142 105 16MB
Albanian Pages [104]
ΑΕ Ξ ΙΚΑ
AyyJt
d
raU=+ rεppau 4ι haJ:rrά
..... loMOU
sά
ά
ΜΕθΟΔΟΙ ΑyyΑικά rοΑΑικό ι-ερμονικό
Ιτολικό Ρωcnκό
Ιοιιανικό Σουηδικό
ΔΙΑΛΟJΌΙ Αyyλικό rοΑΑικό rερμονικό h'αλικό Ρ&ισικό Ιοιιuνικό
Σουηδικά ΑΑρανιιιό Αpοpικό
- 3ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
6
Τ ο αλβαν ι κό α λ φ ά β η το
6
INDEKS
14 15
Alfabeti Grek Gramatike e shkurtere Greqi-shtes
28 30 32 34
Numeroret Preshtore Masat dhe peshat Stinet e ν ιtit
34
Dιt et
36 36 38 42
Muajt
48 50 54 58 60 62 64 66 68 70 74 80 84
Festat Shprehje miresjelljeje Njohje (Miq) te reja Α flisni? Ne rruge Ne dogane Ne banke Ne poste Telegrame Telefoni Ne hotel Ne restorant
Συνοπ τικ ή γ ραμμα τ ι κή της αλβα ν ικής
EURO-DIALOGUES Αλβανικοί διάλογοι:
Arian Dheri
©
Τζαβέλλα
6 Αθήνα 36.27.342
Φωτοαναπαραγωγή: 'ΆΧτΙΔΑ" ΕΠΕ
Α . Μεταξά
Αριθ μητικά Τακτικά Μέ τρα και βάρη Οι ε ποχές του χρ ό νου
34
Οι μέρες τη ς ε βδο -
e ja νes
μόδας
ΕΚΔΟΣ ΕΙ Σ ΔΙΑΓΟΡΑΣ Τη λ. (ο 1 )
28 30 32 34
7, Τηλ. 36.37.125
Printend in Greece 1992
36 36 38 42 46 48 50 54 58 60 62 64 66 68 70 74 80 84
Οι μήνες
Ο χρόνος Η ώρα
Ο καιρός
Vι ti
Ora Moti
Χαιρετισμ οί Γι ορτές
Φράσεις ευγένειας Ν έες γνωρ ιμίες Μ ιλάτε;
Σ το δρόμο Στο τελωνείο Στην τρά πεζα
Στο τα χυδρομε ίο Τηλεγράφ ημ α Τη λέφωνο Στο ξενοδοχε ί ο
Στο εστtατό ριο Πρωι ν ό
M eng ιesi
- 486 88 88 90 92
Σου πε ς Πρ ώτο πιάτο Π ο τά Κυνήγι Κρέ ας
Ψάρια και οστρακ ο-
86 88 88 90 92
ειδή
94 94 98
Πουλερ ι κά Λαχανικά
Κ ουρεί ο και κομ μω-
94 94 98
τήριο
102 11 Ο 112
Ταξιδεύοντας Τ ο αυτοκίνητο
Οδηγε ίτε αργά! Οδι κό έρ γα !
114
Στο πρα τήριο βενζί νης κα ι συνεργείο
118
Αυτοκινητιστικό (τρ ο
-5 Sυp a
PJata e pare P ιj e
Mrsh gJahu . Mis Peshq dhe kafshe te detit Mish shpendesh Zarzavat e Te b erberi dhe ne ρ er m a n ent
102 Udhet im 11 Ο Makina (Vetura) 112 Udhetoni ngadale Rruga ne riparι m 114 Ne piken e karburantrt dhe ne garazh 11 β Ak s ι dente qarkullimi
χαίο) δυστύχ ημα
122 124
Ταξί Μ ερικά σήμ α τα κιν
122 Taksi 124 Paral ajm eri me dhe
Στ ο θέατρο και κ ινη μ ατογράφ ο
130
Αξιοθέατα τη ς π ό-
shenιm e
128 Ne t eater dhe ne kinema 130 Prkat e qytetrt
λης
134 136 144 148 150 154 156
Το ανθρώπινο σώμα Κατά σταση υγεί ας
Σ το γιατρό Στον οδ ο ντογιατρό Στο φαρ μακείο Κ ατα στή ματα Σ τον εμπορικό οίκο
134 136 144 148 150 154 156
Trupr i n]eriut Shendenti Te doktori Te denti stι Ne farιηac ι Dyqan Ne nj esιne tregtare
Ε ργαλεία
160 1 62 164 166 168
Γ υ ναικε ί α και α νδρι -
170
Τρόφ ιμα Μ παχαρ ικά Ο ικιακά σκεύη Σπίτι και έπιπλ α
κ ά ρ ο ύχα
176 180 184
Ε ίδη ραπτική ς Παπούτσια Κ αλλ υ ν τικ ά κ α ι είδη
176 180 184
υγιεινής
186 188 190
Λ ουλούδ ια Κ οσμη ματοπωλείο Βιβλιοπωλε ίο και χαρ-
186 188 190
192
Τ σιγάρα και εφημε ρί
Ushqime Pikante dhe ereza PaJΙ SJe shtepiake Shtepia dhe mobiljet Vegla Rroba p er gra dh e b urra Pajιsje rrobaqepesie Kepuce P a rfυ meri dhe artikuj kozmet ike Lule Arg jendari Ne l i brarι dhe kinkaΙeri
τοπωλείο
192 Cigare dhe gazeta
δες
194
δύνου κ αι πρ οσο χής
128
160 162 164 166 168 170
Φω τογραφ ικ ά και ρα διογρα μμ όφων α
200
Μ ερικέ ς χώρε ς και υπηκοό τητες
Pa Jι s je fot ogr a f i ke dhe ra diogramafone 200 Disa shtete dhe ko mbesi
194
- 6-
- 7-
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΙΙΚΗ
-Τ ο
y
πρ οφέρε ται όπως το γαλλικό υ στις λέξεις tυ ,
tube . -Τ ο
zh
προφέρεται όπως το γαλλικό
j στη
λέξη joυrna l .
1. Αλφό6ητο . Η σημερινή αλβανική , ως άμεση συνέχε ια και εξέλιξη της αρ χαίας ιλλυρικής , είν αι γλώσσα που aνήκ ε ι στην λεγόμενη
2.
Άρθρο ουσιαστι κών.
Τ ο άρθρο
(= nyte)
των ουσιαστικών ενσωματώνε τα ι στην
ελληνοφρυ γικ ή ο μάδα κα ι γράφεται με ένα παρα λλαγμένο
κα τάληξή τους, πράγμα που χαρακτη ρίζει τότε τα ουσια στικά
λατινι κ ό αλφάβητο aπ ο
ωι; έναρθρα ή ορισμ ένα
τα
a, b
36
συνολικώς γρά μματα, απλά (όπως
κλπ) ή σ ύνθετο (όπως τα
Γ ρά μματα
Π ροφορά
dh, gj
Γράμματα
Α
a
α
ελληνικό
Ν
Β
μπ
(*)
NJ
c
b c
n nt
τσ
ελληνικό
ο
ς
9
τσ
παχύ(*)
Ρ
D Dh
ντ
(*)
Q
δ
ελλη ν ικό
Ε
d dh e
ε
ελληνικό
Rr R
Ε
e
ε
βραχύ(*)
s
F G Gt
f g gj h
φ
ελληνικ ό
Sh
Η
I
(=
shqυar) και έχε ι , για τον ενικό, τον
τύπο -i ή -u-(Yϊaτcrapo~ό.}-ΚC!ι.-a (γι ο το θηλυκά), π χ. qen, qeni (κεν, κένι) σκύλος,1J~(.αL_
κλπ) , ήτοι :
zog,
Προφορά
z ogυ (ζογκ, ζόγκου)
πουλί, το που λί (α )
shtep ι , s h tep ι a (στεπί , στεπία)
σ π ίτι , το σn ίτι ( θ)
ν
ελληνικ ό
νι
(' )
ο
ο
ελλη νικ ό
Ρ
π
ελληνικό
αρσε ν ικά) κα ι
q
κι
(')
ρ
ελληνικό
ρ
ελλ. εμφα τικό
σ
ελ ληνικό
topa, topat ( τόπο, τόποτ ) krar1e, krahet (κράχε , κρ άχετ) lule, lulet (λούλε, λούλετ) derrasa, derrasat (ντερόσα, ντεράσα τ)
σ
παχύ( ' )
τ
ελληνικό
3.
θ
ελληνικό
Τελείως ιδιόμορ φο είναι το άρθρο για τα επ ίθετα . Το
Στον πληθυντικό οι aντ ίστο ιχες μ ορφ ές ε ίνα ι
-et , -at. ite
-at , et
(για τα
(για το θηλυκ ά ), πχ
τόπια, το τόπια (ο) χέρια, τα χέρια (α) άνθη , τα άνθη (θ)
γκ
ελληνικ ό
τ
γκι
(' )
Th
rr s sh t th
χ
ελληνικό
u
υ
ου
ελληνικό
άρθρο αυτό
ι
ελληνικό
ν
ν
β
ελληνικό
ται του ε mθέτου κα ι δεν ενσωματώνεται , πχ.
γι
taνaπ i i bardhe ( ταβάνι ι μπάρδε) qershia e ku qe (κεραί α ε κούκε)
σανίδες. οι σα νίδες (θ )
Άρθρο επιθέτων.
(i
για το aρσενικά και
e
γιο τα θηλυκά) προτάσσε
το ταβάνι το άσπρο (α)
j k I
ε λληνικό
χ
χ
τζ
ελληνικό
κ
ελληνικό
Xh
xh
τζ
παχύ (' )
λ
ελληνικό
Υ
υ
κ λε ιστό ( ' )
ιι
ιι
λι
ελληνικό
z
Υ
ελληνικό
4.
m
μ
ελληνι κό
Ζrι
z zh
ζ
Μ
ζ
παχύ (*)
Τ ο ουσισσnκ ό (= emer) αρ σενικο ύ γέ νους έ χει κατάλη ξη ,
J κ ι
το κεράσι το κόκκινο iθ)
Ουσιαστικό.
κατά κα νόνα, σε σύ μφωνο ενώ τό θη λυκό σε φωνή εν. Ανε ξάρτη τα όμως με το γένο ς το υς όλα τα ου σια στικά κλίνονται ,
Π Παρατη ρήσ εις: -Τα γράμ ματα
b, d
πρ οφέ ρονται χωρ ίς έρρι νο τόνο,
ό πως τα αντίστ οιχα αγγλικά κ αι γαλλικά. - Το
r; (c
στις λέ ξεις - Το - Το
το
με υποδ ιαστολή) προφέρεται ό πω ς το ι ταλικ ό
είτε στη ν έναρθρη (ορισμένη ) είτ ε στην μή έ ναρθρη ( αό ρι στη ) δομή τους .
c
cinqu e, cιtta .
e (e με διαλυτικά) προ φέρεται ω ς άφωνο ε .
sh προφέρεται όπως το αγγλικό sh στη λέξη shall, ή γαλλικό ch στη λέξη charrr1ant. -Το xh προφ έρεται παχύ όπως στην ιταλική λέξη giorno.
Οι πτώσεις είναι πέ ντε , συγκεκρ ιμένα : -Ονομαστική (=
emerore)
σuμβ. Ο
- Γενική (~ gjiπore)
συμβ . Γ
- Δοτική
συμβ. Δ
(= dhanore} - Αιτιατική(= kall ezore)
σuμβ . ΑΙ
- 9-
-8- Προθ ετική
5.
συ μ β. ΠΡ
(rrje dhore)
Επίθετα.
Τ ο επίθετο ( ~ rηb ι emer), αρσενικού ή θηλυκού γένους, ακο
Οι τέσσερ ις πρώτες παί ζουν τον ίδιο ρόλο όπως κα ι οι α ν τί
στ οιχες ελλην ικές, ενώ η π ροθετική χρησιμοποιεί ται ειδικά με
λουθεί πάντοτε το ουσι αστικό και , συνήθως, παί ρ νει το προ θετικό άρθρο (ι για το αρσε νικό κα ι e για τ ο θηλυκό), πχ ί bardhe ( ι μπάρδε) ~άσπρος e bardhe {ε μπά ρδε) =άσπρη
πολλές πρ οθέσε ι ς . Συ χ νά ο ι κ αταλήξε ι ς είναι ό μ οι ες γ ια πε ρισ σότε ρες πτώσε ι ς , εν ώ όλα τα ουσια στι κά κατατ άσσο
ντα ι σε τρει ς κύριες κλίσεις (= l akιmι) με μερικές υ ποδιαιρέ σεις , κυρίως για την τρίτη
(11 1} κλίση .
Τόσο για την αόριστη (χ ωp ί~ ιi pθρv, uvρ .J όσο και και για
Π ολλά όμως ε π ίθετα (συνήθως ξενικής π ροέλε υσης) δεν παίρνου ν τέτοιο άρ θρ ο , πχ
mashkυ ll or (μασκου λ όρ) = aρσενικός
τη ν οp ι nι ιrokthes
Σ όντε . Σοτ Ν τιέ Π αρντιέ
Αύριο Με θαύρ ιο
Neser Pasneser
.Α. πιο '/ethavrιo
Νέσερ Πασνέσε ρ
Εφέτος
Kete ν ίt Vitin tJeter
- _ '"':--ό n υ
Ξ" sto s
Κ έ τε βιτ Βίτιν τιέ τερ
Τ ον περασμένο μήνα Π ριν ένα μήνα
Του χρόνου
Dheqemvrios
Κ ε τέ μούσι
m ίna
mίna
HRONOS
Μ ούαιν ε καλούαρ Π άρα νιέ μούσι Μ ούιν τιέτερ Πε ρ νιέ μούσι Τσν το μούσι
ΒΠΙ
- 39 -
- 38 Επέρ(υ)σι Πριν ένα χρόνο Σε ένα χρόνο
VJet Para ΠJ θ νiti Per nje νit
Epersi Prin ena hrόno Se ena h rόn o
Β ιέ τ Πάρα νιέ βίτι Περ νιέ βιτ
Τί ημέρα ε ίναι (έχουμε) σήμερα ;
ς;·
Ti imera ίne (ehume) sίmera?
Τ σ ' ντίτε έστε σο τ?
Σή μερα είναι τρί-
Sot eshte e marte
Sίmera ίn e tr ίti
Σοτ έστε ε μάρτε
Π όσες του μηνός έχουμε σήμερα ;
Sa te mua.iit kemi sot ?
Pόses
ehume
Σα τε μούαιτ κέμισοτ?
Σήμερα έχουμε πε ντε του Ιουνίου
korrιk
Simera ehume pendetu l u nίu
Σοτ έστε πέσε κορίκ
Η ΩΡΑ
ORA
I ORA
ΟΡΑ
Ρολόι. Ωρολογοποιός Ο ωροδείχτης Ο λεπτοδε ίχτης
Ore. Orendreqes
-- .- -
dite eshte sot ?
τη
Sot eshte pese
~
minόs sίm era?
tu
: ·:
:~ :ι ::6s
Ορε. Ορεντρέκ ιες
-
- - - ........ - ..
Gjysme ore
Tetarto Misi όra
Ακρέπιιόρες Ακρέπι ι μινούτα β ε Ζίλϊα Ορα. Μινούτε Σε κόντε Τσεpέκ Γκιούσμε όρε
τί ώρα είναι ; Είναι μια
Sa eshte ora? Eshte n1e
ΤΙ όra ίn e? lne mίa
Σα έστε όρα? Ε στε νιέ .
Είναι. .. -δύο και πέντε -τρεις και δέκα -τέσσερις και τέταρ -
Eshte... -dy e pese -tre e dhJete -kater e ΠJθ
lne ...
το
ςerek
Εστε ... - ντυ ε πέσε -τρε ε διέ τε - κάτερ ε ν ιε τσερέκ
Κουρδίζω Ωρα . Λεπτό Δευ τερόλεπτο τέταρτο Μισή ώρα
Akrepi i ores Akrepi i minutaνe Zilja Ora . Minute Sekonde ς;er ek
--
-:::::::~ Ι-: Ξ
-< ~·::1-; ίzο Leptό D Ί efterόl epto
Ora.
-dhίo
qe pende -tr1s qe dheka -t έ:serι s qe t έ:tarto
- 40 -
- 41 -
- πέντε και είκοσι -πέντε και είκοσι πέ ντε -έξ ι και μισή
-pese e njezet -pese e n]ezet e pese -gjashte e gjysme
-pende qe ίkosi -pende qe ίkοsι pende -eksi qe misί
- εφ τά πάρα είκοσι πέντε - οκ τώ πάρα ε ίκοσι -εννιά πάρα
-shtate pa njezet e ρese -tete ρa njezet -nente pa nje
-efta para ikosi pende -oktό para ίkοsι -enia para tetar-
τέταρτο
ς;e rek
-δέκα πάρα δέκα -έντεκα πάρα πέντε -ακριβώς δώδεκα
-dhjete pa dhJete -njem bed hjete pa pese -fι ks dymbedhjete
τί ώρα; Π όση ώρα; Π όσο καιρό;
-πέσε ε νιεζέτ -πέασε ε νιεζέτ ε πέσε -γκ ιάσ τε ε γκι -
ούσμε
to -dh eka para dheka -en dheka ρa ra pende
-στάτε πα ν ιεζέτ ε πέσε
-τέτε πα νιεζέτ -νέντε πα ν ιέ τσε ρέκ -διέτε πα διέτε -νιε μπεδιέτε πα π έσε
- akriν όs dhόdheka
-φικς ντυμπεδιέτε
Ne ς:' ore ? Sa ore? Sa kohe?
Τ ι όra? Pόsi όra? ::o aso qerό ?
Νε τσ' όρε? Σα όρε? Σα κόχε ?
Τί ώρα ανοίγει ... ;
Ne ς:' ore hapet. .. ?
-
Ν ε τ σ' όρε χάπετ .. . ?
τί ώρα κλείνει ... ;
Ne ς:' ore mbyllet. .. ?
Τι όra kι ίn ι ... ?
Ν ε τσ' όρε μπύλε τ ... ?
τί ώρα αρχίζει. .. ;
Ne c;' ore fill on ... ?
Τ ι όr a arh jίzi .. . ?
Ν ε τσ' όρε φιλόν ... ?
Τ ί ώρα τελειώνει ... ;
Ne
Τι όra telιόn i ... ?
Ν ε τ σ' όρε μπαρ ον ... ?
τί ώρα έρχεται. .. ;
Ne ς:' ore νjen ... ?
Ti
όra
τί ώρα φεύγει. .. ;
Ne ς:' ore iken.. . ?
Ti
όra feνgji ... ?
Νε τ σ' όρε ίκεν ... ?
Είναι νωρίς (αργά)
Eshte heret
lne norίs (arga)
Εστε χέρετ (βόνε)
ς;'
ore mbaron ... ?
(νone)
:~ .::.
;;_- ί ;; ;: ... ?
erhete ... ?
Ν ε τ σ' όρε β ιέ ν ... ?
- 42-
- 43 -
Δυστυχώς δεν έχω ρολόι
Per fat te keq nuk kam ore
eho
Τ ο ρολόι μου σταμάτησε
Ora ime ka ngelur
Τ ο ro l όi
τ ο ρολό ι μου πάει
Ora ιm e shkon prapa
Το ro l όi
Ora ime shkon pese minuta perpara
τ ο rolόi
mu pai pende lepta mbrosta
Ορα ίμε σκαν πέσε μινούτα περ πάρα
τ ο ρολόι μου χάλασε (κάτι έ παθε) Μπορε ίτε να το επιδιορθώσετε ;
Ores sime ί ndodhi diι;ka. Α mund ta ndreqni?
Τ ο ro lόi
mu Mlase (kati eρathe) Borίte na to epidh ιort hόsete ?
Ορες σ ίμε ι ντόδ ι ντι τσκά Α μο υντ τα ν τρέ-
Π ότε θα είναι έ τοιμο ;
Kur do te Jete gati?
Pόte
Κουρ ντο τε γιέτε γκάτι;
Π όσο κάνει η επιδιορθωση;
Sa kushton rimi
Ο ΚΑΙΡΟΣ
Μ ο τι
Ο
Αέρας. Άνεμος Αστραπή Βροντή. Μ πουμπουνητό Βροχή. Χιόνι Καταιγίδα
Ajer. Ere vetetime Bubullime
Astrapί
Katejid ha
Χιονοθύελλα
Shi . Debore Stuhi Tufan
Κεραυνός. Αστρο -
Vetetιm e
πίσω τ ο ρολόι μου πάει πέμτε λεπτά μπρο στα
πελέκι
Dh istihόs rolόi
dhen
mu sta-
matise
rιρa-
mu
paι
pfso
tha ίne eti-
mo? Ρόsο kani ί dh ιorth osi ?
epi-
QEROS
Aeras. Anemos Vrontf.
Περ φατ τε κεχ νουκ καμ όρε
Bu bu nιtό
Vrohjί. Hjόn i HJon othίel a Q eraν n όs . AstropeΙ eqι
Ορα ίμε κα νγκέλοuρ Ορα ίμε σκον πρ άπα
χν ι ;
Σα κουστόν ριπ αρίμι ;
Μ Ο τι
Αίερ. Ερε Βετετίμε Μπουμπουλίμε Σ ι . Ντεμπόρε Στουχί Τοuφάν Βετετίμε
- 44 -
- 45 -
Κρύο .Ζέστη
Ftohte. Nxehte
Κ r ίο.
Φ υσάει Βρέ χει Ψιχαλίζει Χιονίζει Αστράφτει Β ροντάει
Fryn ere Bie shi Stuhi Bie debore Vetetin Bubuilin
Fisai Vrehi
Το μετεωρολογικό δελτίο
Parashιkimi motιt
Π ώς είναι ο καιρός σήμερα ;
Zesti
Φ τό χτε. Ντζέχτε Φ ρυν έρε Μπίε σι Στουχί Μπίε ντεμπ όρε Βε τετίν Μπουμ πουλίν
Psih a lίzi Hjio nίzι
Astrafti Vrondai Το m eteorol ogji kό dhelt ίo
Παρασικίμι ι μό-
Si eshte koha sot?
Pos ίn e ο qerόs s ίm era;
Σι έστε κόχα σο τ ;
Είναι .. . -όμορφος καιρός
Eshte ... -kohe e bukur
Ί ne ... -όmorfos qerόs
Έ στε ... -κόχ ε ε μ πο ύκοuρ
-άσχη μος καιρός -παλιόκαιρος
-kohe e keq e -kohe e keqe
-ashjimos
qe r όs -paliόqeros
-κόχε ε κέχε -κόχ ε ε κέχε
-άστατος καιρ ός
-astatos
q erόs
- κόχε ε πακ ιεντρού ε σμε
-ψυχρ ός , -δροσερ ό ς
-kohe e paqendrueshme -ftohte
- psih rόs, rόs
-dhrose-
-φ τ όχτε
Τι ζέστη '