xtrpabjv
S?
ridet in fragmento apud Flutarchum
ivdixâxfovov
1. 1. cap. 3. rovè 8* tx xecpahjg
IvStxaxlivov
rfoQvfiov
fityav
igavcc-
Qui locus, quemadmodum alter ¡He, fortasse ex Hesiodls petitus est, in qua fabula Fericlis Olympii et Chrysillae araores attigisse Teleclidem docet Athenaeus X p. 4 . 6 f.
Con-
tra eximie favebat Niciae, epilog yccQ avrjQ acocpQovetv Se /¿ot Soxu apud Flutarchum Nic. c. 4 . Fabulas docuit,
si Anonymo
de Comoedia p. X X X I V
fides, numéro sex, in quibus fuit fortasse etiam ea quam spuriam iudicasse veteres criticos docet Phrynichus Eel. Att. p. 291 (3ot%uv
CCVTL
tov vnv
¿V r w xoipuodicc ¿Qyaia
Ti&epivri TykexleiSg tm xiafiudw, memorantur quinque ° Apirpixtvoveg, IIÇVTCCVÎIÇ,
UTÎQOOÎ,
nqoa-
Tituli fabularum com'AxptvSeïq,
cHoiodot,
ex quibus Suidas 8. v. Tr/Xty.Xiidi]Ç ex-
signavit très non nisi ex Athenaeo sibi cognitas, ^ ApLcpixxvovag UQVrâveig
et
¿¡Ttççovg.
E x A r a p h i c t y o n i b u s , quorum octo fragmenta supersunt, egregium locum de beata priscorum hominum felicitate servavit Athenaeus VI p. 208 b, quocura si componas fragmentum eodem metri genere incJusum apud Fhotium Lex. p. 504 2 6 ukV
w navttav
aavaaa&t
SLYMV
aoTojv
?UOOTOI
ATIOCTI
xal
nçoaxu'kéaaa&cci,
¿AXrjXorpctywv —
certe aliquid de argumento fabulae suspicari licet.
Diopi-
then oratorem et vatem famosissimum in ea commemoratum fuisse docet Schol. Aristoplianis Av. 989.
De tempore quo
acta est hoc certe tenemus, earn ante &t]()ia Cratetis, qui Olymp. L X X X V I I I 4 iam obierat, in scenam prodiisse. Athenaeus VI p. 208 e.
Vid.
TELKCUDJKS.
88 Quara AIPEV8SLG
inscripsit fabulam, ab uno laudatur
Polluce X 68, ubi varia osculorum genera in ea enumerata tradit, et ibid. 98.
Utroque loco legebatur olim
WtvStat
pro eo quod e codd. primus commendavit Kuhnius, déoi.
'Aiptv-
Ad eandem fabulam, propter Follucia locum priorem,
referenda liaec Hesychii: JQÌTITÓV, tldog og/xo(fóoot laudantur ab Athenaeo X y
p. 700 d, Polluce VII 89. 1X71. X 122, Scholiasta Aristoph. Av.750, Grammatico Bekk. Anecd. p. 419 26.
De tempore
fabulae coniecturam capere licet ex loco apud Athen. I p. 27 e, ubi Sitalces commemoratur Atheniensium socius. Occisus est cnim Sitalces Olymp. L X X X I X 1, ad Atheniensium autem societatem sese applicuerat Olymp. LXXXVII 5. Cfr. Clintoni Fast. Hellen, p. 71 Kr.
EvQoinrj, qui fuit
etiam Eubuleae fabulae titulus, semel ad partes rocatur a Photio Lex. p. 481 13, quem exsoripsit Suidas s. v. (¡v&tv. Frequentior fabulae Q tot
inscriptae memoria, quippe decies
laudatae, «ed ita ut de argumenta hujus fabulae non magis
BEBMtPPCS.
93
quidquain elicias, quam de eo qnod in
J r j f i ó r a i g
tracfavit
Hermippus, cuius item decern fragmenta supersunt. Aliquanto certiora tenemus de
'A&tjvccg
de qua infra, ubi de
yova ig,
media comoedia agitur, dicendi locus erit. In ea quam *AgTonwlidig inscripsit fabula maxime Hyperbolum eiusque matrem ludibrio habitos esse docet Aristophanes Nub. 517, ubi notât poetgs comicos, qui wg rovrov
ana!-
Sii'kaiov
nUQtSfoxtv
xoXtTfxvo'
¿il
Xaßqv xal
'
YntQßoXogy
zrjv
fititéga.
Commemoratis deinde Eupolide et Phrynicho vs. 553 ita pergit: eld'
"Eçftinnog
akXoi,
av&ig
T' T]SÌ] nâvTeg
tnoitjoev
us
tQsiôovaiv
tig
'
Ubi Scholiaata ad vs. 548 haec scribit: * YntQßolov, avtov
TìjV
tlntv
doxovaav.
"Eçfimnog.
tv
"Eçfiinnog
' YntQßoXov,
toixe
Sè
xctr'
oqfiaiveiv.
Sçcéfia
TO nXtioTug
YntQßoXov. ri]V
fiijrtça ftiv
4 I
xal
aança,
noXXà
:
rtjv xar
ccQTonuifaSa.
OVA tnoiijoiv
) ' JiqronwXiSag
tig Äi%&iv
Ad matrem hominis haud dübie
spectat versus a Polluce VII 202 servatus w xânçaiva
firjréça:
'uÌQTomiXiai
Gloss. Victor,
Idem ad vs. 553 aiirov
ratg
YneoßoXov
'
naainóqvt]
xal
De alio fragmento apud Grammati-
cum Bekk. Anecd. p. 328 25 servato
optime disputa vit
Fritzschius Actis Societatis graecae vol. I p. 138. Neque vero
41)
Pro nXiiatag Hermannus scripsit slg rag, Fritzschius autem Actis Soc. gr. vol. I p. 133 inwXqot rag, ipsumque hoc én(óXr¡otv ab Aristophane scriptum coniicit pro tnoíi¡aev, sive ut libri habent ntnoír¡xtv. Sed nwXeív tig ' YntQßoXov eo quo vir ci. sensu voluit non magis graece dici potest quam germanice dicas g e g e n den H y p e r b o l u s v e r k a u f e n pro g e g e n den H y p e r b o l u s die B r o d v e r k a e u f e r i n n e n s c h r e i b e n . Quae idem in Quaest. Arist. I p. 200 comparavit, divers! sunt generis, quod ne ipsum quidem negaturum credo.
HEttMJPPUS.
91
omittendus Athenaeus III
p. 119 o
TC(QÎ%OÇ)
NCTO'
tv
niovtt.
In qua dictione quum Casaubonus elegantem gene-
' Eof.IINMO
iSicog
io%t]
' A q t o n t o X i a t v
(rò
f i â tt a r a i x a ì
TKQI'/OQ
ris metalepsin videri sibi visus essetj verissime Schweighaeuserus apud comicum muli ere m quandam aut aliam personam de infima plebe consulto soloece et improprie loquentem inductam fuisse monuit.
Neque enim dubitari potest quin illa
ab Hyperboli matre pronunciata fuerint, barbare loquentem induxerat. chii,
JOXÌJXÙ)
avvi
r o v
ôoxcS:
'éncu&v
Quamquam haec
xonmXiaiv.
quam Hermippus
Eodem refero glossam HesySs
aliter
Bergkius Actis Soc. gr. vol. I p. 134.
'JIQ-
" E o f i t n n o q tv
interpretatus
est T h .
Hermippi exemplum
postea sequutus est Plato, de quo Scholiasta Aristoph. Ran. 603
xcù
¿V
I H â i c o v
TIQOÇ ÌXÌITÒV
Tiinohy/.t
KXTORFWVTI rt}v
Ôçàiiari
|U?jT£ç>or.-
fleto(juQitpvaav
Qui praeterea e Pi9tri-
cibus afferuntilr versus a Scholiasta Aristoph. Av. 1555, de iis ad fragmenta dictum est. In C e r c o p i b u s dubitari potest utrumHermippus ipsos illos fraudulentos Herculis comités et scurras in seen am produxerit, an sub Cercopum nomine callidos impostore^ èt doloso s fraudatores perstrinxerit.
Tales - enim fuisse constat
fabulosos illos Cercopes, de quibus pèrdofcta est dissertatio Lobeckii in Aglaophamo p. 1 3 9 6 Sqq.
Èodem titulo fabulas
docuerunt Plato et Eubulus, fortasse etiam Menippus. de hoc infra dicetur.
rato sensU accipiam, praeter pi. 5 0 3 é
XQvoiô'
oïvov
me illud Hesychii: n o v i z i a
docet Athenaeus eodem
versum
n a v a i h ] v o v
apud Athenaeum
i y . n m v
i i ( f t l i t r o ,
pitv
tv
Kit)-/.io\pi
XI
movet
K o l a y . o f f o o o y ' l t i S ri g : ' l i o o y . X t i ò ì j q , o v
x a ) ( . i o ) d o v o i v , "Equititio^
di tv Kcûfiaataiç.
Sed
Hermippeae fabulae tituluni ut figu-
ini
(l>(tvvr/oç
Dionysi quasdam in fabula partes fuisse X I I p. 5 5 1 b.
Athenàeo I I I
p. 1 2 3 f.
Éx
ceteris fragmentis ab
X I V p. 6 5 0 e et Antiattic.
HERMIPPUS. p. 8 8 29
allatis nihil efilcias.
95
Sequuntur Mot QUI,
quant
fabula maxime iu bello commendando versatam esse ex egregio loco apud Athenaeum X V p. 6 6 8 a. servato coniicere licet, ccvideg 8'ovkcu
xaTafiéfth]VTai
&(ÓQctzct 8' ccTtag ¿fimçovcétaù, xvrjuìg 8è TitQÏ acpvQÒv ao&oovrat, {jlccvrr/ç S'ovôeig
éV i'çwg kevxìjg.
çafiSàv ô'oipei rfjv xoTTafiixrjV iv roïg àyvnotai, xvXiv8ofiévt]V XTX. Quibus verbis describi belli apparatum omissis rebus voluptuariis perspecte adnotavit Casaubonus.
Ad earn
fabulae
partem, in qua cottabus ludebatur, spectare videntur fragmenta apud Athenaeum X I p. 4 7 6 d et 486 b, ubi strenuum potatorem loquentem audimus : TÌ)V
XmccGTtjv txnmv,
TOJ ¿hovvffco nàvxa ràfiavrov
didtofii "¿oi'iuara.
"JJv
AYU>
nccd-CO TI TÌJVSE
Nothippi, poetae tragici, cuius òipocpayiav etiam Teleclides risit, aliquas in ea partes fuisse docet locus apud Athenaeum X p. 418 d, ubi perquam festive fingit poeta,
si raia assi
latusque suillum praeesset Lacedaemoniis, unum mitti contra hostes oportere Nothippum: hunc enim solum totam Pelo» ponnesum esse devoraturum.
Fraeterea laudatur haec fabula
ab Athenaeo X p. 4 1 8 d, Pollue. V I I 200. X 136, 8. v. "Iaxxog,
Suida
fortasse etiam Plutarcho Per. 33, de quo loco
supra p. 91 admonui. Haud dissimile argumentum in S t j « T turai
g tractasse videtur, certe eosdem quos ex Athenaeo
adscripsi versus in ea positos fuisse docet Scholiasts Aristophanis Pac. 1241
NSQÌ
(lèv ovv ri]g çâftdov (in ludo cottabi)
"Eq^vnnog tv £TçarwjTaig XTI. est.
' PccfiSov 8'oxpei tt)v xoTTafhy.i]v
Nam in fabulae nomine erràtum
esse vix credibile
Ad eandem fabulae partem spectare videntur haec ab
Athenaeo X I p. 480 f servata: Xia 8è xvh% vipov XQÌfiatai
96
HEBMIPPUS. quibus lam non potandum esso sîgniflca-
neçl naaaalócfiv, tur.
Memorabilem fabulae locum habemus apud eundem
Athenaeum X I I p. 524 f, ubi nescio quis prae gaudio triuraphat, quod maritimas copias collegerit ex hominibus mollibus et eifeminatis, sed qui repente viri et fortes evaserint. Eosdem videmua in frammento apud Hesychium s. t .
na-
VIXTOV, "JIQCC
xaï
fier'
TO'LVVV
êfiov
nqoaxtcfàhxiov
ïv
%(OQUV
TOV
XTÙNRJT^ÇA
eg n)v
vavv
Xaßovra
¿fimjS^aaç
ço«
ô-iccLyg. JB. àlX
ov
ÔIO/ACU
navixtàv
t%ojv
TOV
TIQOJXTOV.
Hinc apertum est ad eandem fabulam pertinere quae ex Aristophane Byzantio attulit Eustathius ad Odyss. p. 1828 58 wQM (târTiiv ntgl rt]V
ini TO ig itçoïg xaï triv wav mQiSeïo&cct.
òoffìiv.
Cfr. Pollux X 181 tv SrQttTuàtaig "Eçfimnoç ki&ivt]v
fiâxTQttV.
Nixä
3' w «
Cetera fragmenta vide apud Athenaeum
I I I p. 77 a. X p. 423 a. X I V p. 649 c , Anecd. Cram.
I
p. 363, Zenobium I I 23. Praeter has novem fabulas laudantur Hermippi
Iambi,
T r i m e t r i et T e t r a m e t r i , de quibus, ut brevi rem complectar, ita statuo ut Hermippum
carminum probrosorum
(iäfißiov) volumen edidisse crcdam, quorum alia trimetri» iambicis, alii tetrametri® trochaicis composita essent.
Quae
res quo melius diiudicari possit, fragmenta operis cum ipsis scriptorum qui ilia servarunt verbis adscribam. I. NÇÙJTO)
Scholiasta Aristophanis Plut. 701 "Eç/unnog tv r ¿xqmvto oi xoviaxai, oi Si toyaltiov oixoSo/^ixov, oj antv&vvovoi rag nXiv•frovg nQog aXh'jkag, xivig Si avid naqa^vaxov xaXovaiV fi fit] cl(ja nrilov xiva vnaywyea xakovav • xoiovxo yccQ ti xai "Eqfiinnog tv xotg TqifisxQOig i[i(pavi£ii. Hermippi verba ex integrioribus scholiis servavit Suidas III p. 531 oi
Si mjlov xiva, xa&ojg xai "Eq^innog' Svveatt yaQ Seopu (iiv ovStvi • xolai S' vnaywyevai xotg tavxov TQonoig Quae ita fere emeudanda sunt,
Avvtoxi yaQ SiGfiw jwiv [ o i r o j ] ovSivi, xovxotai S3 vnaytoytvat xotg avxov XQonotg. ' Ynaywytvg
de Iuto quo utuntur caementarii ad latere« coa-
gmentandos interpretatur etiam Hesychius, 'Ynayuytvg:
nUv&uv oixoSo(iijv nrjlog.
nqog
Videtur id autem figurate di-
xisse Hermippus.
IV. Athenaeus XI p. 461 e. ov xuv KvXixQavwv itg oj'v, oi'g yltva^uiv "EQfitnnog o xwfuoSionoiog iv xotg 'IccfA,fioig cprjaiv Eig xo KvhxQttVmv fiadi&v anbjvoTieSov acptxSfiTjV • aidov ovv xi]V 'HqaxXuav xai fiak' wqaiav noliv. Hist. crit. Com. graec.
~
HEimipri/9.
08
De Cylicranibus, quos Cylfcranos appellat Macroblna Saturn. V 21, Scythini et Polemouis testimonia attulit Athenaeus. In horum ditione sita erat Ileraclea Tracliinia, primum ab Hercule condita, postea a Lacedaemoniia novis colonis aucta, lit constat e Thucyd. Ill 92. Pro onXrjvómSov Schweighaeuserns tentabat oxXrjQÓnedov. Mihi corruptae voci acerbius Cylicranam conTicium subesse videtur. Ex eodem carmine sequens fragmentnm petitum suspicor. V. Scholiasta Venetns Aristophanis Vesp. 1164. rQvcpeqÓV ti § taaaXaxúvioov: tv rial (xív Stakvxúvioov, iv Si x¡¡ 'jÍQTtfiidügov aovaycoyjj dialaxúvioov. aixia dé tov avxov. díov r> avvr¡&tict (?). firjnors yccQ xal nmoir¡xai vn ei di fvr¡ tneo%i:Síaoxai xó SiaXvxávtoov, Taya av Xéyoixo ano Avxov (sic) tov 7i£Viá&lov. rpaívirat y¿Q Ttg xal (iaXaxiáreQOs ytvío&ai. * Ap.ii\piag Ei fisv &avovaiv tori rig ti fit], xccTapcSfiíV. oi fiev tov névxa&Xov AvxóXvxov. óftoíag 3' ¿otí xal naq ' Egfiinnoj tv xoig TtTQaftétQOtg 43) "Yotcqov §' avxov axqaxr¡y6v ovoav elXcúxijfiévqv xal xaoaXftáyovaav úSov xal oeaahwxiofiévqv. Ita enim codicia lectionem ovg áveiXuxr¡(Áévr¡v probabiliter correxit Fritzschius Quaest. Aristoph. I p. 287, qui vs. 2 cum Porto scribit oeoa&axiofievtjv et in Aristophanis loco TQvrpeqov ti (TaXaxcóviaov. Sed cum haec verba primam corripiant, at praeter alia docet nomen meretriciam 2ccXa/3ax%co apud Aristoph. Thesmoph. 813 et Equit. 762, in Hermippi quidem loco ant aeaaXaxo}Via¡xévt¡v ant aeaavKaxia(iévt¡v, apud Aristophanem autem fortasse diaaauaónaov scribendum est, quod
4S
) Ita Venetus: vulgo SijxixQOiq, quod ex 8' (itrqoig ortum est. Vice versa xexQanXij pro Sinkrj legendum esse apud Schol. Aristoph. Nub. 774 vidit Dobraeus.
HERMIPPUS.
90
recte interpretatur Scholiasta aSgug**)
xal fialaxwg
aavrov
Caeterum Hermippi verba, quae olim de ho-
diaxivijaov.
mine efleminato et pathico interpretabar, nunc ita corrigenda, VGTIQOV
§'avTov
GTQutriyüv
et
XTX.
de
Cylicranum
civi-
tate intelligenda esse suspicor, quam ex quo tempore Lacedaemonii colonis auxerint ( o v o a v eilojTT]/uevr]v) in luxum et mollitiem prolapsam
esse dicit.
Fortasse
igitur hi versus
cum quarto fragmento coniungendi sunt.
Nisi Lepreatarum
civitatem
Olymp.
intelligere
praestat,
in
quam
LXXXIX
exeunte Helotas a Lacedaemoniis deductos esse docet Thucyd. V 34. VI.
Incolarum luxuriem notat Aristoph. Avib. 151.
Scholiasta Aristophanis A v . 304 xeßXrjnvQig §s firj-
noTs ov% tv tativ Toig Kallifxayov ilrct [ivQfiiil;.
al'ku Svo,
(fijolv
o £vfifia%og.
xal
fiev (p. 219 Blornf.) avayiyqamai
[¿v dc] 'Egfiinnov
TitQafiETQoig
xXtovg TOV nQwvög zig wv xtßXrinvqig
tv
xeßÄi],
xal
Otfiiaro-
rig ovofia^irai,
Ni-
hil proficitur Dobraei coniectura, qui verba TOV niQwvog Tig wv ita emendare conabatur cog rig alv xonQuivrjg, VII.
Athenaeus X V
p.
667 d.
Ofiöiag
Sis^tQ^ovTai
(seil, de cottabi ludo, in quo ova et bellaria victoribus praemia proponebantur) KqcfioödwQOg Mag iv Kvxlmpt
xal Evnohg
iv Tgoytavim
"Epfiinndg
xal
TI tv rotg
KaX 'lafx-
ßoig. VIII. Sionoiog
Athenaeus X V p. 700 d. "Egfimnog ¿v 'Iapßoig
ovrag ovofia^Et.
TO axQantovtxbv
S'o
xwfito-
XV%VHOV avv-Q-ixov
De lucerna militari cfr. Antiphanes Athe-
naei p. 699 c. Uvv&trov
recte Schweigh. interpretatur de la-
minis corneis vel ligneis ex quibus eiusmodi lucernae compositae et coagmentatae erant. * * ) Vulgo aßgug, pro quo ¿¡dgojg praebliit Schol. Venetus. Hesychius, Pavlov: ccßgöv, xovcfov, aßgov, rqvcfsgov Ubi pro alterutro aßgov scribendum aÖQÖv, 7 *
MYBTILUS.
100
Hermippi fratrem M Y R T I L U M fuissc, supra e Suida monuimus.
Iluins vitam ulpote in cauponis et
transactam
tabernis
tangi putaiit ab Athen. X I I I p. 566 f, ex quo
loco, quum minus integre scriptns esse videatur, niliil eiusmodi efílcias. alteram
Fabulas Myrtiii Suidas commemorai duas,
"EQCOTÌS
inscriptam, ex qua niliil fragmentorum su-
perest, alteram Tiravonaveg,
passim a grammaticis sed fere
corrupto fabulae titulo laudatain. Apud Scholiasten Aristoph. Av. 1490
MVQTILOG
tv T¡¡ Tavo7táa¡¡
legitur pro tv
Minus recte Kusterus ad Suid. II p. 590
vónaoi.
TiraTiravò-
naiok, seductus Meursii errore Bibl. Att. p. 1573, qui ex Aspasio ad Aristotelis Eth. Nicom. IV 2 fabulae titulum fuisse credidit TiravoTtccidig. %og (non naoi.
Sed liic etiam scribendum quod etiam Suidas habet) ¿v
MVQTÜMQ,
Tixavò-
In accentu peccat non Eudocia tantum p. 304- quae
habet Tiravonávig, TiTavoTitxVig. tu tig av
sed etiam Suidas, apud quem legitur
Grainmaticus apud Bekkerum Anecd. p. 1198
Xrf/OVTA
'EQIXOUUV,
' Avvina
el — V
ànici
yúq.
TÒ
IOAI OVVOÍTCC
(fort. AlyLnciv),
nus Byz. s. v. ' Ay.aQváv, Aiyxv,
MVQT'I-
TO Í&VMÓV,
Tiravónav
, ßaqvvovxai
— o'iov
TITCCVUJIUV.
Stepha-
a>g Aìviàv,
GVV&ITOV.
15)
'A&a¡Á,ávf De argu-
mento ex paucis fragmentis nihil elici potest, nisi forte ex ipso titulo suspiceris, risisse poetam hac fabula increbescentem illis temporibus consuetudinem, qua diversa deorum ilumina in unum nomen coniungerent, cuius generis fuere P a napollo Hermopan Hermathene Hermerotes alia.
Sic etiam
Titanopan, quod nomen non male Berckelius ad Stephanum Byz. p. 74 de coniuncto Pañis Solisque mimine interpretan videtur. Rectius tarnen argumentum fabulae ad
4 s)
naide^aotàg
Haec nunc pluribus persequutus est Lobeckius Parai, gramm. I p. 190.
101
alcimenes. «pectasse dicas. couiecturam rât),
Certe Titanes ATIO t o v Tiraivtiv
optime sustentant.
ubi confer Albertura.
o naidioaçrr/ç,
v. Ilàvtg, ràreç)
et Photium
Lex.
TMV UQIUTIUSÔMV
dicti liane
Vide eundem s.
p . 5 9 2 1 tvopiÇovro
-Q-iCiv.
Ti-
Ilesyehius I I p. 1 3 9 2 ôè (oi
Tt-
Oruîsso fabulae indicio duo-
bus locis laudatur Myrtilus, vide Pollue. V I 4 0 et Phrynieh. Ecl. Att. p. 4 3 3 .
Ceteram fallitur Fabricius Bibl. Gr.
II
p. 4 7 1 eundem hune Myrtilum laudari putans a Suida s. v. Is enim historieus est Myrtilus, Lesbiaeorum au-
vii'litviov.
ctor notîssimus, de quo cfr. Vossius de hist. Gr. I I I p. 3 9 1 . Idem Myrsilus yoeatur apud Plutarcli. de Aquat. et terrestr. p. 9 8 4 PJ, ubi quae afferuntur, ex eius iarooixoig
naoaëo-
^oiç ab Athenaeo X I I I p. 6 1 0 a. laudatis desumpta sunt. Eorum, de quibus adhue disputavimus, poetarum aequalem fuisse suspieamur A L C I M E N E M , cuius fabulam
KoXvp-
Pmaai iiiscriptam e Ptolemaeo Ilephaestionis f. commémorât Photius Bibl. Cod. C X C p. 5 3 4 d or* tfhvTi/aaVTOç At]fxr\Tçiov nçog
TOV
rp
l'-/.i]ipiov
uccvovg
TRNÔÇ rfj
Stjvai
quoi,
'E(fit'àaou,
xtcpaXfi rovg
rovg
ôè
S'
TéXhôoq
Tvvvi%ov
4 e
)
' YftçiOToùiy.uç
Evviiôag
(fort.
TiV.tjvos)
TCCÇ ôè KOÏVFI/JWOAÇ
TVQÎ&IJ,
Kouxivov
Ubi corruptum 'dixuâvovg
ÔQOV.
vog,
ftifiXiov
TO
Xi-rfa2.fi avrov
' YF/.x-
TOV Xaàxiôewç
Evnôliôoç noog
IVQS-
nçog
TTJ
TFJ
'¿i\tl~ctv-
nomen non in '
d'Axiiaioi-
ut voluit Welekerus Fragm. Alcm. p. 9, sed in
'dXy.t-
uévovç
mutandum esse docet Suidas s. v. 'Jti.xitiévriç T . I
p. 1 1 7
eoTt
ôè xal
êreoog
' dlxiuévyg
' Ad ip'uîoq,
xwfttxôg.
Illud autem verissîme monuit Welekerus, quas idem Suidas^ sive suo ipsius sive aliorum errore deeeptusr, Alcmani lyrico tribuit KokvfifitoOcig,
non Uiversas putandas esse ab iis quas
* " ) Ita Valesius et Naekius Clioer. p. 3 9 . Vulgo Tirwvi>%ov, pro quo Bekkeri codex habet TVQOVÎXOV.
ALCIMENES.
PH1L0HIDES.
nunc Ipsum Alcimeni comico vlndlcavimus.
Aetatis eutem
qua visit Alcimenes certissimnm, ni fallor, indicium Ptolemaei verba praebent, quippe qui Kolv^ßwaaiq fabula Tynnichum Clialcidensem Iam
quum
impense delectatum fuisse significet.
Tynnichum,
paeanis
auctorem
laudatîssinium,
Aeschyli aequalem fuisse constet e Porphyrio de Abstin. II p. 152, de quo loco disputavit Menagius ad Diogen. Laert. II 42, Aeschylus autem obierit Olymp. LXXXI, non incredibile quidem videri possit, Alcimenis aetatem vel Cratino fuisse 6uperiorem: at quum tanta Alcimeneae fabulae praestantia fuisse videatur, quae non cadat in eos qui Cratinum praegressi sunt poetas comicos,
Tynnichum autem nihil im-
pediat quo minus vitam ultra Aeschylum produxisse statuamus; mihi quidem,
temporum rationibus probabiliter sub-
ductis, vix dubitari posse videtur quin Alcimenes Cratini Teleclidis ceterorumque quos recensuimus poetarum aequalis fuerit. PHILONIDES, Atheniensis,
Nicocharis poetae comici
pater, Suidas vol. II p. 526, initio give fulloniam sive pictoriam artem factitaverat, prouti
vel Suidae rei Eudociae
fidem habeas, quorum ille vol. I l l p. 614 I)V
yva(ptvg,
Eudocia autem p. 428
TIQOTÌOOV
ÌIOÒTÌQOV
I)V
, in quit, yçatfivg.
Iluius aetatem, expensis iis quae Ilanovius Exercit. crit. I p. 2 sqq. disseruit, ita definire licebit ut eum Aristophane, cuius primam fabulam Daetalenses Olymp. L X X X V I I I 1 suo nomine docuit 47)
paullo superiorem fuisse vitamque ultra
Scholiastes ad Aristoph. Nub. 531, ubi poeta primam quam pepererit fabulam alium quendam sustulisse dicit, haec annotavit: i Xoinòv aiatjaug tòv fiiov ò xitcov. xai O YE xónog xai.ilxai (IVRJFIJI TOV TÓTC nà&ovg zvvòg &Qrjvog. Ita Aelianus 1. c. Similia de Xanthippi cane narravit Plutarchus Them. 10, qui locum ilium in Aegiua insula Kvvòg arjfA.cc vocatum fuisse scribit. i l
107
EUPOLIA.
fiecatua «st.
Vid. praeter Aelianum et Tzetzen 1. 1. Anecdota
Crameri III p. 357 28.
Ac fortasse is idem Ephialtes est,
ad cuius caput Eupolidis fabulam ' YßaiöToÖiy.ca
inscriptam
post mortem hominis repertam esse scribit Ptolemaeus apud Photium Bibl. CXC p. 534 d rovg iiQÒg rfi 'EcficcXtov
' Yßoiaroöiy.ag
y.ecpa?.fj tvoi&ìjvai
EvnôXiSog Ubi ne cele-
¿xitvog
tv
ivcpàvTccoTÓg
ÌGTLV
e ig
VM()ßoXi)v
Quibus deinceps haec addit: y.al ìjv(favraaiav
roTg ÔQÛfiaaiv,
uSov vojxoß-tTwv noóoMia,
xivovatv àvayaytiv
Ubi (favraaiav
oi Xotnoi, ixavòg
rceiiwv
intellige quam
Cicero de Orat. III 52 rerum quasi gerantur sub adspectum quasi subiectionem appellai.
Cfr. Longinus Snbl. X V p. 58.
Similiter Quintilianus Instit. Orat. VI 2 29 «quas
yavraoiag
«Graeci vocant, nos sane visiones appellamus: per quas imag i n e s rerum absentium ita repraesentantur animo ut eas «cernere oculis ac praesentes habere videamur.» Itaque sensus verborum Platonii hic esse videtur: quas reliqui poetae visiones vel absentium rerum imagines in parabasibus eici-
108
EUPOLIS.
tare soleant, eas Eupolin in ipsa actione spëctatorum oculis subiicere, ut qui mortuos ex inferís excitatos in scenain producat et de rebus ad civitatis administrationem pertinentibus Consilia
conferre faciat.
5S)
etare infra docebimns. excitatio
Quae ad Jrjftovg
fabulam spo-
Ceterum ilia mortuorum ab inferís
non potuit quin sublimitatem quandam Eupolidis
poesi imperliret, sed earn sublimitatem quae venustatis et elegantiae illecebris niiiilìce esset temperata. Platonius enim, tú'ff.Tíí) ¿arlv v>pi¡'/.óg, inquit, o breo xcù tniyc'.Qig y.aï moi ayJuiiuTa
ivoToyog,
qua quidem elegantiae laude ipsi adeo
Aristophani palinum cum pracripuisse deinceps addit gram-' maticus.
Ab eadem virtute coinmendat Eupolin Macrobius
Sat. VII 5 .
Quod autem fttçi rà axé^fiarct
fuisse
tvaioyog
dicitur, id quamquam haud inepte ad aptam et concinnam argumentorum dispositionem trahi posse videtur, collato Scholiasta Aiistoph. Nub. 512, ubi habemus xwfuod'iav axeuuévtjv
56),
ev
non dubitamus tarnen quin Platonius
ôteTIÌQÌ
rà a/M usuava scriptum reliquerit, ut in dicteriis et conviciis iaciendis concinnus et ingeniosas fuisse dieatur.
Eins rei
vel in fragmentis luculenta reperiuntur exempla, quorum afferre sufficiat inprimis memorabile ab Athenaeo XIV p. 646 f servatum : "Og yctoiTojv (tèv oÇet,
y.alkctßiöag
äs
ßctivit,
ar¡oct[ií§ccg di %¿ fiij?M ôè
%oéfi.7intat.
) Haec Platonii verborum interpretatio quibus difficultatibus laboret nunc ipse probe intelligo. Probabiliorein qui eruere volent, ante omnia quae corrupta sunt emendare debebunt. * 8 ) Eodem sensu Scholiastae Aristoph. Pac. 794 restituo ÒLAßC'À.LA D¿ CCVTÒV (Xenoclem tragicum) OJG VCOÏÏQÔV iiiqì tu a/.iuauxu pro edito vó&ov ntQÌ xà xM¡x(iaxa, i5
rà
109
EUP0LI9.
Idem tamen ab Anonimo
de Comoedia p. X X I X
Gratini
esemplo immodicils in conviciis et ineptus fuisse perhibetur, tyj'Àojv KQctrlvov nokv yt XoidoQOV y.cù oy.atòv inu/ctivii
5
'
quorum prius indicai etiam Persius Sat. 1 124 i r a t u m E a polin dicens, et Lucianus love Acc. vol. II p. 832 Wctst. qui Eupolin et Aristophanem vocat Seivoùg avSqag ¿TihxcQTOfirjxà y.uhZq ì'%ovrcc, quae maxime
aat rà Oéuvù y.cù yj.tvàaat
ad Socratis irrisionem spectare puto, quem paucis quidem, sed tam virulenta acerbitate exagitavit, ut ne Aristophanes quidem in Nubibus euin aequasse videretur.
Y. Scholiasts
Nub. 97. 180, Etymol. M. p. 18 10 et Lucianus Pise. I p. 595.
Eandem inaledicendi intemperiem, ut Calliam Al-
cibiadem Melauthium alios omittam,
ostendisse videtur in
cavillando Autolyco, adolescente innocentissiino et nullius ut Tidetur criminis convicto.
Ac ne mortuis quidem pepercisse
docent versus a Plutarcho Cim. 15 et Schol. Aristidis p. 515 servati,
quibus Cimonem, quem summis laudibus Cratinus
extulerat, crudelissime vexavit. non mirandum est,
In tanta conviciandi libidine
fuisse etiam ubi ne foeditatis quidem
crimine ingeniosissimum poetam liberes, ex quo genere sunt ea quae apud Scholiastara Yen. ad Aristophanis Pac. 1142 leguntur : tv Tìiòe
TOÌVVV
yvvatx'
ty.ivovv xoXkvfiov xcù naìSct y.al yt gorra,
t f j noi.ii
(PQOVQWV
ìyo) nor
avròg
y.à^fjv ohji> T))v rjfiegav ròv xva&ov ìy.y.ooiQuv. Quae non dubitari potest quin principem aliquem virum di-
5
' ) Malim nolv ye TÒ XOLÔOQOV — èficpaiyti. Sed fortasse praestat Dobraei (si recte memini) ratio ¿nacpaivti scribentis, ut hoc dìcat Anonymus, Eupolidem, quamquam Cratinum imitantem, hunc tamen propter lumiam et ineptam conviciandi libidinem notasse.
110
EÜPOtlS.
centem fecerlt Enpolis. Denique tò ay.at.ov s e ) , qnod Anonymus cum Cratini exemplo ostendisse dicit, spectat ni fallimur ad ea quae refert Scholiasts ad Aristophanis Nub. 290, ubi Eupolin et Cratinum %tLpVTug tt 5cat 'érega ataynà noioi'Vtag in comoediis suis induxisse dicit, et ad Pac. 741, ubi ridet poeta alios comicos qui QaxocpoQoiwrctg in fabulis induxerint: alv'mtxai Si xal tig Evnofav. Cfr. Scholiast. Nub. 541. Quod Aristophanem aliosque poetas comicos fecissé scimus, ut fabulas suas non suo omnes docereut nomine, sed passim aliis docendas traderent, idem Eupolin fecisse intelligitur ex Athenaeo V p. 216 d Evnolig tòv Avròlvxov Sida!-ag Sia JijfioarQurov yltvct'Qti n)v vixrjv rov AmoXvxov. Quo loco ita olim abusus sum ut Demostratum histrionem fuisse dicerem, quod ex Athenaei verbis minime efiicias, quae in eundem sensum accipienda sunt quo Aristophanes e. g. Ranas 8ià QiXwviSov, Acharnenses Aves aliasque 8ià KaXkiarodrov StòiSaytvat dicitur. S 9 ) Demostratus autem, cuius nomine Autolycum aliasque fortasse fabulas inscripserat Eupolis, num, quod olim cxistimabam, idem sit cuius di]uo7toii]Tov laudat Suidas vol.111 p. 656 /hjuooTQctTog Ji]fionoiriTw' oi (lèv nQ0G£juoi.g Ev-
nolig '¿nlctat. Quod Eupolin Cratini exemplo fecisse, qui et ipse Solonem ex inferís excitaverat, docet locus apud Diogenem Laert. lib, I 62. Periclis ex Oreo adscensum iterum tetigit Aristides T . Ill p. 433 B, oidíig evl-uxo ávaaTijVai
rjv oavig ovx av
(Periclem), toare xav rotg Sqafiaaiv
tog
avtOTüjra ÓQÜvrsg tv(pQaív0VT0, et Valerius Max. VII S ext. 7. «Arístophanis quoque — praeceptum, qui in Co«moedia introduxit remissum ab inferís Atheniensem Peri«clem vaticinantem, non oportere in urbe nutriri leonem.» Qui respexit quidem ad Ranas Aristophanis, sed remissum ex inferís Periclem dicens Eupolidis fabulam cum Aristophanis Ranis confudit.
Similis fortasse error in argumento
Sophoclis Oédipi Col. p. 5 Elmsl. 'Aqiatocfavrig {¡aTQa%oig• ¿ni KaXlíov
áváyit
cuiusmodi nihil in Ranis legitur.
tv
roig
rovg '/(J}]S iròv aufifiaivovró iig tijV
001
fiay.rçav,
sire ad anapaesticos numéros locum revoces, eie fictXavtiov ô* ¿X&còv pi} ròv ovfiftccivovTa
ypMTvm'iajjs
aoi tie (iây.Tçav,
utrumque habet quod displiceat.
Itaque omnia incerta sunt,
meliorumque Iibrorum auxilium expectandum,
Porro
He-
l o t e s laudantur Atlienaco I V p . l 3 8 e etPolluci I X 7. X 9 8 , ubi legebatur olim ' A X u v a i v , pro quo quum libri habeant aut 'Hhwoiv
aut "l?.waiv,
recte KiXwaiv
correctum est.
Incerto auctori eadem, ut videtur, fabula assignatur ab Atlienaeo X I V p. G38 e et Ilerodiano de diet, solit» p. 10 34. 2G SD »
Qua de re pluribus exponam ad fragmenta.
Multo frequentior apud veteres scriptores eius fabulae mentio iniicitur quam KOLCC/MV nomine inscripsit, cuius ar-
6UP0U8.
131
gumcntum cum in Calila maxime, Hipponici filio, esagitando versatimi sit, primura de buios vita moribusque paullo aocuratius exponendum videtar. 7 S ) Callias igitur noster Eupolideus, Melitensium pago adscriptua, Schol. ad Luciani Iovem Trag. vol. II p. €96 ell. Schol. Arist. Ran. 501, patrem liabuit Ilipponicum, cuius (antae fueruut opes, ut quum eas in privatis aedibus, quarum magnificentiam praedicat Himerius Or. XVIII 3, satis tuto asservari posse desperaret, veniam in acropoli habitandi sibi concedi voluerit, Heraclid. Pont, apud Athen. XII p. 573 b, Apostol. XI 74 p. 139. Huius uxor postea Perieli (Plutarch. Per. 2 4 ) , lìlia autem Ilipparete Alcibiadi nupsit, quod factum esse Olymp. XCI docuit Dodvvellus Annal. ad Thucyd. VI 30, ex quo intelligitur non Hippoaicum, ut nonnulli voluerunt, sed, mortuo nipponico, Calliam Alcibiadi sororem in matrimonium dedisse, Plutarch. Alcib. 8. Post Periclis obitum Hipponicus una cum Eurymedonte capitali proelio Tanagraeos fudit, testibus Thucyd. Ill 91 et Athen. V p. 218 b, quod factum est Olymp. LXXXV1II 3. Idem Olymp. LXXXIX 1 proelio ad Delium interfuit, in quo eum occubuisse tradit Andocides. Vid. Schneiden Quaest. deXenopli. Conv. p. 136. Ita igitur immensae patris diviliae hereditario iure Calliae nostro obtigere, qui proximis post aditam liereditatem temporibus omnium Atheniensium opulentissimus fuisse perhibetur, adeo quidem, tit Calliae opes vel ill proverbii con7S
) De nobili Ilipponicorum familia egerunt Palmerius Io. Fr. Gronovius aliique, quos vide apud Sluiterum Lect. Andoc. p. 95, Boeckhium Oecon. Att. II p. 15 et Dahlniannum Quaest. historic, vol. I p. 11. De nostro Callia complura veterum scriptorurn loca cumulavere Sluiterus 1. 1. p. 94 et lleindorfius ad Platonis l'rot. 5 p. 465, sed explicatius qui eius historiam tractaverit uovi neminem. 9 *
SUPOMS. tmetudinem ablrent.
Cfr. Libanius Orat. X p. 205 B. Plu-
tarch. de Am. divit. p. 527 B . * « )
Sed Callias quum se-
cus ac pater fecerat, cuius ampgoavvriv de Myst. p. 121 Bekk. " ) ,
laudat Andocides
omni voluptatum generi liber-
rime indulgerei, acceptas hereditate divitias tam strenue dilapidavi^ ut suo merito inter àooirovg
ìiumeretur ab Atheni
I V p. 169 a, summoque lure quidam quasi àhr^Qiog nipponici fuisse dicatur ab Andocide de Myst. p. 121 Bekk manes liominia profusiones maximeque insanum
Im-
scortorum
amorem tangunt Aristophanes Ran. 433 cum sclioliis et Heraclides Pont, apud Athenaeum X I I p. 537 b, puerorum amores et adulteria praeter fiupolin in Aulolyco
Aristophanes A v .
284 et Cratinus apud Scholiasten Luciani vol. I I p. 696, periurium Andocides de Myst. p. 119, bibacitatem Aelianus V» H . I V 16.
Tanquam muliebri» passum a Meleto eum com-
mémorât Aristophanes Denique
apud
Scholiasten
effcminatum hominis ingenium
Platonis p. 830. arguit
immodicus
Aay.v.onlovToq dicitur Themisiio Or. X X I I I p. 294, quod cognomen ceteri scriptores rectius secnndo Calliae tribuunt. Vid. Boeckli. Oecon. Athen. I I p. 16. Alcibiadem ei, ut ipse opibus potiretur, neccm intendisse narrant Andoc. c. Alcib. p. 150, Plutarch. Alcib. 8, Schol. Luciani love Confut. p. 638 vol. II, quam rem ut anteverteret, populum opum suarum lieredem scripsit si absque liberis obiiset. Quae res eventum nec habuit nec habere potuit, tum quod filium postea genuit, tum vero etiam quod opes suaa iam Olymp. XC1II 3 haud mediocriter attritas (Arist. Av. 2 8 4 ) decern annis post eo usque abligurrierat, ut ab Iphicrate per ludibriuin firjVayvQZììi appellaretur. Vid. Boeckh. 1. 1. p. 17. ' ' ) fiundein tarnen oùÒè oßokov a&ov dicit Lucian. Tiin. 24 et 'Jnnoßivov vocatAiist. Ran. 432, ubi vide scholia. Rubicundum oris colorem, nimio vini usu ducturn, indicat Eiijiolis ajmd Ilesychium s. v. iiQtiig ¿liovvaov, Jbvnofog Ai^IV, lrcnóvixov OXWTITCOV, ojg ÌQV&(JÒV TIJ oxpti. »«)
133
FIUPOKIS.
unguentorum usua, do quo cfr. Xenophontem Con?. II in. Aedes suas, quarum alteras in Melitensinm pago,
Schoi.
Luciani IOY. Trag. vol. II p. 690, alteras in Piraeeo omni deliciarum genere instructas Iiabuit, Xenophon Conv. I 3, non scurris tantum et tibicinibus aliisque id genus
homiuibus,
Xenoph. Conv, I 11, II 1, rerum etiam sophistis, in qnos Incredibili fuit munificelitia, aperuerat, Heindorfius ad Platonis Tbeaet, p. 358, quorum hominum consuetudinem iam ante patris obitum avidissime eum expetiisse ex Aeschiuis Socratici dialogo Calliae nomine inscripto apud Athenaeum V p. 220 b perspicitur, qua ex re nonnihil simultatis ipsi cum patre extitisse ibidem legimus.
Mortuo autem nippo-
nico quum neminem voluptatibus suis impedimento esse videret, vix dici potest quantam
adulatorum
multitudinem in domum suam receperit, 1. 1. p. 537 b.
Ex
eo genere fuerunt
parasitorumque
Heraclides Font. Gorgias
Frodicus
Protagoras Autimoerus ceterique Frotagorae discipuli, quibus capiendis quum aedes quamvis amplissimae non sufficerent, txxevwoag axíváaaro,
TO
tafiiúov
rotg
aorptazaìs
^SVMVU
xare-
ut est apud Themistium Or. X X I X p. 347 c, quae
ducta sunt e Platonis Prot. p. 482. 4 8 4 Heind.
Haec tot
et tanta vitia nullis ille animi vel iiigenii bonis compensabat. Nam quod tibiis scite cantasse dicitur a Cliainaeleonte I I e racl. apud Athenaeum IV p. 184 d, id valde vereor ut magnae laudi ei ducendum putaverint Athenienses.
Doctissi-
inum autem qui eum dicit Macrobias Sat. VII 1 liaud dubie ipsam illara cum sophislis consuetudinem spectavit, ex qua non mirum est si aliquem eruditionis cultum literarumque amorem concepii.
Scurrile hominis ingenium et vanitatem
cum pari insolentia coniunctam optime cognoscas e Xenophontis Conv. II SO. I l l 10. IV in. et Ilellen. VI 3 6, ubi generis nobilitatem a Triptolemo due ti intolerabili iactat ar-
EUPOLIS.
rogantfa. Ex his qualera in domestics vita se praebuerit facile intelligitur. MatrimoniQ iunctam çîbi habuit Glauconis filiam, ex qua Hipponicum suscepit, Andocides de Myst. p. 119, quem ut Aspasiae erudiendum traderet auctor ei fuit Socrates, teste Maximo Tyr. XXVIII 4. Mortua uxore Ischomachi et Ghrysiadis filiam duxit, annoque interiecto eo nequitiae processif, ut socero mortuo etiam Clirysiadem du-r ceret adeoque simtil et matrem et filiam Iiaberet V» An« docides 1, L Chrysiadi iunctus, ex qna quem susceperat filium 1 8 ) primo eiuravit, Epilyci filiam sibi uxorem petiit, cui rei cum Andocides intercederet, huic adeo mortem intendit. V. Sluiteri Lectt. Andoc. p. 95. In re publica tractanda quas partes sequutua sit, ex eo satis intelligitur, quod La-» cedaemoniorum proxcnus fuisse perliibetur apud Xenophon-» tem Conv. VIII 39 et Hellen. V 4 83. VI 3 4. Quo factum est ut aliquoties Spartam pacis conciliandae causa missus sit, qua de r e ipse magnifice gloriatur apud Xenophoutem Hell. VI 3 4. Quas legationes quo tempore obierit ignoramus , nisi quod postrema in Olymp. Oil 2 incidit. Eundem priori tempore cum Iphicrate in bcllo Corinthiaco exer~ citus praetorem fuisse constat e Xenophonte Hell. IV 5 13 et Harpocr. s. v. !-evixùv. Daduclii munere in Calliarum familia prope hereditario functum esse docent Andocides 1, I p. 119, Xenophon Hell. VI 3 3, Conviv. VIII 40. Do tempore quo obierit, nihil certi constat, nisi quod vitam eum ultra Olymp. CII 2 produxisse e Xenophonte vidimus, undo praegrandem natu hominem obiisse intelligitur, quod in tanta
T9
) Praeter duos istos etiam alium eiua filium commémorât Tiieopompus apud Schol. Aristoph. Vesp. 1260 (1216) Ji nokïrai, ôeivà nâo%ui. Ti£ no'/ÀTijç à' tari . < nlrjV &/ i] 2,'axas o Mvaog xOQìuia>v àya&òg iytvtro arçaTijyôç* xal iv rotg Ta£,iâç%aig Ôè (paiverat (scribp (figerai) coç ininovog. Q>ikonó).ipog yàç xal avoTtjçôg, anßäStg Si tntiSi} oi atçaTuÛTcu %ccfiaiy.0iT0vaiv. 'AvayQcccfitai Si ò QVVi/_og singulari numero Mvarijq (
concinit Eustathius ad Iliad, q 415.
vocat, cui
IIoct0Tgiag,
quo
titulo etiam Magnetis fabula ferebatur, laudant Athenaeu9 I I I p. 110 e. X p. 4 2 4 c, Pollux V I I 23. X 159, Harpocratio s. v. tl-ovXiiQ, Priscianus X V I I I p. 7 1 et Schol. Aristoph. Av. 1297, ell. Schol. Luciani vol. II p. 696. JZcctvqoi , quam satyricam fabulam fuisse statuebat Eichstaedt de Dram. Co^ mico- satyr, p. 36, turn aliis Iocis (Athen. I l l p. 87 b, Phrynich. Eel. p. 266, Schol. Aristoph. Av. 1463, Vesp. 82, Nub. 1 1 5 7 ) laudatur, turn fortasse etiam ab Antiattic. p. 102 xvqu'.v ov (paat StiV Xtysiv, a'lla xtXTt]fuV}]V. tov §e xtXTt]fievov [ii) Xtytadai
avzl tov Sionorov.
fiivov teyti, v et IlavrjyvQiGTai,
rçvsttg,
Zeìig
IIoitjTi'ig, UtioavÔQOç, TIoéofîéiç, fiayia,
'Aqitgwv,
Kowpioi,
'Av§QOtpóvog,
2vv-
aut aperto falsi sunt, aut ma-
Nam Eumenides ridiculo fere er-
rore recepta est ex Etymol. M. p. 97 4 ILXcnuv aiv, sv&vç àvaÇuyïîç yevopiévqg,
Evfievi-
quae ex Plutarclii Eumene
desumpta sunt, docente Valckenario ad Theocriti Adoniaz. p. 335.
'Avdgocpóvov
¿¿vve^anarójVTcc
et
Havtjyvgiarag
Suidas commémorât, qui postquam ea quae apposui fabularum nomina rettulit, hunc in modum pergît: eaxi di XcUQOVVTT,
Sed scribendum potius ' Aip"
UQwVj sive
quod Kusterus et Reiuesius Var. Lect. I l i 7 voluerunt, à(f
ugùiv,
ut
vocatur lineo fabula
apud
p. 4 4 6 c, Pollucem V I I 5 7 . X 1 9 0 , Hesychium s. v. htvg.
X
àance-
Apud Antiatticistam unde natus sit error facile in-
telligitur.
Nam quum auctor brevitatis causa, piane ut Sui-
das et Andronicus, raïs
Ai
Athenaeum
cccp'
scripsisset
c{ii]V
rag
,
ütioavÖoov ög vvv
Sia
TOV
rò
ôijfAijyôoov
[iìj
Svvaa&at,
quae dicta esse finguntur extremis xliebua mensia Boedromionis Olymp. LXXXIX 8, eodem igitur tempore quo ilia Atheniensium expeditio parari coepta est. Hino apertum esse arbitror ad idem timiditatis documentum respici ab Aristophane Pac. 395, ubi chorus Mercurium precatur: Xóy%aig
awißkinttv
ctXXà
%âçio',
ovôè
w
avatçaTtvea&ai
ffiXav&QwnÓTccTi
t&éXsi,
xal
fieyalodiaQOTare
Saifióvuv, éì' tt HuaâvSQOv
ßdtXvTTH
TOVÇ kôtfovç
xal
ràç
ôrpovç,
qu&e iisdem ferme temporibus scripta sunt, quibus militiam prae timore detrectabat. 1 ) Si aavQaniaç inertem hominem postulatum et causa cecidisse ponimus, non inepte uti licebit Eupoiidis loco ex Marica, quam fabulam Ol. LXXXIX 4 actam esse constat, apud Scholiastam Aristoph. Av. 1555: "jixovt B. ,0
vvv
llttaavdfjog
6 aTQtßloq-,
A.
wg ànóllvrui.
ovx à?X
è fiéyaç
ï
)
ovvoxivSiog.
° ) Scholiasta Aristoph. I. I. ànavrayov ôè yv ôaUg. ' ) Praeterea semel Aristophanes Pisandri ignaviam ridet 01. XCI 1 in Avibus 1555 ev&a xal IltiaavSçog rjl&t Stôfiivog ipvfflv îôitv, ij ÇwvT ¿/.iïvov nçovXiTitv. Cfr. A c l i a n u s I I . A . I V 1 'Aqiaxoh^og ô rçéaag xctl Kkéwvv^ioç à çixpag Tfjv àaniSa xal ó ôtiÀôg Iltiaavdçog ai'TÉ Tieg naïQÎôag ¡¡ÖÜVVTO ovtì tcìg yaficràg oìite rà TT aid ut.
Non recte olim anókkvTat de morte Pisandri interpre-
xv~
PIATO.
Hoc enim convlcium haesit homini a vasta et deformi corporis statura, quam rid et etiam Hermippus, qui eum pvov vocat in Pistricibus apud Scholiastam Aristo-
xavd-riliov phanis 1. 1.
'Enißaivs YÄCMIQ
St}' HsioavSgog Jiovvaioiaiv
ovnì
tXàaag egeiaov tìg ovov
ó fiéyag
ovToai'
TLÒV ¡-VXCJV
xav&rjXiov.
Corporis vastitati cognatum Toracitatis opprobrium in eundem coniectum esse a poetis comicis, docet Athenaeus X p. 415 d polyphagorum hominum esempla apponens. %iXo%og, inquit, tv TiTQafiÌTQOig XagiXav ßißhixev,
bjg ol xtafiwdionotoi
'AQ-
tìg tà o/ioia
KXttSvvfiov xaì
duz-
IleiaavSgov.
Quibus verbis quin ad nostrani Flatonis fabulam respiciatur non dubitari potest, quamquam in ea utrumque Pisandrum male habitum esse haudquaquam ignoro. Scholiasta Aristoph. Av. 1555 IDMTWV
tv UeiaavSoM
ne pi àficforéQCov
lèyn.
Sed omnem dubitanti scrupulum eximit quod cum Cleonymo Pisandrum coniungit Athenaeus, h. e. cum li ornine Pisandri moribus simillimo ac potiua gemello. miditas,
eadem
Eadem utriusque ti-
ignavia, eadem denique corporis vastitas.
Ubi de voracitate Pisandri agebat Plato, fortasse etiam hunc
tatus sum, ut vidit etiam Fritzschius Actis Societ. gr. 1 p. 137, ¿(KcXlvaxhti saepe eos dici monens qui in iu~ dicio causa ceciderint. Sed fortasse ne haec quidem vera est explicatio. Ceteruin nec illud recte olim statui, TOV OTQEFILDV in Eupoiidis loco esse Pisandrum Acharnensem, TOV .p.fya/.ov autem et TOV ovoxivdior nomine designari alterum Ilium: qua in re nollem errantein ducem sequuti essent Fritzschius I. 1. Hanovius Exerc. crit. I p. 83" et Droysen Comment, de Avibus Aristophanis p. 27. Recte ilium, cuius ingentem et vastam corporis staturam risermit Eupolis et Hermippus, de Acbarnensi interpretantur Scholiasta Aristoph. Av. 1555 et Suidas vol. Ill p. 108. 12 *
180
PLATO.
versum a Polluce I I 175 non addito fabulae indicio serratura posuerat, "lyTiibva
8' ovStig
tat'
ccvi)o
yaarniarioog.
Primarium igitur Platonicae fabulae argumentum ab Acliarnensi Pisandro ductum fuit, non
videturque
nisi praetereundo tetigisse.
IHiamnusium
a
Platone
ille alterum illum
Sed Antiphontem
sugillatum
esse
docet
quoque
Plutarchus
Antiph. p. 8 3 3 c y.£xcû/,iwôr/Tai Si (Antiphon) iç JV fig rovvoua
y.cù ròv ' Onavvvtov
avlt]-
rcòv aofftanlv.
Male
y.AVÉTA^S
apud Pausaniam Kustathiì ad Oilyss. p. 1403 legitur Ilkcc-
185
PLATO.
TO)v Socpiarfi
pro JSorpiGTceîç. Idem vitium recte
Iunger-
mannus ad Pollucem vol. II p. 7 6 0 ex Harpocratione sustulit tollendumque est etiam ex Athenaeo X p. 422 f, ad quae cir. Antiatticista p. 89.
Praeter Bacchylidem in hac fabula
lacessivit Apolexin ( v . Harpocr. s. v. ' A n ò l r ^ n ì ) Xenoclem tragicum ( S c h o l . Arìstoph. Pac. 7 9 2 ) Dracontidem (Scliol. Vesp. 1 5 7 ) alios.
Fragmenta fabulae supersunt quìndecim.
£ v [ i f i a % i a v fuisse qui Cantliaro tribuerent docet Priscìanus X V I I I p. 182 Krehl. aliisque locis a Porsono Adv. p. 264 occupatis. Cfr. supra p. 163. Platoni nulla de auctore fabulae dubitatione adiectatribuitur ab Antiatt. p. 104, Polluce I I 8 3 (ubi leg. wroy%v(pida Xafiovo èvaaxalevttai
pro ctvaay.ctX-
Xtraì) V I 17. 36. V I I 202, Photio Lex. s. v. naça&rjxij,
et
qui praeclarum fabulae fragmentum servavit, Hermia in Platonis Phaed. 1 8
p. 90,
quod ope Eustathii
ad Iliad.
S
p. 1161 Rom. ubi idem locus omisso fabulae titulo legitur, ita fere scribendum est: t'ilaaiV ôrj TOig naidaçioiç tv raiaiv io tao',
rovroig,
óòoìg dicr/ocapavreç,
oï ixctatoTe -/qaiifiìjv
ôiavewâfievoi
avTbHv aï fiiv r/.st&ev ryg
di% tavToiç
yQccfxfiijg, oï ô' cîn'
exe ï&ev. ti g
d' ccjX(fOTÎQWv ooTçaxov
avrotg
tig
fitaov
èarcôg
àvijjoiv xâv fièv ninr^at
rà Xtvx tnccvw, rptvyeiv Ta%i> rovg
tré-
çovg ôst, rovg ôè Siwxciv. Quibus versibus graecarum civitatum discordias tangi apertum est. Sequitur £ v Q < f ct!;, cuius plenum titulum Iungermannus ad Pollue, vol. I p. 661 fuisse putabat HvQqa^ % Mwfw&^Qa.
Sic enim corrigit apud Ilesycliium s. v. n a l i v -
Sooia, ubi vulgo legitur: lïkàxoiv ZvQcpctxi xcà Mwuoxh'joa•
186
PIATO.
nahvSoQÌav
naia etg aixov
At cod.
xccr a&RJOTA.
unde praeclare Por-
avQ'paxiaav, ^iVMuoy/J'^Qai naXivSoqia,
sonus Praef. Ilecub. p. LXIV elicuit: Ilkàxmv fiév,
(o fio%d}]Qi,
etaXivSoQÌav
TDMXMV
naioag
Svocpaxi • 2è
aviov
xara&tjaa).
Videtur autem hoc drama e prioribus poetae fabulis fuisse, eiquidem Myniscum Chalcidensem,
quem Aeschyli actorem
fuisse constat (T. Hermannus ad Aristot. A. Poet. X X V I I 4 ) in ea ut helluonem lusisse
perbibetur apud Atliea. V i l i
p. 311 d 'OSI (lèv 'AvayvQtxaioç
ôorfojç ¿ari
tovxta (piXog Mvviaxog
eo&' ó
Sic enim fere legendura videtur. ab Harpocratione s. v. xaTccoTaoig Contra serioribus
aoi.
Xaùxtdevç.
Praeterea iaudatur fabula et Athenaeo X p. 416 e.
poetae dramatia
non
dubito
quin
tyatov accenseri debeat, cuius fabulae, ab Andronico in Platonicorum dramatum recensu neglectae, quod argumentum fuerit cognosci poterit, nisi fallor, ex Servio ad Virgil. Aen. I l i 279. « Phaon cum esset navicularius, solitus a Lesbo in continentem proximos quosque mercede transvehere, Venerem mutatam in anus formam gratis transvexit; quapropter ab ea donatus unguenti alabastro, cum se in dies inde turn ungerei, foeminas in sui amorem trahebat.» Quibus sirailia narrantur etiam ab aliis, quorum testimonia apposui ad Menandr. p. 105, quibus adde Apuleium de Orthograph. p. 8. Suspicionem
hanc optime confirmât
fragmentum e fabula
nostra servatum apud Athen. X 111 c sqq.
Ibi Phaoilem
babemus in interiore aedium parte inclusum : accurrunt undique mulieres Veneris oestro percitae et cum Phaone congredi gestientes.
Proliibet eas Venus xovçoTQÔtfog,
haud
priu8 aditum mulierculis concessura, nisi postquam cum sibi ipsi tum Orthanae, Lordoni, Cybdaso aliisque, quos venereae nequitiae antistites fingit, daemonibus sacra obtulerint.
Cum
187
PLATO.
hoc loco aliqua argomenti similitudine coniunctum est perlongum fabulae fragmentum ab eodem Athenaeo servatum lib. I p. 5, ubi. nescio quis aliquot e PJiiloxeni Convìvio versus récitât, in quibus fere VTToßtvrjTmVTCc ßgut^iaxa enumerantur. Neque eventu rem caruisse docet locus apud Suidam 8. v.
yXvxìig àyy.ojv,
ubi senem habemus tibicinae amore
captum eique cano capite blanditias diceatem:
cu jfovaovv ][ia, co rotaiv èfiótg rçvcpeçoiat tqÔtwiç, cJ yXv/.vg ày/.o
Cetera fragmenta nihil habent ex quo de argumenti ratione coniecturam capere liceat.
De tempore autem quo fabulam
actam esse dixi fortasse etiam alia via verissimum esse intelligitur.
Scilicet Schol. Aristophan. Plut. 179 de Laidis
ificfaivei Sè v.cù ID.âTcov ¿V rtZ (pai3o(o intaxaiôtxccTa'¿tuvan gov âtSa ènt OÌ/3M, nisi forte
ut intelligatur locus Philebi Platonici p. 18 d,
ubi liaberaus ré^vtjv
Sed praestat alteram,
yna/iiiariy-ip).
ut Platonis comici Phaon respiciatur. Accedimus ad posti-emam fabulam H y p e r b o l i nomine inscriptam, cuius etsi perpauca fragmenta ad aetatem nostrani pervenerunt, de argumento tamen ipse fabulae titulus omnem dubitationem praecidit.
Fuit autem Hyperbolus (quid enim
impedit quo minus de hómine iato pallilo uberius commentera u r ? ) natus igitur Hyperbolus fuit patre, ut Androtion apud Schol. Luciani vol. I p. 154 Lips, tradii, Antiphane, eive ut Theopompus in excursu de Demagogis, quem Athenaeo teste IV p. 1G6 d decimo Historiarum libro addiderat, apud eundem Scholiastam 1. 1, p. 155 memoriae prodidit, Chremete.
Tlieopompi auctoritatem sequutus est Scholiasta
Aristoph. Pac. 680 Xnéfiiâoç rpòg Sè
XCÎQLOVOÇ.
Se viòg i\v ' Ynént%7.og,
Corrige Xoéfujrog.
àdeì.-
Aelianus autem V.
Ilist. X I I 43
YmnfioXov
rovg naxèqag.
Sed quocunque tandem patre usus est, certe
xaì KXeoipcSvTog ovdeìg av et'not
obscurus homo fuit omnique contumeliae genere oppletus, ut quem in publica moneta servili condicione habitum fuisse tradat Andocides apud Scliol. Arist. Vesp. 1001 ntq\ ' Yneç¡jÓ'/MV
xaì
Xéyeiv aiayyvouav
ov ò fiìv
nari)ri
vvv tv TOJ aQyvQoy.ontui) SovXtiei
tonyfiivog
TW Si/fiooio),
(leg. 6 Sé) S,évog ojv xaì ftaQfictQog lv%vo7iout.
ht wg dè
Quem locum
6atis negligenter interpretatus est Kortumius Symbol, ad Hislor. graec. p. 177.
Neque honestiorem matris fuisse con-
dicionem, colligitur ex Aristoplianis Nub. 550. Evnohg nQoaO-eìg
fiìp tòv MaQiy.cn> uocóriazov TiaQtiXxvaev airù
yoavv
fied-voi]V
tov
xÓQÒaxog
ovvtxa.
189
PLATO.
Idem Thesmoph. 840 tw yàg eìy.óg, co XÌ)V
' YrceçftôXov xa&rja&at
(II}TÌQ'
'Ltv/.ù y.aì xófiag xa&etaav nlijoiov xuì Savei^eiv yjn)uuO',
nóhg,
IJURFITA/XIVRIV
rijg ylaficc^ov,
fj %Qrjv, et' daviiaeisv
rivi
xal róxov 7TOCCZTOITO, Sidóvat fU]Sév ccv&çûncov róxov, alX ¿(faiQtLO&ai pia rà y^rjuar, à^icc yovv ti róy.ov rexovaa
¿Inóvxag
roiovrov
radi'
róxov.
Scholiasta Fiuti 1058 xccy.et (in Marica Eupolidis) rr}V ' fjólov /¿r/TÌQct Tifila
n'y. a Ça rp alatila
oavidi.
YTIÌQ-
Veteres
grammaticos de mulicris nomine studiose quaesivisse intclligitur e Scholio Thesmoph. 1. 1. nqofta/j.ii tm Tioòg Ilolvfiiov
nQOTUTty.M rig
'Our/niy.còg tv
rj ' Ytuq^oXov ¡a.i]tT]Q'
ovx i'/ouiv ôè eiTiiïv.
Ipse noster Ilyperbolus utrumne
Athenis natus fuerit,
an aliunde cum pâtre immigraverit,
non constat.
Polyzelus apud Schol. Luciani 1. I-
Phrygem,
Plato autem nostra in fabula Lydum fuisse perhibent, utrumque ut humilem hominis condicionem et peregrinam originem indicarent.
Perithoidarum ôi](iu> adscriptus (Plutarch.
Alcib. 13 et Nie. 1 1 ) lucernis fabricandis vitam sustentavit, quae res poetis coinicis acerbissimae irrisionis opportunitatem .praebuit
V. Cratinus in Pytine apud Scholiastam ad Pac.
690, Aristophanem Equ. 739. 1310. 1337, Pac. 090 et Nub. 1064, ex quo loco satis Iarg?s hominem opes ex arte sua collegisse intelligitur.
Neque id mirum in eo, qui in con-
ficiendis lucernis plumbo pro aere uteretiir.
6)
V. Schol. ad
Id nuper sibi repperisse visus est Th.Bergkius in Actis Societ. gr. I 1 p. 133. D o c o mulieri nomen fuisse coniiciens ex Schol. Aristoph. Nub. 552 et Ilesychio s. v. Joy-ty/M. Sed SclioJiastae locus est corruptissimus, Ilesycliii autem glossa quomodo mihi interpretanda videatur, supra indicavi p. 94.
190
PLATO.
Arist. Nub. 1. 1. ov ?ctQ %ctkvM fióvov ¿%gtjro ttgòg xr\v twv kv%vwv xceTaaxtvtiv, ¿XXà jcai ¡.lòXifiSov ¿vtTÌ&ti. Ceternm conf. Andocidem 1. I. ad cuius verba respicit etiam Scliol. Luciani p. 135. In tanto omnium de arte, quam factitavit Hyperbolus, consensu mirum videri possit eundem a Scholiasta ad Aristoplianis Equ. 1301 fìgulum perhiberì. ' 0!~idig, in quit, « xalovfjiiv ò^vfiacpia. XV%VOÌTOIÒS Sé ó 'YntQfiolog. rivèg Sè r à xiQUfitcc, a taxiv oj-ovg Sixrtxa. xtQ«fitvg Sè ó ' YntQpoXog. farà Si rtjv cmorjoh)v TOV Kléwvóg ev&écog vniQifiaì.ltv vnÌQ xov ' Yrngfiolov. flit avròv YCCQ ÌTCO'UTÌVOUTO. In quibus verbis fortasse comici poetae fragmentum latet hoc fere modo scribeudum: fitta TTJV S'àaoftoXrjV rov K?Jouvog ev&i(og • — {msgéftaXXtv ò xiQapivg ' Ynégfiokog, scilicet novriQia vel (io%&t]QÌu, quod in praecedentibus verbis fortasse posuerat horum versuum auctor. Neque vero haec repugnant iis quae ceteri de lucernarum fabrica Hyperboli tradunt, siquidem figuli et Xv^vonoiov artes coniunctis8Ìmas fuisse docet PhiJetaerus Athenaei X p. 474 d : ó IIì]livg totiv ovofia xeQctfiiwg S,ÌJQOV Ivyvonoiov Kav&agov. Hesychius, Kigafievg: ó Xvxovgyog, Scribendum videtur kv%vovQyóg. Antequam ad rerum pubUjarum tractationem accederei quomodo aetatem transegerit non constat, nisi quod in foro multum versatus esse et cum defendendis tum vero maxime accusandis lacessendisque civibus operam dedisse perhibetur ab Aristoph. Acharn. 846 xov ¡-VVTV%MV a ' YnigftoXog St,xùv àvanh'ìou. Cfr. Aristid. Platon. II p. 176 Cant. Sed ad rempublicam tractandam mature Hyperbolum et praeter aetatem accessisse ex Cratino tradit Scboliasta Luciani 1. I. p. 155 KQCCTÌVOQ iv "Sìgaig o>g nQ00fXdóvT0g viov TM firj-
lei
PLATO.
/nati fttfivrìTcti xal nag
ìjhxiav.
Qua in re maxime enm
adiuvit incredibili3 quaedam impudentia et turpissima socordis plebeculae
adulatio.
Cfr. Maximus T y r . X X p. 3 9 1 .
Neque enim dicendi copia hominem valuisse et eloquentiae illecebns populi animos sibi conciliasse vel illud documento est, quod ipse apud Eupolin ' ) nihil ex musicis nisi literas se scire ingenue fatetur.
Immo vero ne attice quidem eum
loquutum esse tradit Plato in fragmento e nostra fabula servato apud Herodianum ne(tì Xi^ibjg fiovygovg p. 20.
'0 3' ov yàç qTTÎxiÇev, co Movaai àlX
(f iXai,
onore (lèv %Q£Ìt] ôirirwfirjv TJytiV
ecfaoxs âtjruifiijv, ònózt S'tineîv âéot òXiyov e'Aeyiv oliov. Quibus versibus non Tarentinum aliquem barbare loquentem rideri, quae Huschkii de Annio Cimb. p. 4 9 opinio fuit, sed ipsum Hyperbolum parum attice dicentem ludi, iam neminem fore puto qui dubitet.
Moverai (filai
Scripsi autem primo versu co
pro edito w MoiQcti cpilai, quarum Ut inepta
in tali loco invocatio, ita aptissima Musarum.
In reliquis
fere Blochii emendationes sequutus sum, quamquam aegre mihi persuadeo, tam barbare loquutum esse Hyperbolum ut
ôtjrûft^v dixerit pro dtpriófitjv. Codex habet Sr/.irojfiijV Xéyiiv erfaaxt drj rät fitfv.
In quo parum probabiliter Husch-
kius 1. 1. p. 5 0 verbum àixóut latere existimabat.
Equidein
scripsisse Flatonem puto: ,
) Quintiliano Inst. orat. I 10 18. M a r i c a s , q u i e s t H y p e r b o l u s , n i h i l se ex m u s i c i s s c i r e n i s i l i t e r a s p r o f i t e t u r . E Platonis fabula fortasse ductum est quod leçimus apud Grammaticum Bekkeri Anecd. p. 373 21. Axpy.lioç: ò ccaaiÒtvrog naqa Illarwvt. Ad eandem vide an referri possit incerti auctoris versus apud Ammonium Differ, verb. p. 10 ov yàç Öoov âxaçtj rl'in rvyjjç (leg. TÌyvrjq) èniotaftai.
102
PLATO.
cM'
(iiV
ÒTIÒTS
e(paax
Xéyiiv,
'/QF-lr] 3IRTROJFI7]V
edii;r(0fii]V
—
In quo duplex augmentum notasse Tidetur, cuius nullum sane certuni exemplum ex antiquis illis et genuinis Atticis proferas.
V. Lobeck. ad Pliryn. p. 1 5 4 .
Ad postrema*n fram-
menti partem respicit Etymol. M. p. 6 2 ] 54. IlXaroiv tot
ò xio^iLxòg Sianai^et
ßctQßctQOV. xai rò yivvog
ri)v
rò oyivvog
'¿wog (pqoi.
p. UGO 16 òì.iyov:
8)
pro òXiyog)
(òiiiog
yivvog
(filai,
[itvwg
ubi corrige obiter
Aelius Dionysius apud Eustath.
rò Sè oXiov ìj ßagßccQov
rj 'laxóv.
Si-
militer òliwQog pro òliywQog a minus attice loquentibus dictum fuisse docet glossa Photii Lex. p. 327 22
'OUyojQogt
Sed quoad Cleon reipublicae praeesset, Ilyper-
avv rw y.
bolo nonnisi secundas in
civitate agere
licuit,
quamquam
vel sic satis magna iam tum apud cives auctoritate floruit, adeo quidem Ut populus Olymp. L X X X V I I I 4 totum se lucernarum
vènditoribus
Equ. 149. yàg öunQens
tradidisse
dici posset
ab Aristoph.
Non recte igitur Scholiasta Nub. 6 2 0 Kléiovog
eri yZvTog.
Eodem tempore
ovSenw fiagi-
tavit ut classis sibi ad maritimam expeditionem contra Chalcedonios a populo traderetur, nullo .tarnen ut videtur successu, Aristoph. Equ. 1315.
Mortuo autem Cleone, quod
factum est anno secundo vel tertio
8)
9)
Olymp.
LXXXIX,
Quae proxime antecedunt apud Etymologum attigi ad Menandr. p. 232 partim recte partim secus: recte, quod iv\pv%La restituì pro evvv%ia, firmante nunc Herodiano 1. 1., secus, quod Meleagrum poetam esse dixi, qui fuit Iihiutonicae fabulae titulus, ut ex eodem Ilerodiano discimus. 9 ) De tempore obitus Cleonis magna est scriptorum dissensio. V. Ilermannus ad Scholia Aristoph. Nub. 5 4 5 et Clinton. Fast. Heilen, p. 7 4 Kr. Octo menses ante Pacem Aristophanis Olymp. L X X X I X 3 actam hominem
PLATO.
193
lantani consequutus est auctoritatem, lit cnm solus fere in foro regnarci, Aristophanes Pac. 681, et potentissimo» quosque ci ves (ili his etiam Alcibiadem, teste Ilimerio Ecl. XXXVI p. 318) incredibili licentia et procacitate lacesseret et quemcunque populus vellet omnibus modis vellicaret, Plutarch. Alcib. 13 eli. Maximo Tyr. Diss. XIII p. 237, Athenienses eum tanquam genium quendam suspicerent, a cuius nutu et arbitrio suspensi tenerentnr, Dio Chrysost. Or. 25 p. 282 a. Quid quod tanto perditissimum hominem favore amplectebantur, ut quamquam muñera ab Aegyptiis populo dono missa sibi soli vindicasset, Leuco apud Hesychium s. v. JlàumZy tamen exercitui cum praeficerent, Schol. Arisi. Acharn. 840, et Iiieromnemonis muñere ornaren t, Aristoph. Nub. 620. Ita quum aliquot annos primum in república locum tenuisset, ac ne mordacissimi? : quidem comicorum poetarum salibus ad saniorem rationem revocari potuisset, insperato de summo, ad quod malis artibus adscenderat, potentiae auctoritatisque fastigio deiectus est. Nicia enira, vel ut Theophrastus apud Plutarch, Nic. XI et Schol. Luciani 1. I. p. 155 memoriae prodiderunt, Phaeace de principato cum Alcibiade contendente, Hyperbolus, qui populi ánimos contra utrumque concitar! al que alterutrum testularum suffragio patria pelli vellet, quo .ineliorem sibi in eum qui reinansisset saeviendi opportunitatem liaberet, ipse contra omnium exspectationem, machinante potissimum Alcibiade, ostracismi iudicio daronatus est, id quod factum esse videtur Olymp. XCI 1. .Rem ipsam 1 0 ) copiosias exponunt Plutarchus Alcib. XIII, Nic. XI, Aristid. VII et Theopompus apud Scholiastam Aristoph. Vesp. 1001, ubi perperam oecubuisse memoriae prodit Eratosthenes apud Schol. Venet. ad Pac. 48. ,0 ) Eodem spectat, si quid video, Ilimeriiis, Or, V 14. Hist. crit. Coni, giaci-.
13
101
PLATO.
legitur ¿i-atotQazioav tòv ' YmQ^olov hi] pro dì/.a. Decennale enim fnisse exilium quod ostracismi iudicio inlponebatur, constat ex Platonis Gorg. p. 153 d, Etyrtiol. M. s. v. òoTQCcxi0fióg et aliis locis. Vid. Wesselingius ad Diod. Sic. I p. 445 et Schoemannus de Comit. Athen. p. 215. 1 > ) Ceteram Athenienses, qui non Slà òvvàfzswg v.ai à'étwuctTog tpófioV cc'Alà Sià novijQÌav xaì aìayvvr\v %rjg nó).ia>g, ut Thucydidis verbis utar lib. Vili "J3, quae tacite in usum sùum convertit Sclioliasta Aristophanis Pac. 680, improbum hominem honestissimó poenae genere damnavissent, mox facti adeo poenituit, at cum ostracismi dignitatem impuri hominis damnatiohe turpissime poliutain existimarent, nullum postea civem eodem poenae genere affecerint. Vid. Plutarchi Vit. Nic. XI. Ita igitur exilio multatus Hyperbolus in Samum insulam secessit, ubi Olymp. XCII 1. a popularis imperii adversariis necatus corpusque eius contumeliosissime tractatum et in mare abiectum est. Vid. Thucyd. VIII 13 et Theopompus apud Scholiastam Vesp.1001, cuius "verba tacito auctoria nomine transcripsit Scholiasta Aristoph. Pac. 680. Cfr. Scholia Luciani 1. 1. p. 155. Tarn improbum igitur civem, in quo nullum plane virtutis Vel in genii vestigium eluxit, non mirum est veteres comico« quasi de composito quacunque ratione possent vexasse et contumeliosis conviciis proscidisse. Cuius rei nisi ipsa fragmenta fi (lem facerent, locupletem haberemus testem Aristoph. Nùl>. 534, quem ipsum ne mortuo quidem pepercisse docent Thestnoph. 1
' ) Haec scribentem fugit locus Philochori in fragmento lesici rlietorici in calce Photii Dobr. p. 675 TOVTOV ( S C . ròv ì^oax Qay.icsiiivTa ) ¿'dei rà dina tu òòvta xcù A «(.Sovra VTiìo lùtv ¿diwv avvuD.ayfiùztiiv tv Sina tjiiégceig fietaOTijvai vijg ¡róÀiwg hi] òty.u• vaziqov òè tytVOVTO nine. Itaque apud Scholiastam Aristophanis pro seri bend um névre.
JOS
PLATO,
840 et Rati. 570. Cum Aristophane plane convenit Plutarcho AIcib. 13 Totg y.wfiixois òfiov TI nàoi, 8utTQt,ß))v cctì ay.foet Ciceroni Brut. 62
mótnvoq tv Toig •dtargois nagtiytvt
«Hyperboli improbitatem veteres Atlicorum comoediae notaverunt. »
Cfr. idem de Republ. IV 10.
Sed prae ceteris
ilium Eupolis in Mancante Olymp. L X X X I X i
acta, Her-
mippus in Pistricibus, Plato denique In ea, de qua cum maxime agimus, fabula vexaverunt. rit etsi nemo diserte tradidit, aberrareris, si id Olymp. XCI 2
Ea quo tempore acta fuenon multum tamen-a vero 12)
factum existimes, h. e.
eo tempore quo iam Hyperbolus ostracismo in exilium pulsus erat.
Docet hoc locus a Plutarcho Nie. 11 et AJcib. 13
servatus, quem ex Hyperbolo petitum esse nemo dubitabili fiairoi ntn(ja%t
TWV TQÓJIWV
fièv «¿ice,
aiiTOV Sì ac«i TWV OTIY/uétTwv avaria • OV yÙQ
TOIOVTMV
OVVix' OOTtja% tvoiütj.
Quibus iunge versus supra ex Herodiano allatos, quos nisi absente Hyperbolo scribi non potuisse manifestum est;' Nec vero post mortem demum Ilyperboli fabulam actam esse, tum alia docent, tum vero ipse file versus : xahoi nénQays TWV
TQÒTIWV
/.TÌV
a|»a.
Reliqua frammenta leguntur àpud
Suidam s. v. tvtoov (quae omisso fabulae titulo habet edam Scliol. Aristophanis Av. 1 2 1 ) Scholiastam ad Aristophanis Thesmoplior. 808 eli. Harpocratione 8. v. etriÀcc%cóv, Grammaticum Bekkeri Anecd. p. 447 et Athenaeum 11 p. 56 f. De incertarum Piatonis fabularum fragmentis tiullus hic dicendi locus est.
Hoc unum tamen
commemorare non
12)
Hoc sequutus est Fritzschius Actis Societatis graecae I p. 137, negat Tli. Bergkius apud Fritzschium (¿uaest. Arist. I p. 822 propter Syracosii legem niQÌ rov (itj xwfiwdeiv òvofiaaii, de qua supra dictum p. 40. Sed probabile est illam legem ad absentes et exilio multato» cives non pertinuisse. 13 '
PMTO.
106
ARISTONYMUS.
inutile fuerit, esse inter ca quae manifestis indiciis Vo&iidg cornicia
teneas.
Ex hoc genere versus
esse
non dubito
quos servavit Didymus Alexandr. de Trin. II 17 y.cà ori'/iiìV rwv ncto* "LMtjai /jeroiav ìhòv
nartoa
avvra^iug
mgì
cc/.ovaxiov
tijg ttqoq tòv
rov viov Koyov xal rov
nvivuctrog
Sti-afjtvuiv •—. IJXuTwvog rov y.wfuxov, og ¿v&ijocog tv roig vnoysyQa/iuiiVoig iccufioig &;óxi}Ta
fiovaSixwg
its TQiada cap i)g rà b'/.a y-éyové Ti xal
ìxrtivofiévijt'
aù^trcei,
(jiòg yaQ toriv tig naTtjQ vnÌQTarog, Xóyio rà nàvra
navoótpojq xal
nvtvjxart
OTi'iaag oXio&aivovTa xàx fiv&ov nhxvijg (fiùg àvéXxtov ix fiaxQccg
àta^iag.
Quae ex cadem milii fabrica fluiisse videntur, ex qua derivata sunt quae idem scriptor lib. I l i p. 21 attulit: aQQijra ui) oaktvt' ov yaQ tooomòv
/.li]
èanv
tòv fittVTinónTijv TÌ)v tVQtlv àviyvtvovti
xaì
rvyoig ò ' ¿tv aviov
grjTti.&iov àv&món xt, y.aliÌTat,,
OVTOJ
' A fi tup lag èv ' AnoxoTrußitßvai
ÎQ'
(
y.al TÒV noSavmrrjo',
(xàv&ci t'arai
avròg oi%ì
nccQccxaloviitvog,
improbabili coniectura
XCVI rei XCVII referemus.
Cinesiam ad
Olviup.
Neque alio tempore
scriptae
videntur orationes Lysiae. Quod supra dixi Cinesiam Meletis fuisse iìlium, feci Platonis auctoriiatem secutus Gorg. p. 501 e. Cui repugnare
videtur
Plato comicus apud Galenum
Aphorismos hypomn. VII p. 3 2 3 : ^terà ravra natg tx nlivoiridog
Sì
ad
FvayoQov
KivrjaLag xzX. Sed is quidem locus adeo
depravatus e s t , ut pro testimonio Iiaberi non possit.
Mul-
timi igitur fallerctur qui hoc disscnsu ita ali vellet, ut duos Cinesias poetas ditliyrainbicos fuisse crederei : quae quidem sententia nec in verbis Scholiastae Aristopli. Av. 1379 quidquam praesidii habet: tì'oìjrai ó Sì 'u40MT0Tih]g vai.
Sì nfrù avtov
tv raig JiSaaxaXiatg
tv
BaTQctyoig.
Svo (fi]al
ytyovi-
Ilaec enim Aristotelis annotatio ad Aristophanis Lysi-
stratam spoetare videtur, in qua fabula qui inde a versu 850 introducitur Cinesias, quum nihil plane habeat quod Meletis filio, qualem Aristophanes in Avibus Ranis Ecclesiazusis et Gerytade descripsit, ullo modo conveniat, nihil aliud dixisse videtur Aristoteles, nisi duos diversos ab Aristophane commemorari Cinesias. Nec plus illa de duobus poetis Cinesiis opinio firmamenti habet in eo, quod quem reliqui Atheniensem dìcunt, Thebanus perhibetur a Scholiasta Aristoph. Ran. 151 ìjV Sì Qrjßaiog
fitXonoiòg
xàxiazog,
ubi Qrjßatog
errore scriptum est pro 'Adtjvatog. Athenaeus XII p. 551 e.
proclivi
Rem confidi opinor
Qui si duos eius nominis poetas
cognitos habuisset, non sane haec scribere potuisset: ori dè i)v Kivijoiag
vooiódqg xal Scivòg raO.a,
(fùaxoìV avròv TOVTOV
àififievov
nXovTtiv.
aarfbjg at)(iaivevai
ori
tijg
ré^vijg
Avaictg avxofpavrtiv
Sì 6 7tOLi]Ti'ig tati
tx xou xal
ini à&tóx^Tt
—
l'ioìjxe, xal
tx
xai ov% trtyog, xojfioiöovuifov
STllATTTS,
230
èfupavi&ff&at. Cetenim dithyrambicam artem In famiHa Cliiesiae fuisse hereditariam, hoc documento est, quod praeter patrem eius Meletem
etiam avus Pisias in citharoedis per-
hibetur a Pherecrate apud Scliol. Aristoph. Av. 859. raoribus
De
hominis nobilissimus est Lysiae, qui duas in Cine-
siam scripsit orationes, locus apud Athenaeum X I I p. 551 f. ov% ovrog
tar iv ò roiavrcc
(lèv 2fiva[itdcc,
AifivofiéSa
olim
Ait7iTo-
fiéda et pro Strattide Stratonis nomen legebatur, quod correxit ex Eustathio Sell weigh aeuserus. M a x i S o v t g
laudantur
ab Athenaeo V I I
3 2 3 b. Harpocrat. p. 176 12 (ubi leg. et Antiattic. p. 108 29. posuit fabulae titulum:
p. 3 0 2 e.
Uxovaiv
òvtvovreg)
At Athenaeus I X p. 396 a. Iiuuc STQartig
tv
McexiSóaiv
ì]
KiVijaia,
ubi memoriter haec citari ab Athenaeo cum Schweighaeutsero crederem, nisi rursus similiter legeretur X I I I p. 589 a iv
MaxtSóaiv
r)
Ilavaavicc
Nec solet ita Athenaeus. Con-
tra P a u s a n i a s (semel laudata ab Athenaeo X I V p. 6 5 4 f ) et M a c e d o n e s
ut diversae fabulae enumerantur a Suida.
Non improbabile tamen plenum fabulae titulum esse xiSovtg
r\ I l a v a a v i a g ,
Ma-
ut secundus titillila ad iteratimi
fabulae recensiouem pertiueat.
Hoc si veruni est, etiain al-
tero Athenaei loco pro Ci n e si a P a u s a n i a e nomea reponeudum putem. Si certo constaret Pausaniam, cuius uomine inscripta est fabula, ilium Macedoniae r eg tin esse, qui ter-
233
STRATTIS.
Ho anno Olymp. X C V I
Macedoniae imperinm
tempore fabulae nulla esse posset dubitatio.
obtinuit,
de
Sed huius qui-
dem Pausaniae vita in obscuro delituit nec quidquam memorata dignum habait; itaque videndum ne Pausanias intelligcndus sit Ceramensis, Agatlionis poetae amator celeberrimus,
de quo abunde constat
Symposiis. auctorem
ex Flatonis
Cfr. Protag. p. 3 1 5 d.
et
Eundem
Xenophontis tragoediarum
perhibent Scholiasta Platonis p. 3 7 3 et Gramma-
ticua M S apud Cramerum Anecd. I V p. 2 6 9 .
Neque
alias
fuisse videtur quem in poelis quibus Stobaeus usus est numerat Photius Bibl. 1 6 7 p. 3 7 5 .
Ab hoc igitur Pausania
si fabulae nomen inditum esse ponimus, etiam alter dramatis titulus MaxtSóveg
commode explicari potest,
siquidem
Pausaniam simul cum Agatlione apud Archelaam Macedoniae regem
commoratum
esse constat ex Aeliani V. H. I I
21.
Iam quum Agatho circiter Olymp. X C I I I 1 comi tan (e Pausania ad Archelaum se contulerit, vid. F r . Ritschelii Comment. de Agathone cap. V I I p. 2 0 , hinc non multum
qni-
d e m , at aliquid tamen ad tempus fabulae constituendum lucramur. cuius tria supersunt fragmenta, lusit for-
In M e d e a ,
tasse Euripidis aliusve tragici cognominem fabulam. tis in
ea partes
fuisse
docet
Creon-
locus apud Athenaeum
XI
p. 467 e
a $
olaw nçoaéoixêv, tJ KQSWV, rò ^QTYFIA èyu>8cc ôivoj ntçt xârta nzQctuLiivio.
Quae habent sane colorem parodicum.
Quae
aov; idem Athe-
iiaeus X V p. 6 9 0 f ex hac fabula sérvavit: XCÀ TOIOVTOV.
'KTY'
ort ¡.IVQOV AVI-JJ
oïov oil MtyaXXog
MÓNON
fftçeig
—
Medeae verba videntur fatalia ilia munera Creusae per servum mittenti«.
Cfr. E a r i p . Med. 0 5 0 .
S3 3
6TRATTIS.
Similis, ut videtur, Phoenissarum,
Myrmidonum,
T r o i l i et C h r y s i p p i
Philoctetae, fuit ratio.
In
P h o e n i 8 8 i s quidem aperte lusit Euripidis fabulant, ut constat diserto Aristoteli» indicio de Sensu p. 443 et ex locis apud Athenaeum IV p. 160 b et Pollucem IX 124. Nec de T r o i lo dubitari potest, ut docet fragmentum apud Scholiastam Aristophanis Vesp. 1337: y (leg. p) fiìjnoT, ccllà naçadovg
co Ttaï Zijvôg, ¿g Tavròv
roïg sicofiioiç
yaiça,v
fióhig,
'sa.
Quorum versuum prior fortasse e Sophoclis Troilo ductus est.
Myrmidonum
titulum frustra suspectât Hemsterhu-
sius ad Pollue. IX 78 qui MvQ/u7]ôôvaç h. e.
Mvoftyy.ctç,
ut Hesychius interpretatur, fabulae nomen fuisse coniicit. Sane MvQjurjxag docuisse feruntur Plato et Cantharus, MVQfiijxa Posidippus,
MvQftt]xav&(xônovç Pherecrates.
Sed
MvQfuòóvccg scripsit etiam Philemon.
Stratlideae fabulae
unum duntaxat fragmentum servatum
est, in quo propter
ìmmodicum balneorum usum perstringuntur Byzantii. V. Pollue. 1. 1. P h i l e c t e t e s bis laudatur, Athen. VII p. 327 e et Pollue. VII 134.
Neque frequentior C h r y s i p p i
memoria.
V. Athen. IV 169 et Pollue. X 55. Plane obscurus est II vxiaov
fabulae index apud Scholiastam Aristophanis 1. 1.
pro quo Casuubonus ad Athenaeum VII p. 327 e. parum probabili ter IUrvXog scribendum coniecit. HOTafiiovg
ante Olymp. XCI1 4 actam esse intelli-
gitur e scholiis Aristophanis Plut. 1195 ó Avy.ixfocov, 'EçaioaS-tvijg
fftjaiv,
OJI'i&T] TTQOJTOV TOVTOV
ëàôag •fivrjxévah mnoirjxs ctìXà
YÀO
Kr.
(Aristophanem)
ôè xal tv '£y.xhjOicc£ovaai,g aìiró.
EtQccTTvg noò c.
Sed de li&rura versuum sententia copiosius dicam in fragments. Fabulas poetae nostro Anonymus de Com. p. XXIV tribuit septendecina, Suidas autem et Eudocia vigiliti quatuor. IV eque pauciores dramatum titulos in veteribus libris reperiti sciibit Fabricins JBibl. Gr. II p. 501.
Sed failitur: equidem
nonuisi vigiliti reperio, quorum haec sunt nomina: A l t h a e a , in qua risit Telestem, poelam dithyrambicum, apud Athe-
SI
) Tliericlem qui Aristophanis aequalem dicit Athenaeus XI p. 469 f d« extremis Aristophanis temporibus cogitasse putaudus est.
230
THEOPOMPtS.
naeum XI p. 501 f (ell. Bekk. Anecd. p. 371 5 ) ex quo de tempore, quo acta sit fabula, couiectura capi potest. Floruit eiiim Telestes Olymp. XCV teste Diodoro Siculo XIV 46 fjxfiaaav
Sé xctrà
ÒI&VQctftfionoioi,
TOVTOV
i rùç fo&ig çâd'vftov fuisse praeter Alios Bionuit etiam I)io ¡Clirysost. Orat. XVIII p. 479 Rsjc. 16 *
214
THEOPOHPtJS.
A1CAEU9.
Non disslmulandum taraen etiam TheopompJ comici oratlonem habere non adeo rara labentis Atticismi indicia.
Ita okoXog
de superstitioso dixit apud Photium Lex. p. 329, oxbicfQÒg de muliere apud Polluccm II 10, p. 481 d, aniiludtov
apud Athenaeum X I
WTIOV
et xvvctQiov apud Pollucem IX 16 et
Thomam Mag-. p. 201 aliosque, ^ayiaxrig i. e. àXatfòv apud Photium p. 484, avròxaxog tiatticistam p. 83, a&òv Xafi^àvnv
i. e, èavròv
TTTQOIFLOÌ.i'^TTV
i. e.
xoXa^wv apud An-
TÌTTIXQCOV
Ò/JOIOJV
FTE-
apud Pcllucein IX G4, Xejtv%avov j. e. te-
nvoov apud Pausaniam Eustathii ad Odyss. p. 18G3 49, Xàaiov
substantire de vestimento vili et crasso apud Erotia-
num Lex. Hippocr. p. 244, ctvivtyùrivah
i. e.
àvanvevoat
ad s e r e di r e apud Eustath. ad Odyss. p. 1604 5.
Porro
ut ad insolita» verborum formas veniam, Xànt] casu vocativo prò
dixit apud Priscianum Gramm. VII p. 294, dogi)
prò SÓQata,
quo tragici poetae quamquam raro usi sunt,
apud Pollucem VII 158, kevoofim apud Zonaram Ler. p. 388, yaia
apud Eustathium ad Hom, p. 3854 22, xoActaofActi
apud Suidam I p. 370, quamquam eadem futuri forma usi sunt Lysias et Isocrates.
Sed yt/Liiao) apud Athenaeum X I
p. 470 f coniunctivua esse videtur Boristi.
Neque t|>/ scri-
psit apud Bekkerum Anecd. p. 323 sed nec efiXaavt 179. viav:
quemadmodum
prima brevi dixit apud Schol. Aristophanis Pluf.
Denique ne quis ex glossa Antiattic. p. 86 16 àvvl TOV yeirviàv
Qeónounog
pompo aut verbum ytixoviàv
ytiro-
, nostro Theo«
aut fabulam SoTQcc)'ft)ô6ç. Eodem
nomine inscriptas fabulas docue-
runt Dinolochus, Siculae poeta comoediae celeberriintis, et Anaxandrides. Antiattic. p. 87 24 Ttï.aaivr]v : rjjv noXXct yilwaav.
'u4vct£av§çidt]ç tv KutfiwSoTQttyuSia.
29 IlenavVTcti:
to nhjO-vviizov,
Idem p. I I S
6 avrog (praecedit locu3
e .Dinolochi Telepho) K(a(iio§oTQc*yo)ôia.
In liisce fabulfe
quid consilii poetae sequuti sint quamquam difficile ad iqdicandum est, non inutile tamen fuerit Plauti admonuiss«, Amphitruonem fabulam, in qua deorum servorumque partes essent, T r a g i c o c o m o e d i a m appellantis Prol. Amphitr.59. Ad humanam vitam ris a luctuque plenam vocabulum ill ad transtulit Porphyrius apud Stobaeum Floril. XXI 28 tvtx fiq n)v
rov à&avâxov
¿¡-iav
ntQiri&îvTiç
etmo noiwfxiv,
xai
rw (f&aQTca xai
yijiva
y.ataytXaatov
XQVUV
iv T7] xcofiwSoTQayioSicc TTJ rtôv àvotjuav
aaliv
a£iov Seer ftiwv
ive-
248
A L CAE I S.
%óptvov.
Similiter Plato Philebò
p. 50 B tf)
Tov
ftlov
'¡•Vfinccoy TQaycoSiu y.cà XMfitaSicc. Rursus Porphyrius ad Marc. p. 5 àTto^eilixxòfievog jtQooxàxag
ôaifiovag
xoìig tv T»J
ròv yafiixòv
vjivov
xwfiwâoxgaywôia ¿ywviocco&at
ovx
¿jy.Vi]Oa àofievéoxaxa. Reliquae Alcaei fabulae sunt P a l a e s t r a , quod mulierculae nornen est, et P a s i p h a e ,
quarum illam commemo-
rat Athenaeus V i l i p, 3~Óf. 390 c et X V loco minus recte editar ' JLb/.atog ìv aaott
avyxuxéxhuacv
2ji,vQÌaaau
xxX,
p. 691 b, quo
IlctXaioxQaiq
otv&' avrrjg Xà&Qcc, pro
Mvçi-
llalaicixQa.
De Palaestra mulieris nomine constat ex
Rudente Plauti, P a s i p h a e s duo supersunt fragmenta apud Grammaiicum Bekk. Anecd. p. 454 4 et Pollucem X 11. Ex incertis fabulis quae fragmenta servata sunt, partila ita sunt comparata ut dubius liaereas utrumne ad lyricum an ad comicum Alcaeum referri dcbeant, velut apud Photium Lex, s, v, fitTQtjaat et Ihxàvi] «juibus suo loco dicetur.
Sed
tif.il aliisque locis, de
apud Scholiastam INicandri
Ther. 613 non dubitar! potest quin lyricus intelligi debeat.. Verba haeo sunt: 'jlXy.aïôg xxidrjV xai ròv nçôg fiov (fctviivat vlwvcc.
ròv
(ftjatv
'FQV&QUÏOV
'Anòlloiva
ìv xotg ntQÌ
'j4Q%tavct-
( l e g . *Eçv&Qaiovg) nóXe-
%a&' vnvovg t%ovxa
fivgixtjg
Qui locus satis memorabilia est non solum propter
Mytilenaeorum bellum contra Erythraeoa gestum, sed etiam propter Archaeanactidae commemorationem, qui fortasse tyrannus fuit Mytilenaeus, quamquam a Strabone inter reliquos tyrannos non comnaemoratus.
Eiusdem familiae cogna-
tionem attingebat liaud dubie Archaeanax is quem Strabo XIII
p. 340 Sigeum condidisse refert.
vaxxiSrjg
Ceterum 'Aq%ia~
s cri bas an 'Açxctuxvaxx iôtjg perinde est. ' slç%iâvaG~
cav habes in epigrammate apud Athen. X I I p. 669 c. Denique fuerunt qui ad Alcaeum comicum Hesychii glossam refer-
ALCAEU8.
Braicue.
349
reai, "A^xeov: on'/.ov ij àXt^KfctQ^axov (pvrôv, 'EQatoa&éyijg Sè ovofia elvai xvvog àv&qwnov xcoficpdovpîvov. Ubi recte quidem 'AXxaïov corrigeant, sed de comico, poeta mul* tum falluntur ; ncque enim dubitar! potest quin Alcaeus ci* tbaroedus intelligendus sit, de quo Scholiasta ad Aristopha»nis Thesmoph. 162 ' AXxaiov rov zi&açwdov fcaï Ev* nofaç tv Xqvooj yivti fÀtfiVijTat«w*kxaïs SixsXmra He* «XotiqvvÏîou.» Fortasse igitur apud Hesychium xi&açou ëov scribendum est pro àvd-Qomov. Ac nescio an isi idem eit qui ab incerto antiquae comoediae poeta 'AXxidrig dictua èst. Hesychius, 'E&ixtandalxidai : oi tiegï tqv 'E^xîgtU Stjv xat 'Aly.idqv rovg xi&aQojSovg. Iisdem ferme temporibus vixit EUNICUS, quem vitiosia codicibus decepti A e n i c u m vocantSuidas et Eudocia p. 69 Atviy.og, xwfiixôg. eavi Sè TÎjç àç>%aiug xu/joiôiag. ënâ~ fiata ( f o r t . dçaficcTojv') avrov "Avveut. Neque aliter infimae aetatis scriptor Tlieognostus apud Bekkerum Anecd. p. 1369 disputans de i ia nominibus propriis producta j r p Aïvixogt ovofia noiijrov, Kâïy.og, Tqi\vixoç (leg. Ffyqvixoç) òvófiaxa norafiùv, ' EXlâvtxog 3 ' ) , OiXixog. C' i similia Iiabet Arcadius de accentibus p. 51 23 rà tîg xôg vntçSiOvXkafia, si nctQah]yoiTo l (xay.Qw, "Avtxog ( si ) xvqiov, Kâïxog, Hor)Vixos, (piXtxog, et qui propius etiam cf. çenul» nam nominis formam accedit Eustathius ad Jliad. ^ 890 16. Tqr(Vixog nQonaqo^vvtTai xarà t ô ' Ellâvixog, £,h>ixog, 'AQuJTÓvixog, ubi pro AÎvvxog legendum Evvixog. O ¿caino milii quidem Aenici nomea parum graece sonare viûetur, * 7 ) De Hellanico recte statuit, poteritque etiam hinc t e felli Passovius» qui penultimam huius nominis corr'pi existimabat. V. Lobeck ad Fhrynich. p. 670 et Osann ad Philem. p. 250. Sed de Philico roultum fallitur Theognostus. V. Naekii sched. crit. p. 19.
250
BUXICV8.
mirorqne Hemsterhusium aliosque, qui apiul Pollucem X 100 vnoStjioi Si Evvixog tv 'Avrei«, genuinam formam obliterarunt. Pessime omnium haud dubie Schwcighaeuseras ad Athen. Ill p. 8G e. utrumque ei nomen fuisse suspicatur. Anteara fabulam ab aliis Philyllio tributam esse docet Athenaeus XIII p. 567 c Evvixov f} (pii.vi.Uov "Avrtia, ubi dramatn recenset meretricum norainibus inscripta. Haec Antea non diversa fuisse videlur ab ea quam commemorat Demosthenes c. Neaer. p. 1351 quaeque etiam Antiphani vel Alexidi fabularum argumentum praebuit; quamquam id in* certum est, lit infra docebimus. Commemoratur etiam, sed tanquam xnortua, in Anaxandridis loco apud Athenaeum XV p. 570 e, ubi amica Laidis Corinthiae dicitur: tjv ixtivp TI$ (pib} "Av&sia, at Schweighaeuserus e cod. Ven. dedit pro "•jivreia. Athenaeus XIII p. 587 e postquam Lysiae locum «X oratione contra Laidem apposuit, in quo Anthea inter eas recenset meretrices quae iuvenes scortari desierint, sic pergit: (iq fiore Si Sei yQoxftiv àvrì rrjq ' Av&tiaq "Avrtiav* ov yÙQ fVQtaxoftev nag' oiSevì "ALv&tiav ¿vceyeygccfifiivtjv ÌTCCÌQCCV. ànò Sè 'Avrtias xaì oXov dgccua ¿niygacpó/iievov, US nQOitnov, Evvixov ij 0ii.vli.iov "Avruà ¿anv, ubi Tide Schweighaeuserum, cuius notatis adde Anecdota Bekkeri p. 403. "Av&tta ovofia izaiqas, nvtg Si avvi row & "Avttut yQccyovatv. Praeter Anteam nonnisi una commemorartur Eunici fabula, Jlóieig inscripta, sed quam alii aliis auctoribua tribuebant. Athenaeus III p. 86e ti.vii.ios S' ij Evvixos ìj 'AQIOTOCPÓVTJS tv JlóXeoiv (ita enim recte Schweighaeuserus edidit pro vulgato viôov TO'V MiXiréwg, •Galateae .ad Cyclopem verba esse. Si vera -èst nostra de argumenta fabulae suspicio, eimul de tempore quo acta est 'fabula probabilem coniecturam capere licebit. Scilicet. Galateae et Cyclopia amores, postea ab Alexandrinis potissimum fpoeti^, fheocrito, Callimaclio apud Athenaeum Vili p. 284, Bione apud Moschum III 58, Hermesianacte «pad Herodia-
MieOCBARGS.
855
nam do dictions eoi it. p. 16 14, celebrato», primus omnium finxisse fertur Pliiloxenus Cytherius, teste Duride S a mio apud Scholiastam Theocriti Idyll. VI 7 dovo'ig y^ai ôià T?}V evßoaicev twv &çifif.iatMV xàì roi yâXccxtog no'kvTchq» ó-eiav TÜV IIoì.v(piifiov IDOVAAA&at IIQÒV nctçà tFJ Aitvif TaXaxiiag, .)?vrì, et cod. Fai«kenb. Pollucis IH 18, qui tamen propius ad verum liabet I?iy.otpQiji>v. Eadem corruptela in versu incerti comici apud Stobaeum Eel. phys. p. 339 ó nolvq yjjòvog nave i^tXiy^tb ¡NixocpQMV. De ròvióoei nominis Nixoffwv admonuit Heroidianiis de dictions solit. p. 0 27, ubi cum ' AVUCFÀV EVQVTtpwv ; ¿ifdqpwjJ aliisque componitur NixocfdHv ò xwfiixóq. Aetatem Nicophontis Suidas indicat Aristophanis eum aequalem fuisse dicens; neque id male, si extrema Aristophanis tempora intellexit. Veteris comoediae poetam diserte perhibent Athenaeus III p. 126 e et Harpocratio s. r. XOQSIXXIOfiòg. Sed mediae eum comoediae tempora attigisse docent fabularum tituli, quos Suidas et Eudocia p. 311 hoc ordine recensenti "Adtavig una cum Aristophanis Pluto secunda in certamen commissa, ut ex argumento Pluti constat. Fragmentorum nihil superest. 'AtpQodirqg yovai, passim laudata. 'EL- qSov àviàv ab uno Suida et Eudocia ad partes vocata, Frequentior IlccvSejQag mentio, etiam apud Photium Lex. p. 290 Néccxuq, xovg viovg. KryoMpcìiv llav-
McopHo.-v.
857
SMQU,
ubi recto Ruhnkenîus ad Tim. p. 283 Ntzorftûq cor-
rigit.
Eiusdem fabulae nomen pro Uavdàçy Suidae e. T.
xoifiíaac
restitnit Kusterus Iluiua fabulae plenum tituluìn sunt
XeiQoyáaroQtg*
qui Scholiastam Aristophanis Av. 1550 ubi citatur Nuotfàiv
tv XeiQoyaaTÓgáv
servasse
credant,
yèvvu
Avxòg òXLyov avceys. òr) ano
trtg dicfQowÓQov.
Sed permirum est in atticae comoediae indice vocabulum et U8U et forma mere poeticum atque a communi dicendi con« suetudine prorsus alienum.
Operariorum origines Tel nata-
les si significare voluisset Nicophon, non dubitar! quin Xsigoyaorógiov
yovai
quem ad modtim llavòg PJiiliscus, MovatZv yovàg
potest
iabulae. indicem facturus fuisset» yovàg scripsit Araros, Aiòg yovccç Polyzelus, 'A&ipiàg
yovàg
Her-
mippus, 'A¡fíu coniun-
s8)
Haec duirt scribo commode affertur Herman ni diss, de Aeschyli Aetnaeis, in qua p. 0 sqq. Welckerianam illius vasculi picturae interpretationem gravissimis, ut mihi videtur, argutneiilis inipugnaut» (¿uod vir summus Nicophoiiteae iabulae tituluìn in suspicionem non
vocavit, casu potine quam Consilio factum arbitror.
Hist, crit,
CODI.
graeû.vXkioçt
siquidem
iara ante Aristoplianis Ecclesiazusas h. e. ante Olymp. X C V I 4 eum inclaruisse e Schoiiasta Aristoph. Plut. 1195 discimus;
quamquam qui fabularum titulos consideraverlt, non
dubitabit quin aetas eius etiam ad mediae tempora diae
pertinuerit,
p. 250 de Anthea
idque confirmant
etiam ea
fabula disputavimus.
comoe-
quae
Nec obstat
supra oratio-
nis color, in qua dcprehendas nonnulla a genuinorum et vetem m Atticorum usu aliena.
40)
Ita xarà
Sequutus est Dindorfius.
yiiouïv
dovvai
dixit
PHILYLLIUS.
pro eo, quo constanter usi sunt veterea illi, y.ara
%IIQOS
Sovvai apud Athenaeum IX p. 408 e. Forma a'iag, aXcaog, usus est apud Grammaticum Seguer. p. 381 6.
Singulare item
quod Antiatticista p. 83 servavit avahpäßrjTog
pro cefiá&t}-
Tog ygctfAficctwji, et ßtSv h. e. ¿?¡q apud dementem Alex. Str. V p. 569 b.
In rebus scenicis nonnihil novasse Phi-
lylliUm, e Strattidis loco apud Scholiastam Aristophanis Plut. 1195 colligitur, ubi primus omnium faces in scenam protulisse dicitur, quo spectant fortasse haec Athenaei lib. X V 700 e. tXXvXt,og
scribitur apud Suidam s. v. et in
Similiter I X p. 381 a, diser-
'AIJIOTOFPCCVRIG RJ (PMVUOG,
et I I I
ij Evviy.og ï] * AfìiGTOcpavtjg tv ]fólta
il'.
p. 86 e
Semel
tantum simpliciter tlHlvkXiog ¿v UóXecriv I I I p. 104 f ut alt-
FOLYZELUS.
261
quolics Pollux et semel Hesychius s. v.
hyvorfcidwldoyv-
PHILYLLIUS.
QOÇ. Eodcm titulo fabulas docuerunt Eupolis et Anaxandrides. Denique Qtwovyo
g. Pollux VII 191 xccï (fQto>QVyog
Si civ Hi] riyvriç eidog.
Û.V?JJM yàQ ÔQafiâ N O (J>Q£ P r o b a r e yidetur Dindorfius fragm. Aristoph. p. 2 0 1 Ipse nunc dubito an non necessaria sit correctio.
CEPHISODORCS.
268
ptae, quern de aemtìta Laîdos, meretricis celeberrimae, IntelHgl debere apertura est. floria
Fabulas Ccphisodorl Suidas et Eli-
commémorant qualtuor: '.Avtthai'g,
' AuaÇôviç,
T{>o-
ffoividg, *Yg. Postremae titulum miris saepe modia corrupting vid. inierpretes ad Athenaeum I I I p. 119d e t ' V I f l p. 345f. X Y p. 701b, latere etiam apud Herodianum net/i fiov. p. 89 intellexit Dindorfîus: KrjcftaoSwQog
imsivio •
Kaì
Xéwv'xceì fivySaXii
xctì ôv.oQftioç, ubi verissime corrigit
Krj-
ipiaó&wQog tv 'Yt
rJÌ-
dum fivyctXtj.
xaì Xiwv Xrl.
iv
• P i o " ftvySalij
Argumentum fabulae ad s u e m
spedasse nescio quam recte Pollue. X 110.
suspicatur
Trophonitim
'légéfc*
Boeotiam
Hemsterhusius ad
habes tum alibi, turn apud
Pollucem V I I 67 aavSàhct
Sè rwv
f.enToaysSiòv
écp' vìi; TÀ yovaà TCCVT' ÏTIIGTIV
av&SUA
vvv S' waneQel {hsnancav'
niQifìagidag.
éyja
•
Ë x quo corrigendus Clemens Alex. Paed. X I p. 305 R ed. Col. aìaynà tà yovaà
yovv- cckqdtùg rà aavSctlia
¿vtt&ifiara.
¿y.etva, icp' ofg
¿ari
Legendum ccv&SFTA. Spectant autem
versus illi ad eundem hominem cuius Ili fragmenté apud Athenaeum X V
mollities describitur
p. 689 f .
Neque
alio
pertinere videntur verba a^trf/.TQig yij quae ex eadem fabula bffert Pollux V I I 40.
Denique Cottabi ludnm in Trophoniò
locum Imbuisse docet Atlieiiaeus X V p. 667 d. laudat Athenaeus X I V 8voç VÎT at.
p. 629 d,
Antilaidos,
Suidas
Amazones
et Photius s. V.
quo titulo etiam Epicrates fabui
lam docuit, praeter nomen nihil reliquurtf èst.
Iiicertarum
fabularum fragmenta servata sunt duo, alterunl ab Atliénaeò X r p. 459 a, alteram a Polluce V I 173.
Iil orationis con-
f o rinati one verborumque usu nannulla singularia habuit Cephisodorus. XV
E x hoc genere est Ivyvaipiu
p. 701 a, Icuxâocco&cti
apud Athenaeum
disperdendi
vel
prosti-
EPJIATUS. RITTHÏCLES.
369
in e il di significatione apud cundemXV p. G89 f, araatfia
de
trutinae lancibus apud, Pollue. IV 113, .âyapMi q u a e s o ve} s o d e » apud Athenaeum X I I p. 553 a, alia, quae commemorare niliil attinet. EPILYCUS, (icfTbìV airov
taj\
guidar: *-EniXvxòg\. XA>FIT»t6$.
TWV dpa-
KoQq'/uoxoq, stve potius KojyaXiay.oç.
Idem vitium tollendum e Grammatico Bekkerj p. 411 17 et Photio Lex. s. V. tfXTiyóvjLOV, Ipse Pliotius p. 198 15 KMçcclioxovt
,rò [tHQaxiov, :Kçf/Tig.
Idem vocabulum;levUey
corruptuin est apud Herodianùm de diet. Bolit. p. 20 30, ¿tfST£QÌG$0£, ôSfiÀa.xoç, fietviaxog, xwQakiaxpg, lege HMQaXik Gxoç.
Fragmenta fabulae. servavit Athenaeus I V p. 133 fr.
140 à et X I V p. 650 c, ubi ante Schweighaeuserum legeba-? tur ojnaXloy.oj. Neque mihi dubium videtur quin ex eadem fabula petita 6int quae leguntur apud Athenaeum I p; 28 e et Photium Lex. p. 353 15.
Antiquae comoediae poetam
fuisse, ut de fragmentorum indole taceam, ex eo collidere licet,., quod ab Athenaeo I V p> 140a et Grammatico lieltlr* }. 1. 'cum Aristophane noiijTi)v inwv, d a m s.
et Philyllio coniungitur,
Epilycum
Cratetis comici fratrem, habemus apud Sui-;
KUUTÎ]Ç.
EUTHYCLES.
De hoc ita Suidas: Ev&vxb~lS. TMV
dçaficcTwv avToî} èatlv '¿L-drjvaioç
"SIOWTQI y 'EnujToh),
iv rois JitTivoaoffiazaig,
OJÇ- (pi](u~u
quibus addit Eudoeiâ
p» 1Q7: ¿CTI ôè.xcti ovtoç Tijç cçQ%aiag xw[np.3iaç. '^Aaiûxovq
'EnioToh)v
ferebatur eius 'AraXâvrij,
Athenaeo I I I Suidas s.
p. 124 c
Praeteç
laudatam,
(iovg ï/jâo[ioç,
quo
nomine etiam Calliam Philyllium Strattidem Alexin et Philetaerum fabulas scripsisse constat.
Eiusdem Euthyclis no-
men Casaubonus ad Athenaeum I I I p. 124 c etiam Polluci restitui voluit lib. V I I C I xaï ijuixciy.ov di EvxKiiôrjç téyei. Atqui idem Euclides iterum a Polluce laudatur III 82
aivSov-
870
MEÏÎANDEB.
Xov Si Xiyu'yivaiaç xfeidijs
èfiôdovXov
XBNOPHOir.
xal EvçtniStjç.
AUTOCRATES.
'YatçiSijç Si xal
I t a enim e M S
ItyovaiV.
MENANDER àb uno Suida commemoratur : 'Ad-rjvaïoq,
xcafiixòg ¿çyatog.
Ev~
legendum.
MévavSyoç,
Sed hune ego non minus
quam PHILISTIONEM, quo de in Praefat. ad Menandrum p. VIII dictum est, vehementer vereor ne unice Suidae errori debeamus. XENOPHON et ARCESILAUS. Diogenes Laert. I l 59, ubi de variis Xenophontibus agit : Ttiav
exrog
7tè7iQay[À.at£VfxiVog,
e/îdofioç xtofiwdiaç àoyuiag
noiìjTi'jg,
M/J-NROG
[XV&ÛSR)
IlctQiog
ayalfiaTOitoiég,
Eidem scriptori AR+
CESILAI memoriam debemns lib. IV 45 ytyôvaai ttXXot TQÙg ' AqxsaiXaoi,
TÎQCC-
ôè
xal
noir}TI)g ào%aiccg xû)[Mo8iaç, aXXog
iXtyiiag, 'étiçoç' àyaX[ncctonoióg. AUTOCRATES, Atheniensis, quem antiquae comoediaë poetam fuisse unius Suidae constat testimonio, qui ex fabu^ lis eius unam commémorât TvfxTiaviatàg.
Eandem ad par-
tes vocat et perelegantem ex ea eclogam servavit Aelian. H. A. X I I 0. Praeterea Autocrates semel laudator in Lexic, Seguer. I p. 336, ubi qui servatus est versus, àfivol Çpvoiv
VÌI'
ccyccXaxTÎaç,
ôè ftXï]%ù-
propter correptionem syllabae ante
^•¡•/¿Lpvaiv documento est Autoeratem, si tameu recte antiquae comoediae poetis adscribitur, certe novissimi» demum huius aetatis temporibus fabulas
docuisse.
Quod Suidas
eumque sequuta Eudoc. p. 69 scribit, Autoeratem etiam tragoediarum auctorem fuisse feracissimutn, ut errore natum praetermittimus.
STI
Postquam
ita eorum poetarum
illustraruut
historiam
qui antiquata
enarravimus, susceptae
comoediam disputationis
ordo et continuitas ad mediani, quam veteribus critici» dicere placuit, comoediam nos ducit, cuius aetatem ita definire licebit, ut circiter inde ab Olympiade XCVI nsque ad puguam Cliaeronensem h, e. ad Ölympiadem CX 3 pertinuerit.
Huius aetatis poetae ab Anônymo de com. p. X X V I I I
numerantur Septem et quinquaginta, fabulae autem septen]g yovai itidem Philisci, diovvoav
yovai
Philisci, 'Acfgodi-
Polyzeli et ano-
nimi poetae in fragmento didascalico apud Boeckhium Corp. inscr. I p. 353, Movati* v yovai Polyzeli, Tlavòg yovai dirijs yovai
et "ylotug
yovai
eiusdem
Ararotis et Philisci, denique
Nieophontis et Antiphanis.
'Arpgo-
E x his Araros. Phi-
liscus et Antiphanes mediae, Ilermippus autem et Nieoplion et Polyzelus antiquae comoediae temporibus fioruerunt, sed, exeepto Hermippo, ila antiqua» comoediae temporibus quae mediae quam antiquae fuerunt propiora.
E x novae comoe-
diae poetis qui simile argumentum tractaverit scimus neminem.
Itaque totum hoe fabularum genus mediae comoediae
proprium fuisse dicendum e s t , sed ita tarnen ut prima eius initia ab Hermipp» repetenda videantur, cuius fabulam iia antiquae comoediae temporibus assignandam esse suspicor, qui bus comicae poesios libertas Moryehidis lege ita accisa est, ut poetae ab rerum publicarum tractatione et singulorum hominum irrisione deterrerentur, at que alia quae minus invidiae haberent argumenta circumspieere cogerentur.
Sed
ut Hermippus reliquis comicis, ita Hermippo rursus lyricog poelas in eligendis huiuscemodi argument is facem praetulisse credibile est.
Eos enim frequenter in deorum natalibus ce-
lebrandis versatos esse docet Menander de Encomiis in Rhetor. Walz. vol. I X p. 149 yQaojöeg ¡tat SitviiSg vfivov Aiog ngoilòfiivov a dai.
ènei
ngay^axiiav,
evQtjrat xaì
tomo
ftóvov yovàg ¿xöi'§a~ rò tìSog
tittQÙ roig yo?.á/3ov, ecpT], 'éxixxe XCÚ fu) ÍFIÓV, noíag av REFILL rptovág, apud Athenaeum VIII p. 352 a. Idem carmen respici videtur a Dione Chrysost. Orat. 77 p. 426 Rsk. ubi Alcmaeonem habemus utramque buccam aureis numjni8 implentem et sped em praebentem avXovvxog xr¡v xi¡t¡ Xt^thfi 'SISivct.
DK MEDIAE COMOEDIAU INDOLE.
(ptiwaiccQ
'SÌQTÌFIIIDOS
Qiov wdivorzi, ÌCOV
a>g
dicczóafiov.
* Kleàv&ovg
UQM
&iov • tv fi llooiiSwv
mnoirjTtti
§ ' tari
frvvvov
TOV
reo Jù
/Jt]iu'/roiog tv òycióij
IOTOQIT
$81 KOQIV-
jiQoacfi— TOV
TQUJ'Ì-
Quae profecto perfaceta est gravissimi ar-
gument! tractatio et comicorum poetarum aemulalione dignissima : ncque dubito equidem quin similes rerum imagines in plerisque illarnm fabularum repraesentatae fuerint.
Ita-
que non convenit mihi cum Viro Summo in Aglaoph. p. 437 qui commemorata Iieerenii ad Stobaei Eel. phys. I p. 239 sententia, qui Hermippeo
dramati Minervae ortum, quem
poetae tradidere, subiectum fuisse exìstimat, haerere hanc coniecturam affirmat in Polyzeli fabula; nam de Musarum partu comoediam nasci vis potuisse, neque Intelligi qua ratione Philisco in una fabula 'Eq^iov xaì 'jicpQodirtjg
yovaì
amborum deorum ortus diversos includere licuerit.
Iluius
vero diffìcultatis haud aliud suffugium esse existimat, quam ut hae fabulae a solemnibus denominatae putentur, quorum imagiuem repraesentarent imitandis conviviis pervigiliis aliisque ludicris quaeruntur.
quae ad animi requietem
delectationemque
Haec Lobeckius, cuius de Polyzeli fabula du-
liitationi ita fortasse occurri potest, ut periculosum esse diCamus, graeci poetae in inveniendo solertiam certis circnmBcribere velie limitibus.
Sed licebit ulterius progredì; nam
huius quoque fabulae argumentum a Musarum partu ductum fuisse, haud inepte ex his Zenobii verbis coniicias Cent. VI 50 ¿¡aniQ Xafacidixq
Ttroxtv t'jfitv i? yvvi]' Tai>i7]Q Ilo)lü-
&]kog fiéfiVtjTai, tv Movoiòv yovctìg ini nvoq noD.àg \jtvya~ itQctg ànoysvvwatig.
Illam enim mulierem, quam cum Chal-
cidica centum filiarum matre comparat Polyzelus, quam tandem aliam fuisse putemus nisi ipsam Mnemosynem?
Faci'
lius etiam, ut mihi quidem videtur, alteram Lobeckii de Pliiliscì 'Eofiov xal 'AtfQoSÌTqq yovaig dubitatipnem removeas.
382
S B MEDIAE COMOEDJAK INDOLE.
Eius fabulae notitiara unice Suidae acceptam ferimus, cuius haec verba sunt vol. I l l p. 602 rcJV Sga^iciziov avrov
¿OTIV
"Adtovig,
yovai,
'Eq{iov
Jt,òg yovai,
0tfiiaroy.Xijg, "OXvfinog, Ilavòg
xai '\A(f Qo5iirjg yovai, ' AgrépiSog
Scribendum enim videtur Hermippeae autem
'Eq(JLOV
fabulae
yovai,
aal
'AnóìXtavog.
' AcfQoSivtjg
argumentum
yovai.
ut in Minervae
partu versatam esse existimemus, praeclara Porsoni coniectura eifectum est, qui apud Photiura Lex. p. 62 1 scribendum esse vidit "Egumnog Tov (pi]oiv '0
Ztùs,
tv 'A&ijvàg
yovaig
ija'tv
avvi
öiäojfit riuXXccg, tjai, rovvotua, pro eo
quod codex habet, diöatvco noV.ccg (pjat.
Itaque de nomine
deae recens natae imponendo in fabula actum esse apertum est.
In progressu fabulae divinam virginem artis textoriae
specimina edidisse coniicias ex loco apud Bekkerum Anecd. p. 462 26 servato t "L'Qfunnog 'A&i]väg 'Ano
Tijg TQciTii&g TOVTOVÌ
CCZTTA&'
primus
ARRJ/wva
emvoiü.
Ita enim pro tmvowv qui
TOV
yovaig
proposuit
scribendum est, quam emendationem Valckenarius
ad
Theocriti
p. 206 c fragment! sententiam plane videtur
Adon.
perspexisse.
Similem actionis speciem Araros in Panis natalibus exhibuit «pud Athenaeum IV p. 175 d ó S' ccQnàoag fióvavlov
iv&vg nwg doxstg
xovcpùìg ¿vi'jlkeTo —. quibus verbis Pan em recenti partu editum arreptaque fistula carmina canentem describi existimo.
Sed quae de Hermippi
Polyzeli et Aràrotis fabulis probabiliter dici possunt,
non
etiam de reliquorum poetarum fabulis pro certo affirmavej-im, quibus utrum nostra an Lobeckii interpretatio adhibenda sit, ut incompertum in medio relinquam, dum repertis forte, quae oculos meos subterfugerunt, fragmentis certiora afferra contigerit.
Ilaque revertar unde digressus sum.
Agebatur
OB MEDIAE COMOEDIAE I N D O t E ,
g83
enim de mythologicis raediorura comicorum fabulis, quarum ut quam frequens fuerit illis, de quibus dicere instituí, temporibus tractatio plane intelligatur, tilulorum indicem subtexam.
Itaque praeter Cocalum et Aeolosiconem Aristopha-
nis ferebantur Anchises Anaxilae et Eubuli, Adonis Ararotis Antiphanis JSicophontis Philisci et Sotadis, Achilles Anaxandridis et Pliiletaeri, Athamas Ampliidis et Antiphanis, Aeolus Antiphanis et Eriphi, Alcestis Antiphanis, Amaeones Epicratis, Amalthea Eubuli, Antaeus et Antea Antiphanis, Antiope Eubuli, Artemis Ephippi, Aesculapius Antiphanis et Pliiletaeri, Atalante Alexidis et Philetaeri, Auge
Eubuli,
Bacchae Antiphanis, Belleroplion Eubuli, Busiris Antiphanis Ephippi Mnesimachi et fortasse Cratini iunioris,
Calypso
Anaxilae, Caeneus Antiphanis et Ararotis, Centaurus Timoclis et Ophelionis,
Cercopes Eubuli,
Cephalus Pliiletaeri,
Circe Anaxilae et Ephippi, Cyclops Antiphanis, Cycnus Ale« *idis et Eubuli, Daedalus Eubuli, Deucalion Eubuli et Timoclis, Doloo Eubuli, Echo et Europa Eubuli, Galatea Ale* xidis, Ganymedes Antiphanis et Eubuli, Geryones Ephippi, Gigantes Cratini iunioris, Glaucus Anaxilae et Eubuli, Gratia e eorundem, Gorgones Ilenioclii, Hecate ISicostrati, Helen« Anaxandridis et Heracliti, Heleuae raptus et Helenae proci Alexidis, Hercules
Anaxandridis, Hesione Alexidis,
Iason
Antiphanis et Alexidis, Ion Ixion et Leda Sophili et Eubuli, Linus Alexidis, Milauio Antiphanis, Meleager Antiphanis et Philetaeri, Meliboea Eriphi, Meropis Alexidis, Medea Antiphanis et E u b u l i , Minos Antiphanis et Alexidis, Musae E u phronis et Ophelionis, Nausicaa Eubuli, Neoptoleraus Theophili, Nereides Anaxandridis, Oenopio JNicostrati, Oedipus Eubuli, Oenomaus vel Pelops Antiphanis et Eubuli, Omphale Antiphanis et Cratini, Orestes Alexidis, Orpheus Autiphanis, Pan Ampliidis, Pandaras Anaxandridis, Pandrosua
281
DB UEDIA9 COM0KD1AK INDOLE.
Nicostratf, Fhaon Antiphanis, Philoctetes eiusdem, Pirithous Aristophontis, Priapus Xenarchi, Proetides Tlieophili, Procris Eubuli, Protesilaus Anaxandridis, Scìrou Alexidis, Semele Eubali, Septem contra f hebas Alexidis et Amphidis, Tereus Anaxandridis et Philetaeri, Titanes Eubuli, Trophonius Alexidis, Thamyras Antiphanis, Theseus Anaxandridis et Anaxilae, Tyndareus Alexidis et Sophili, Ulixes Eubuli Amphidis Alexidis et Anaxandridis, Xuthus Eubuli. Non omnia enumeravi sed quae forte in promptu erant; quod ideo moneo ne quis unam alteramve fabulam inscitia omissam criminetur. Practcrea vero eidem aetati assignandae Alcaei Callisto Endymion Ganymedes, Aristonymi Iuppiter frigens et Theseus, Aristomenis Admetus et Dionysus, Aristophanis Aeolosicon Cocalus Plutus, Archippi Araphitruo et Hercules, Apolloplianis Danae, Dioclis Baccliae, Calliae Atalante et Cyclopes, Canthari Tereus, Cephisodori Amazolies, Euthyclis Atalante, Lysippi Bacchae, Nicocharis Galatea Hercules Amymone et Centaurus, Nicophontis Adonis et Sirenes, Platonis Adonis Daedalus Europa Cercopes Gryphes luppiter contumelia affectus Io Laius Menelaus Phao, Philyllii Aegeus Atalante Auge Helena Hercules Nausicaa, Strattidis Atalante Medea Troilus Philoctetes Chrysippus, Sanjiyriouis Danae Io et Ino, Theopompi Admetus Althaea Penelope Ulixes Sirene«, et aliae fortasse aliorum. Hae enim fabulae pleraeque omnes ab iis antiquae comoediae poetis compogitae sunt, quos vitam ultra nonagesimam sextam olympiadem produxisse maxima est suspicio. Cfr. Platonius de differ, com. p. XXXV voiavra òè dgafiecra xal iv rfi nahxià
xiofiiodia
nòv
rijg
ÌOTÌV tVQUV, aneQ TtXivraiov
òXiyctQ%ietq
XQazvv&iiotjg.
¿St-Sày&I]
Florentissimis
Aotautem
antiquae comoediae temporibus rarissime poetae comoediarum suarum arguments a rebus mythicis duxerunt, quos etsi
,285
DB »EDIAB COMOEDIAE INDOLE.
certnm est de deorum heroumque rebus fatis amoribus multa ridicule et petulanter tradidisse, plerumque tamen id non f e cisse videntur nisi in transcursu et quasi alind agendo.
Ita-
que perpaucae eorum fabulae commemorantur deorum heS1
roumve et heroinarum nominibus insignitae,
)
Vidimus supra ab Anonymo in iis quae- propria essenf mediae comoediae et peculiaria, etiam hoc fuisse positum, quod comici illius aetatis aliorum poetarum inepte minusque concinne dicta quodam quasi parodiae lusu riserint.
Quam ra-
tionem, licet nec antiquis comicis incognitam, a mediae ta-< men comoediae poetis inprimis frequentatam fuisse Tel iilud indicio est, quod
teste
Athenaeo XI p. 472 e Antiochus
Alexandrinus singular! Iibro xoj[IOJ§ovfievcov HOIIJTMV
NIQI
TOJV
tv
RTJ
fit AT] xuifiwdice
exposuerat. Credo autem Anonymum
ad eos maxirae poetas respexisse, qui, ut ille ait, non humane sed poetice loquerentur et artificioso quedam et tortuoso dicendi genere uterentur.
Ex quo gen ere est quod
Antiphanes in Caeneo apud Athen. X p. 433 d Timotheum poetam lyricum risit, qui scutum ffiaXijV "Aqcu>s dixerat. Idem Timotheus quum in carmine quodam pro simplici y v TQCC
dixissit yag
NVQIXRITA,
notavit hoc Anaxandridea in
Aeschra apud Athen. X p. 455 f ¿Qricog SnjQTa^rjxs, xai ra fiiv
Siavr/.rj
ciofiaroq ftegij Setfia^er' tv nvQixriroiat
yag'
TiftS&iog lip; n6r', avSptg, n)v yvxqav
oifiai
Xsywv.
Ita enim haec scribenda videntur; libri habent nvQixTvnourt
S1
) Fraeter Aristophanis Daedalum Danaides et Centaur u m , novimus Magnetis Dionysum, Cratetis Lamiam, Cratini Nemesin Ulixes et Chirones (nam Busiris iunioris Cratini fabula fuisse videtur), Hermippi Europam, Phrynichi Cronum et Musa», denique Fherecratis Chironem.
286
BE MEDIAE COMOEDIAE IRDOU?.
et tertio versa eivat
pro oifiai.
Eodem perfinet
operosa
casei circumscriptio a pud Antipbanem Athenaei 1. 1. tQO •
Antiplianis
21:
fie xaivr¡v
fi' TI TÚTTOÍ fiot
Sed prae
£twV.
vi. xctxxctflov
eiusdem
Obrimo servatum a Polluce X '\Av y.e?iíi)¡] fie OTa&fiovyog
riva
kalwV.
— est
quara
yor/oig
attulit Athenaeus X
ex'
p. ÌÌ9
b.
E i u s hoc initium e s t : JIÓTÍQ' OTCtv fiéklco
)Jyciv
aoi Tt¡v yíiTQav, yvrqav
tj TQoyov Rifiatai
TÍVHTÓV
itkaazQV
¿x yaíag
¿v ¿éXÁt¡ fir¡roóg
veóyevovg
noífivtjg
Tay.íQoyaaÍT* CÍQCÍ
y.oilooü'j uarov
8' tv avrf¡
i\'5rj xvovaav;
fi' et fir¡ yviúQÍfiiag fioi
òntrj&tv
nvixfà
aréyr¡,
yaXaTO&oíutiovct,
B, 'HgáxXeig' srávv
¡.éyio,
¡evrog
(foáafig
ánoxTtvsíg y.Qioív
yvroav.
Sed nolo haec nunc uberius persequi: illud autem non inutile fuerit adiecisse,
mediae comoediae poetas contra ac
superiore aetate fieri solebat, non aequales tantum poetas, s€d etiara dudum mortuos gnaviter lusisse.
Ac prae ceteris
Euripidem exagitandum sibi putarunt, qui ut virus diversissima iudicia expertus e s t , ita etiam mortuus aliis pessimus aliis egregius ac pene divinus poeta visus est. Philemo quidem ( F r a g m . tenebatur,
ine. p. 4 1 0 ) tanto eius amore et
desiderio
ut proposita Euripidem videndi condicione
tara se lubenter suspendió finire velie affirmaret:
vi-
DE MEDIAE COMOEDIAE I t f D O t E . IT TAÏÇ
¿hj&éiaïaiv
387
ol Ti&VJjy.ÔTfç
ccî'o&ijeiv ei%ov, ccvSçeç ù'g (f aaiv c(*>. xaXsì yÙQ avróv, ù'g (paaiv, ófiórav rovg Svo oy.öfißQOvg Isviay ¡¿tyccXwg ìjdofxtvì}. Cfr. Hermanni Opusc. I p. 51. Dubitanter item afferò haec Chariclidae ab Athen. VII p. 325 d serrata : Jéanotv* cExccra TQIOSITÌ TQÌfiOQtpe TQinqoaians, VQÌyKccig xt]ì.svfiéva. Quae varie constitui possunt. Maxime autem memorabile est etiam Eupolideis versibus polyschematistis mediae comoediae poetas usos esse. Athenaeus X p. 417 e. appositi» Eabuli Diphili et Mnesimachi de Loeotiorum voracitate testimoniis, haec infert: "Ake^ig Tgocpuvioj' vvv d'iva (li] naVTthUg Bouorioi tpaivi]a&' tivat TOig Sutavquv Vficcg eì&iofiévoig, ug àvixijToi re ßoäv loTè xcà novuv fióvov xal Ssmvstv sniOTÙfisvoi Sià r ¿ X o v g TÌ]V vii%{F objVt yvfivovd-' avTOvg &àxTOV anaVTig. Quae res tarn mihi iusolens olim visa est, ut Alexidis testimonium excidisse, versus autem illos ex Aristophanis vel Cratini Trophonio petitos esse existimarem. Sed ea et valde incerta est coniectura et eam quoque ob causam liaud satis commendabilis, quod non credibile est Athenaeum veteris comoediae poetae testimonium reliquis, quae attulit, postposuisse. Accedit quod ne novae quidem comoediae scripto-
BE MEDIAE C0M0EDIAE INSOLE.
301
res Enpolideornm versuum usu prorsus abstinuernnt.
Vid.
Mar. Victor. Art. gramm. I l l p. 2551 de quo loco infra dicam.
Ac fortasse ad eandem metri speciem revocauda sunt
quae ex eiusdem poetae Sicyonio aifert Antiattic. p. 8 1 1 fiafiai fiafiai: — w ov%i tcuV fiiTQiMV, alia " j i h ^ i g ^ixvMviw,
T(oV ftccfiat fiaficei.
Praeterea nnus superest locus lyricia
nuraeris inclusus, sed multis modis depravatus, Axionici die® fragmentum ex Pliiieuripide ab At hen. VIII p. 342 b servatum: clllov S' ¡yd1 vv fieye&tt niavvov rivet roia&e ronoig fjxei y.Ofiiaag riavxog
rig tv
tiovTip yctleovg airov oipocpaywv xcci liyvoiv ¿.VSQUV ayccnrjua (fSQa xar' w'fiiov. rivet TOJS' ivino) rr\v axevaaiav, nottqov yltaQM TQifificeTi fiQe'§ag tj rtjg ayqiag alfttjg naofiaoi au/xa
hnavag
nVQt na^irfli'/.tm nagadcoaco; ecpu rig ,
sive potius Bo/nuvAuo,
quo po-
culi genus significatur angusto orificio et iiquorem guttatim et
bilbite cum sonitu
antiquis grammaticis.
fiofifivhi
emittens.
tldog fií?úaar¡g,
a&ívr¡g
Ita describitur fere
naQaSidojotv
xcil 7iotr¡QÍov tori
ôè rubro
ôè tidog,
wg ' A v r t -
artvQV(jáyr¡lov.
Aa-
üsthenis testimonio eadem in re usus est Pollux V I 98
fîvbàg
ôè rà arevòv
' AvTia&évr¡g xvqÌI'àiov
exnupa
tv IlQOTQtTiTtxù,
(ftáhjq
xeù fiofi/ìovv tv t7¡ nóan, et X 68 rò ôè
nçàç tojV ' A a i a v ù v , fiuftftvhòv pèv
lÍQr¡X£V IV ÜQOTQiTlTlxÜ, Çovoiv.
ab
Scholiasta Apollonii Rhod. II p. 5 6 9
'
fiofi xal 'HSv^âgei, 'AvTKfâvtjç d* tv 'Avvila, ex quo fabulam circa Olymp. C actam fuisse coniicias.
Ean-
dem postea ab Alexide paucis locis mutatam et iterum in certamen commissam fuisse ex Athenaeus III p. 127 b intelli-
ANTIPHAXKS.
323
gitur, qui commemorata Antiphanis fabula subiicit: tó ÔQcéfia {fÉQiTai xcà û.iraiçoç; an -
Kr¡noVQÓgt
KoVQig,
TQizayMViazr¡g.
'Alá-
IlQofta-
AXTIPHANES. Ex li is 'AxéoTQta
333
v liabemus apud Athenaeum
p. 4 0 2 d . XIII p. 5 8 6 a et Politic. IV 125.
IX
Titulum fabula©
dubins haereo de sartrice an de mullere famula Tel curatrice interpreter.
Alterius significationis auctorem habemua
Etymol. M. p. 47 44 ivrevd-tv
xal
CCXIOTI)g
Tov &iQctnevTQia. Sed Atticos ic/.toxqiav
ÀxtaxQia
-docet Lexicon llekk. Anecd. p. 364 8 ' Axsoaa&ai AAII
iáoao&cu,
ò&ev xal oi
GTQiuv xakovai.
nakaiol xal
yvvai¡.iv
xal
¿XSOTQICC
%Qrj Sè lìdévai
t%gù>vxo sig xavxag
vvv Uxv&ai.
tag
tag oi
tgyaoiag,
xa&à
De acu idem dictum fuisse auctor est
Erotianus Gloss. Hipp. p. 70 oi xia.
¿xé-
xr¡v r¡nr¡XQiav ctxé-
'ATTIXOI
ovg vvv QÚmag xakovai.
OTQÍag xakovai
xal
Ita etiam Aelius Dionysius Eustathii ad
Odyss. p. 1647 58 et Etymol. M. p. 46 34 áxíOTtjs,
àvxl
de sartrice dixisse
'ATTIXOÌ
naga tò axiia&ai
Sed is scripsit ¿xéoxgag.
rag gacpidag
xal vyià itouív
fuisse inscriptum.
Etymol. M. p. 490 10. Ka&ókov
de xoiig nukovvxág
nr¡kovg ekiyov.
SucpQovi
xal
naga
ifiá-
Denique non praetereundum
etiam Sophronis mimum 'Axíaxgiai '¿art,
àxs-
rà
¿v '
Ita enim Lune locum e cod. Barocc. supplevit
Vid. rt
xa-,
Axiaxgiaig. Bekkerus
Anecd. p. 1464. 'Akiivofievq
laudator ab Photio Lex. 8. v.
ág/iiá,
Polluce IX 39 et Athen. VIII p. 338 e, ubi quae cornine« morantur meretrices Sinope Theano et Pythionice, indicio sunt hanc fabulam circa Olymp. CX in scenam esse com-* missam.
Cfr. Clintoni Fast. Hell. p. 153.
A I X R ¡ T Í ) V
ab uno Athenaeo XIV p. 618 b commemo-
rari video, quamquam haud sane inepta est Meursii Bibl. Att. p. 1410 et Hemsterhusii ad Aristophanis Plut. p. 365 Bententia, ad eandem banc fabulam pertinere quae traduntur a Plutarcho V. Demosth. cap. 4 : r¡v 3 ' ò Báxakog, (lèv evioi (paaiv,
avXi]Tq$ xwv xaxeayóxwv
xal
wg
Sgasano?
384 tig Sé
AKTIP HARTES.
xwfitoSwv avròv,
TOVTOV, TiVig
tog
noirjTOV
'Avriyccvr/g
TQVcptQa
ntnoiiy/.tv.
xal naooivia
Zvioi
yoarpovtog
tow
(jttfivijVTcci. Itaque Batalus ille, quem quidem An-
BataXov
tiphanes exagitavit, tibicen fait in extreinam mollitiem profusus.
Plutarchi
locum
expressisse
Aeschinis c. Tim. §. 126. BàxaXov Xaxóv.
(ùvofiàa&ai
videtar
SiòntQ xal
fiaad-ìjvai.
Jijuoat^evrj
fia~ avXrj-
xoovuaia
y(>a~
Sia (jtaXaxiav oi'rwg
òvo-
Quibus similia leguntur apud Grammatic. Bekk.
Anecd. p. 321 BàxaXog ixaXeìxo naqà xóg, àttò BaxäXov Xficc ravra
xal
Sé cpctatv oi (lèv ¿nò BaxäXov
rov fiaXaxov, oi Sè ctnò noitjxov xaxsayöxa ffovtog,
Scholiastes
xaxanvywva
nvòg
Ì^ÌVQÌV.
toig naXaioig
avXrjxov (laXaxov,
fiaXa-
og xcù
Bava-
De Bataleis, quibus mollia et effemi-
nata carmina significar! videntur, nihil apud alios me legere memini. Permira autem sunt quae de eiusdem hominis carminibns liallucinatur Chrysostomus Caten. Matth. I p. 84 — ixfofótf
naqà
xivog
BUTTÙIOV
ßaxxaXoyict
naq "EXXtjOiv
òvofiaipfié-
Vov, oaxig nXtiaxovg re xal èij&eig (fort. ¿ì]Sstg) vpvovg nXéVùìV 7iQoas(fiQS rotg oixtioig xfreotg. Idem II p. 212 —
¿nò Bàttov
xivòg "EXXrjVog /naxQovg xal
ßaTxoXoyia noXvaxi%ovg
vfivovg noirjOavTog tig xà ti'dwXa xal xavxoXoyiav
£%ovxag.
•Quae vereor ne suo ipse ingenio finxerit pater sanctissimus. Tatria Ephesius fuisse dicitur primusque artem auloedicam fracta modorum mollitie depravasse. Libanius apud Photium Bibl. 266 p. 495 Bekk. iaxÓQtjxai rig 'Ecpéoiog avX?]Tì)g yevéa&at,
og nqiàxog vnodtjfiaai
axìjvijg ¿%(rfaaxo xal
(isXtai xaxeayóai,
yvvaixeioig
iaovofiayovow.
ini
xal oXatg xqv
tt%vt]v ¿fiaXaxiOiV ' à(p' ov xovg èy.Xvxovg xal BaràXovg
BàxaXog
¿vàvdQOvg
Sed de Batalo ilio sive tibicine
Sire poeta fides esto apud auctores; mihi quidem
ßaraXog
àntiquitus convicium fuisse videtur qno molliculus homo-et dissolutus significar e tur; id deinde ad. voluptuosum quendam
335
ÀNTIPHANF8.
et effcminatum tibiclnero translalum pro ipso et proprio honiinis nomine habitum est.
Indicare id videtur Scholiastes
Aesch. 1. 1. òoxu Sé fioi Xf)J%&ai fiataXog 7tnnà TO Eimòi.iSog
OXWFIFXCT'
Ty.itvog ;•«(>
VNC
TLZV BUTITMV
aiayQOig, xal TiyQavyv ¡jàta'lov vn
ovopara
Totg
avriov xccXiia&ccb. Quae
utcunque corrnpta hoc tamen indicare videntur, Eupolin in Baptis sub ficto Batali nomine impudicum hominem, fortasse ipsum ilium auloedum Ephesium, cuius rerum nomen in depravato ilio Tiyoavt^v occultum latet, in scenam produxisse. Tales eiiim homines Eupolin in Baptis esagitasse, doeet locus ab Athenaeo IV p. 183 f servatus, og xakwg (iev
Tvfiaavi^it
xal diaijja?J.ti TQiywvoig. Quibus versibus exoletum ali quern syraphoniacum designar! apertum est, monuitque nuper etiam Lobeckius. lam si effe-? minatum ilium hominem sub Batali nomine induxit Eupolis, non mirum est turn ab aliis turn ab ipso Eupolide (Schol. Aeschin. Reisk. p. 194 et Harpocr. p. 44 9 ) idem nomea ad posticum esse translatum.
Hanc enim partem impudico-
rum et cinaedorum nominibus appellatalo esse notissimum est.
Ne longe abeam, Hesychius vol. I p. 5 3 4 : 'AgujTÓSq-
fiov oi xwfuxol ÒMQOV ÀNÒ
tes.
TÒV
JIQUJXTÒV
TCOV TJTAIQIJXOTTOV,
xal TifitjoiavaxTa
xal
Qió-
ubi plura attulerunt interpre-
De etymo vocis post Casauboni disputationem ad Sue-
ton. Aug. 87 quod addam habeo nihil.
Cfr. tamen Naekii
Dissert, de Battaro Catonis in Niebuhriì Museo Rhen. II p. 115 sq. et Lobeckii Aglaoph. p. 1333. Tarentinos eodem sensu usurpasse ftaràg auctor est Hesychius, Barag: tarfiQfjg. est
TCOV
TaqavTÌvoi. axwmixiSv
b xa~
Rectius fuerit fiavàg, quae solennis tóvuoig.
Ceterum hoc nomen ito r e
tibiaria propriam quasi sedem habuisse, turn Hesychii glossa indicai quamvis corrupta, Barvog:
avlòg.
Meaa^vtoi,
tain
336
ANTIPHANFS.
vero ex eo intelligHur, quod scabellum, quo tibiclnes utebantur, ^araXov appellatum esse affirmat Scholiasta Aescliinis I. 1. xal vvv Si ota xal (legendum Tidetur ol avXrjral') vnonodiov Sinlovv vno xov St^iov nod a 'eyovtig, orav avhoat, Y.aTay.Qovovaii> a¡A, a TOJ nodi TO vnonodiov, rov QV&fiov to cevro (fort, rov avrov') ovvanoSiSdvrsg, o xalovat fiatctlov. Similiter Photius Lex. p. 180 21. Kgovnegai: gvXiva imodrifiaTcc — oi Si XQOTalov, o tnufjocpovotv oi avXtjtat, TO fiaxaAov. De scabellorum usu cfr. Casaubon. ad Sueton. Calig. 54. Ceterum ut Antiphanes BaraXov, ita Theopompus scripsisse Tidetur Barahjv. Vid. Sclioliastes Aristoph. Plut. 1012, ubi confer Hemsterhusium. Quam JlvXrjTQig r\ J i d v f i a i inscripsit fabulam habemus apud Athenaeum VIII p. 313d, ZwyQarpov apud Antiattic. p. 82 10. ' I C C T Q O V apud Athenaeum IV p. 175 a et Stobaeum FIor.. CXCIX 31. 'Inntig apud Athenaeum XI p. 503 b et XV p. 700 c, ubi Aristophani tribuitur, cui Antiphanis nomen substituendum esse monui in Curis crit. p. 75. Idem vitium tollendum ex Anecd. Cram. Ill p. 83. Porro Kvcupevg laudatur a Stobaeo Floril. LXI 2. KrjnoVQog ab AthenaeoXV p. 586a. Kogonka&og aPolluce X 103. De xogonka&oig p l a n g u n c u l a r u m f i c t o r i b u s , qui etiatn xogaXXionXaoxai dicti, omnia exhausit erudita annotatio Ruhnkenii ad Timaei Lex. p. 165. Cfr. Spanhemium ftd Iuliani Caes. 27. KovQig laudatur Athenaeo III p. 120 a. VII p. 303 f. IIQO ficcxtv G ibid. VII p. 295c. 2TQU~ TiajTijg i] T v x < o v Athenaeo III p. 103 e. IX p. 379 e. XIV p. 651 e et omissa altera tituli parte ab eodem VI p. 257 d et Polluci IX 48. Tychonem utrum daemonem ilium Venerium dicat, de quo y. interpretes Hesychii vol. II p. 1438 et Brunckium ad Anal. II p. 4, an pro nomine proprio, ipsius fortasse militis, habendus sit non defi-
337
ANTIPHASES.
niam.
(S
)
Prius si verum est,
fabulae titulum signe
1
OQ&ccvijg.
compares
licet
Eubuleae
Denique Tqixaymviarov
fragmentum habemus
Athen. X I V
in-
p. 643 d, in quo
Philoxeni Cytherii poesis summis eifertur laudibus.
De ce-
teris huius generis fabulis iam supra dictnm est. Quae reliquae sunt fabulae cum ad certa genera referri non possint, litterarum ordine eas recensere praestat, omissis tamen quas iam in superioribus data occasione attigimus. Itaque 'AdtXqtàg
et
p. 81 10 et 106 5. p. 441b.
' A x o v t v ^ o f i é v i ì v apud Athenaeum X
apud Athenaeum
ibid. I V p. 1 4 2 f . "Aaaixot
apud Polluc. X 138.
'AnoxuQTiQovvra
na^ofiévrjv
IX
'AQ-
"AQ%OVra
p. 401 f.
apud Antiattic. p. 86 14.
'Aacurovg
"ri-
Euthyclis fuit fabula, "Aaioxog
$ 'Enioxolai
mostrati;
habemua apud Antiattic.
aav
'AVXÌQW
Ennii Asotum laudant Varrò et Festus,
Nonius. Porro Avxov
¿Qwvxa
Caecilii
apud Athen. X p . 4 5 5 f . X V
p. 678 e et PoIIucem V I I 199. Fa (io v apud Athenaeum I I I p. 95 a. I V 160 d. 169 d. cista p. 84 13.
Jidvfiovg
Eandem rdcfiovg vocat Antiattihabet Athenaeus H I p. 127 d.
V I 237 f. I X 380 f. X 423 c, Antiattic. p. I l i 4. aiovs
Athen. X I
I I I p. l O O f .
p. 503 e et
Stobaeus Fior.
Athen. I V p. 161 d.
¿¡Qansxaywyòv
'EnixXijgov
JutkaCXXI
JvaÌQtoxae
4.
idem
habemus apud Stobaeum Fior.
C X V I 28.
Evnloiav
ibid. X C I X 32 et apud Harpocrat.
p. 135 8.
Kvfievxàg
apud Polluc. X
137.
Kwgvxov
apud Athen. I V p. 161 a, ubi haec leguntur: negl OJV ( P y thagoreos
dicit)
apud Athenaeum VI p. 226 d /xizc'i ye vi] /Jut xovg (.ajToceyvoTUVi'iag ye • noli) yccq ai) ytvog [xiaQuitarov tovz ' tariv. Adde quos laudat Reiskius ad Dionys. llalicarn. Antiqu. Rom. II 19. Porro Moi%ovg habemus apud Athenaeum VI p. 225 d. Miarid a apud cundem X p. 441 c. 446 b. XI p. 494 c, Porphyrium de Abstin. II 17 et Polluc. X 67. NeccvLoxovg apud Athenaeum VI p. 224 c et Stobaeum Flor. XCVII 8. De Oitaviarfi, quam Caecilius apud Porphyrium Eusebii Praep. Ev. X 2 a Menandro in S u p e r s t i t i o s o totam expressam esse dicit, supra dixi p. 32. Fragmentorum nihil superest. 'Ofioiovg laudat Atlieu. XI p. 471c. Sed in-
339
AKTIPHANES.
certam facit lectionem alius Athenaei locus IV p. 158 c, ubi est 'Avvicpavijg 'Ofioiaig. ' OfioiaVj
Alexis et Antidotus scripserunt
Ephippus 'Ofioiovg.
Athen. I l l p. 74 d. TlctiSsgaarr^g
' 0fiwvvfioi
'0/.londroioi
VIII p. 3 0 3 f .
laudantur ab
ab eodem XV p.655 b. Ilagào
irog
III p. 96 b.
118 d. IV p. 169 e. VIII p. 358 d. IX p. 370 e, quam fabulam Alcxidis Parasito posteriorem fuisse, ex lis quae infra de Alexide commentabimur apparebit. mus apud eundem VIII p. 343 e.
llkova
iovg
flgoyóvovg
habe-
VI p . 2 3 8 d .
Ilo iì] a iv ibid. p. 222 a. Eodem titulo fabulam quum etiam ab Aristophane scriptam esse meminisset Casaubonus, huius nomen pro Antiphane etiam apud Athenaeum 1. i. restitui voluit.
Sed hunc vel ultimas fragment! versus erroris ar-
guii : uv tv
TÌ
TOVZUV
nagcàdny
(sc. poeta comicus),
(irjq Tig fj 'Piiòojv Tig ty.avQÌTTtzai. personas antiqua comoedia ignorai. Qoifiicc^ópivov
JLQÉ-
Chremetis et Phidonis IlgófiXii/Act et
supra attigi p. >278.
Tgav/iariag,
Haqui
fuit etiam Alexideae fabulae titulus, laudatur ab Athenaeo X p. 466 a et Polluce IV 183. X 46. naeo III p. 1 0 4 a . XIII p. 571 f.
'Yd già
Denique
ab Athe-
ijv, tav o xaiQog yi, FXITITEOOV inl
TO 'Qtvyoq ¿va&^asig
(FTQWV.
Ita enim haec scribenda sunt. E x incertis fabulis quae aiferuntur, vide apud P o l l u c e m V I 4 3 , Athenaeum I I p. 5 0 b et Suidam vol. I p. 7 8 0
tw&og,
340
NICOSTttATUS.
%w(ùg TOV I "Ag'/mnog,
xal
'Agagùg
ì'wOag.
Cfr. Phot.
8. v. iio&wg. NICOSTRATUS.
Ilunc fuisse qui tertiura Aristopha-
nis filium perhiberent, docet Anonymue Vit. Arìst. p. XXXVIII et Thomas Blag. p. XL, cuius sententiae auctor fuit ApolIodorus, Dicaearcho, quem sequuntur Suidas s. v. Qog et Eudoc. p. 426, Philetaerum filium fuisse affermante. STAI TQÌTOV,
OV
niQÌ dtxaictQyov
tertium
(pilérai-
Aristophanis
Scholiastes Platonis Bekk. p. 331
'Am^óSwQog
[lèv Niy.óorQctTOV V.ctlu, ci Sè
(I^iXéraioov.
Quidquid est, certe mediae
fuit poeta comoediae, de quo diserte admonuit Athenaeus XIII p. 587 d, quamquam Ilarpocratio p. 266, '¿art Sè xal tv ri} via xo)uo)8ia doccf.ia ' 0 gv ì&ÌVT r]g Nr/.oatoc'iTov, eum novae comoediae adsignavit, non
aliam ob causam puto,
quam quod fabulae Nicostrati hand
paucai haberent
novae comoediae poetis propria existimabantur.
quae
Ex quo ge-
nere est quod militem gloriatorem induxit in fabula B cc oils tg apud Athenaeum VI p. 230 d, foeneratorem avarum in Toxiavfi ibidem XV p. 685 f, coquum gloriantem ibidem XIV p. 664 b.
Eodem specfat rijg ¡.lavrvrig commemoratio
in fragmentis apud Athenaeum XII p. 517 a. XIV p. 664 c, quod cibi genus quum a Dorotheo sub Macedonum imperio Atlienas introductum esse dicatur, a novae demum comoediae poetis frequenter commemoratur. De ceteris rebus Nicostrati nihil
tenemus,
nisi quod
Tettigidaeam Myrinensem amavit amorisqne furori saltu de l'tipe Leucadia facto medicatus
esse dicitur.
Ptolemaeus
Ileph. apud Photium Bibl. CXC p. 153 Bekk. xal GTQarov TOV xwfiixòv T>jg Mvgivaiag
TimyiSaiag
igaa&svra
(cod. A
Qixpai iavròv
xal
Nixò-
rsTtyidaiag) ànaXkayrivai
TOV '¿owTog. Nam quod praeterea de Nicostrato tradit Suidas 8. v. Nixóargarog
vol. II p. 624 et s. v. ¿yoj
nou)aw
NICOSTBATUS.
317
vol. I p. 675, optimum eum fuisse histrionem (xco^mSiag TJV vnoxoiTrjg doxiiòv xalXiora
vnozoivsa&ai
) adeo quidera, u t
vel preverbii loco dictum f a e r i t , tyiò noiiqoo) nctvva "Accra NizooToaTov, qui haud dubie comici poetae versus est, hoc igitur unice Suidae errori debetur diversos Nicostratos confundentis.
Is enim tragicus actor fuit vixitque ante Olymp.
XC, ut constat ex iis quae tradit Xenophon Symp. I l l 11. Cfr. Plutarclius Opp. Mor. p. 348 F . Append. Vatic. I 65, Proverb. Coisl. p. 132, Philodemus in Volum. Hercul. Oxon. vol. II p. 16.
Suidae error decepit etiam Spaldingium ad
Quintil. I p. 309 et Schneiderum ad Xenopliontis Symp. 1. 1. p. 199.
Alius item est Nicostratus Thebanus xo>[Mpdòg
in titillo apud Boeckhium Corp. Inscr. I p. 763.
Nec minus
a nostro diversus esse videtur is quem commemorai Diogenes Laert. IV 18. KXvzuifiVìjoTQa,
( P o l e m o n i ) xai § ' i'aa xaì
NixoaTocivov
yovv nore, rov
ttvayivwGXOVTÓq
RT TOV noirjTov
KQCCT^TL , ròv
tò
¿xovoai,
tmy.a'kovfxévou CCVTM TS
¡xlv avvSiaxiiJ-sad-ai
ròv
ubi Fabricius Biblioth. Gr. I I
p. 472 nostrum comicum laudari sibi persuasit; rectius intelligatur is cuius Theseida laudat Diogenes lib. II 59, quamquam ibi alii libri habent Ad fabulas viri quod
lIvOòarQaTog. attinet,
primum
non indignum
memoratu e s t , nonnulla eius dramata ita laudari a grammaticis, ut ab aliis Pliiletaero, quem Dicaearchum pro tertio Aristophanis filio habuisse supra vidimus, tributa fuisse appareat.
E x hoc genere fuit fabula ^AVTV'/.XOQ inscripta,
da
qua vide Athenaeum III p. 108 c. 118 e, ex quo probabile fit etiam ea quae omisso fabulae indicio. apud Athenaeum I I p. 65 d leguntur, ex eodem dramate petita esse. hoc admonuit iam Schvveighaeuserus.
Sed de
Athenaei loca respi-
ciens Suidas s. v. NtxitaiQaiog
ita scribit: kiyet
Ss ( A t h e -
n a e u s ) o r * ÒQauuru
IlàvdaQog
"Ai>TV?J.ag,
airov
ton
6 y.cù
348
SICOSTRATUS.
Sg xal
Pro Ilâvôciooç
û.tTaiçov ôoy.iî iïvat.
legeiulura
IIÀVSQOOOÇ, ut docet Atlien. XIII p. 587 d. XV p. 693 a. b, ubi tamen nihil reperio, ex quo liane fabulam etiam "Avinscriptam fuisse intelligatur.
TVVMÇ
nàvôaçog
vel IlâvSgoaog
Eudoc. p. 311.
xal
Itaque scripsit Suidas
Quae apud eundem Suidam in recensu fa-
bularum Philetaeri legunturs "Avxvlloç
Meursius
AvtorfûJraiçog,
xal
moverunt Fabricium ut
toç ôé xivtg Nixoazçcirijv, AÎTUIQOV
Corrupte etiam
"AVTVXXOÇ.
Avrotfi-
inter Philetaeri fabulas reciperet; sed recte iam Illa ad saniorem rationem
"Avrvkkog,
xal avròg 'Pilérainov,
revoca vit scribeudo:
dig Sé rivsg
iSiy.ooTQcaov.
De Antyllo, cui fabula inscripta fuit, nihil habeo quod dicano; nomen ipsum ex 'Avzixkr/g detninutum est, quemadmodum &QaavXXoq ex 0ocV ohjç
fialùv
BQVGIQÎV
(Uamq
rriQvovt},
EVQWV
(Hercules) nâvv tmfitkwg
l'uxÎQCtq tadiovzu TOVÇ
a&Kovvrce,
— ôtéçQijl-tv ¿ni yrjv
{tv'Lùy.ovq roùg
aV'
aßsvvv,
(iri Tiooay.avaijg.
KÌ/.TOVS
E x quo fabulam eo tempore scriptam esse colligas, quo Galatae Macedoniae fines infestabant.
Eandem illam Macedo-
nici ducis iaclationem Ephippus UeXraart}
fabulae inserue-
rat, quamquam quorsum ista omnia spectent, ne Athenaeus quidem
se intelligere fatetur.
Neque e reliquis
fabulae
fragmentis apud Athen. VIII p. 365 c. IX p. 370 c ell. II p. 65 c quidquam elicias.
Fabulae nomen ad fastum regis
eignificandum fictutn videtur.
Similiter Lamachus apud Ari-
stoplianem
Acharn. 1082 vocatur
'EfinoXn
laudatur Athen. VIII p. 3 6 3 c . XIII p. 571 e,
ubi B habet 'Efinóbi,
li]Qvóvrjs
TtTQecnrilog.
P 'EfinóXst,, et XIV p. 617 f.
Titu-
lum fabulae Casaubonus ad Suetonii Calig. 40 p. 413 de cap tura meretricia interpretatur, ut apud Artemid. I 78, àya&al
Sè xal
siQaoxovoai
ai ini tQyaorriQÌbiv xa&t^ófiivai
ri xal
diyofxtvat, ìfxnolàg
xal
jtal
ogaß-itoat
mxal
fti^&eiaai. Cui quidem interpretation! satis conveniunt quae ex hac fabula servavit Athenaeus lib. Vili, in quibus de meretricibus agitur. Sed ¿[inoh'f, nisi quid additum sit, ex quo de meretricia mercede sermonem esse intelligatur, eo quo Casaubonus voluit sensu accipere non licet.
Nec Artemi-
dori locum recte interpretatus est Casaubonus; neque enim de meretricibus illic agitur, «ed de mulieribus mercaturam facientibus et mercedem exigentibus.
" E c p r j ß o i laudantur
Athen. X p. 423 d. XI p. 482 c. XIV p. 642 e ell. II p. 58 a. I p. 29 d.
KÌQXÌÌ
XIV p. 042 f.
ibid. X p. 430 e. KvScov
VII p. 322d.
Nomen fabulae an ab ilio Cydone cuius
EPHIPPU8.
853
hospitalitas notissima proverbio (v. Gaisford. ad Zenob. I 4 2 ) celebratur, repctendum sit non decernam.
XI
Navayòg
p. 509 c, ubi ridetur Platonis ei usque familiarium cura in corpore ornando posita. Athen. X I p. 4 8 2 d : cpógoig,
ubi
" O f i o i o i e t ' 0 ß i X i a y Ö Q O t apud.
"Eqmnog
recte
monuit
èv 'Ofioíoig
ì} ¿v
'Oßtlicc-
Schweighaeuserus "Opoiot
et
diversarum esse fabularnm títulos; nisi forte
'OßehacpoQQi
cum cod. Laúr. ¿v post % delendum est, ut titulus fabulae fuerit "Ofioiot
y ' OßeXiucpoQoi, quam ration em commendavi
Fritzscbius Quaest. Aristoph. I p. 7 4 .
'0ßehacpoQM Iau-
dantur ab Athenaeo etiam V I I I p. 359 a. taorr¡g
apud Athen. VII p. 289 b.
p. 380 f.
SequiturIliX-
VIII p. 3 4 7 b .
IX
Eodem titulo inscripta fait fabula Eriphi, quam
affert Athenaeus IV p. 137 d, ubi Reinesius Ephippi nomen reponendum putabat.
Denique ^ a i t c p ù
Athenaeo X I I I p. 5 7 2 c
et (piXvQcc ibid. V I I p. 2 8 6 e .
V I I I p. 358 f et X I I I p. 571 a. Philyra meretrix fortasse
Quae fabulae nomen fecit
eadem
Lysias apud Athen. X I I I p. 586 e. noQDívo¡xévr¡ hi
vía
commemoratur ab
fuit,
quam
commemorai
(PtXvga y¿ rot
ovaa.
ènavaato
>
De incertarum fabularnm fragmentis suo loco dicetur; nunc illud tantum moneo, ne quis Eustathio confisus Ephippum etiam elegiaca carmina condidisse existimet. ¡lie ad Iliad. A 697 p. 879 3 8 :
TIÍQÍ WV ( 'HitÍOJV)
fxi&vaoi
§i¡Xoi ó xafiixòg
xal
ipsvarai
tjoctv,
Sic enim on
xal
"Erpmnog
tlno'ìv • yJHXig
xaì [li&vit
xaì ipevSerai'
oíog
oixog, toh? [