147 45 8MB
Turkish Pages 659 Year 2001
o o =
ıO =
..... co...
o
;-
N
() -·
r-t
La Manchah Soylu BeceriiJi Şövalye
Don Quijote
Sosyal Yayınlar 1 Dünya Klasikleri LAMANCHALI BECERİKLİ ŞÖVALYE DON QUIJOTE Miguel de Cervantes Saavedra
/
Çeviren Bertan Onaran Özgün adı:
El Ingenioso Hidalgo Don Quijote dR. la Mandıa
Kapak ve kitap tasarım: Diren Yardımlı • Tolga Gürpınar Baskı: Kitap Matbaacılık Sayfa düzeni:
New BaskerviUe9/13
ISBN 975-7384-00-3
975- 7384-02-X (2. Cilt)
DÖRDÜNCÜ BASlM: Kasım, 2001 ©Sosyal Yayınlar, Babıali Caddesi , No: Tel:
14 Cağaloğlu- İstanbul
(0212) 5277982- (0212) 5221894
WEB SAYFASI:
http://www.kitapnet.com
E-POSTA: [email protected]ın
MIGUEL DE CERVANTES
SAAVEDRA
La Manchalı Soylu Becerikli Şövalye
Don
Quijote İKİNCİ CİLT
Çeviren Bertan Onaran
SOSYAL YAYINLAR
İçinelekiler Niırh • 13 Onay Belgesi • 13 Onay • 13 Yetki Belgesi • 1 7 Sunu: Lemos Kontu 'na • 19 Öndeyiş: Okuyucuya • 21
)>o Papazla Berberin, Hastalığı Sırasında Don Quijote'yle Konuşmaları • 27 );> Sancho ile Yeğeni Kapışuran Büyük Taruşma ve Daha Başka Eğlenceli Olaylar • 40 )>o Don Quijote, Sancho Panza ve Okullu Sanson Carrasco Arasındaki Gülünç Konuşmalar • 46 )>o Papaz Adayı Sanson Carrasco'nun Sorularını Sanche'
nun Cevaplandırışı ve Daha Başka Anlatmaya Değer Olaylar • 56
GERVANTES
}ı> Sancho Panza ile Karısı Terasa Panza Arasındaki İnce
ve Alaylı Konuşma, Hatırlanınaya Değer Daha Başka Olaylar • 62 }ı> Hikayeınİzin En Önemli Bölümlerinden Biri. Yeğeni ile Kahya Kadın Yüzünden Don Quijote'nin Başına Ge lenler • 70 }ı> Don Quijote'yle Seyisi Arasındaki Konuşma ve Daha Baş ka Unutulmayacak Olaylar • 76 }ı> Sevgili Tobosolu Dulcinea'yı Görmeye Giden Don Qui jote'nin Başına Gelenler • 85 }ı> Göreceğiniz Şeyleri Göreceksiniz Şimdi
•
93
}ı> Sancho'nun, Dulcinea'yı Büyülemek İ çin Başvurduğu Hile, Gerçek ve Eğlenceli Daha Başka Olaylar • 98 }ı> «Ölüm Kervanı» ile Karşılaşma ve Yiğit Don Quijote'nin Başına Gelen Garip Şeyler • 109 }ı> Yiğit Aynalı Şövalye ile Karşılaştığı Zaman Yavuz Don Quijote'nin Başına Gelen Garip Şeyler • 116 }ı> Ağaçlık Şövaiyesi Olayının Devamı, İki Seyis Arasındaki Ciddi, Garip ve Eğlenceli Konuşma • 125 }ı> Ağaçlık Şövaiyesi'nin Başından Geçenlerin Devamı • 132 }ı> Aynalı Şövaiye ile Seyisi Kimdi?
•
145
}ı> Manchalı Ciddi bir Beyle Karşılaşan Don Quijote'nin Ba şına Gelenler • 14 7 }ı> Don Quijote'nin Görülmemiş Cesareti Nerelere Varabi lir? Aslanlı Maceranın Mutlu Sonu • 158 }ı> Yeşil Pelerinli Şövalye'nin Şato ya da Evinde Don
Quijote'nin Başına Gelenler ve Daha Başka Garip Olaylar • 171 > Sevdalı Çobanın Hikayesi ve Daha Başka Gerçekten Eğ lenceli Olaylar • 182 > Zengin Camacho'nun Düğünü ile Yoksul Basilio'nun Ba şına Gelenler • 190 > Camacho'nun Düğünü ile Eğlenceli Olaylar Devam Edi yor • 201
D ON QUIJOTE
� Yiğit Don Quijote'nin Başanyla Sonuçlandırdığı Büyük
Macera: Mancha hinin Göbeğindeki Montesinos Ma ğarasında Geçen Olaylar • 208
� Harika Don Quijote'nin Montesinos Mağarasında Gör
düm Dediği ve Akılalmazlıklan, Olanaksızlıklan Yü zünden Macerayı Şüpheli Kılan Şaşırtıcı Şeyler • 217
� Elinizdeki Şu Uzun Hikayenin Gerektiği Gibi Anlaşılması
İçin Anlatmadan Geçilemeyecek, Bir Sürü Hoş ama İncir Çekirdeğini Doldurmayacak Şey • 229
� Anırma Macerası, Kuklaemın Güzel Oyunu ve Büyücü Mayınunun Unutulmaz Cevaplan • 237 � Kukiacının Eğlenceli Macerasının Devamı ve Gerçekten Pek Güzel Daha Başka Olaylar • 248 � Pedro Usta ile Mayınunu Kimdi? Anırma Macerası,
Hiç istemediği Halde Don Quijote'ye Nasıl Zarar Verdi? • 258
� Benangeli'nin Anlattığı ve Ancak Dikkatli Okunursa Akıl da Kalacak Şeyler • 265 �
Eşi Benzeri Bulunmayan Büyülü Kayık Macerası • 271
� Güzel Avcı Kadın Yüzünden Don Quijote'nin Ba$ına Gelenler • 279 � Bir Sürü Önemli Şey • 285 � Don Quijote'nin Ele$tirmenine Verdiği Karşılık ile Daha Başka Eğlenceli ve Ciddi Olaylar • 296 � Düşesle Nedirneleri ve Sancho Panza Arasında Geçen,
Okunınaya ve Akılda Tutulmaya Değer Tadı Konuş malar • 312
� Bu Kitabın En Ünlü Maceralanndan Biri: Tobosolu Eşsiz
Dulcinea'yı Büyüden Kurtarma Yolu Nasıl Bulundu? • 321
� Dulcinea'nın Büyüden Kurtarılı$ının Devamı ve Daha Başka Hayranlık Verici Olaylar • 330 � Dadı Dolorida'nın, Öbür Adıyla Kontes Trifaldi'nin Ba
şına Gelen Garip ve Akılalmaz Macera, Sancho Pan za'nın, Kansı :reresa Panza'ya Yazdığı Mektup • 339
GERVANTES
> Ünlü Dadı Dolorida Macerasının Devaını • 346 }> Düşesin Dadısı Dolorida Başına Gelen Felaketleri Ania uyar • 349 > Trifaldi, O Garip ve Unutulmaz Hikayesine Devam Edi yor • 357 > Bu Macera ve Bu Kitapla İlgili Bazı Noktalar • 360 > Clavileno'nun Gelişi ve Epey Uzayan Bu Maceranın Sonu • 366 > Sancho Panza'nın, Adasını Yönetmeye Gitmezden Önce
Don Quijote'denAldığı Öğütler ve DahaBaşka İlgi Çe kici Şeyler • 378
> Don Quijote'nin Sancho Panza'ya Verdiği Öğütlerin İkinci Kısmı • 385 }> Sancho Panza'nın Adaya Götürülüşü ve Şatoda Don Qui jote'nin Başına Gelen Garip Şeyler • 392 > Sancho Panza'nın Adasını Teslim Alışı, Göreve Başlayışı • 403 > Ateşli Altisidora İle Cilveleşirken, Çıngıraklı Kediler Don Quijote'yi Korkutuyar • 412 > Sancho Panza'nın Valiliği Devam Ediyor • 418 > Düşesin Dadısı Dona Rodriguez'in Don Quijote'ye Et
tikleri ve Sortsuza Dek Akılda Tutulmaya Değer Daha Başka Olaylar • 428
}> Adasını Dolaşmaya Çıkan Sancho Panza'nın Başına Ge lenler • 437 > Dadı Kadını Pataklayan, Don Quijote'yi Haşlayan Büyü
cülerle Cellatların Kim Olduğu Ortaya Çıkıyor ve Te resa Panza'ya Mektup Götüren Adaının Başına Gelen ler • 451
> Sancho Panza'nın Valilik Macerasının Devarnı ve Daha Başka İlginç Olaylar • 462 > Dertli İkinci Dadı, Yani Dona Rodriguez Macerasının De vamı • 472
D ON QU IJOTE » Sancho Panza'nın Valiliği Pek Acıklı Şekilde
Sona Eriyor • 481 » Doğrudan Doğruya Hikayemizle İlgili Birtakım
Olaylar • 487 » Yolda San cho'nun Başına Gelenler ve Daha Başka Anla tılınaya Değer Olaylar • 496 » At Uşağı Tosilos ile Dona Rodriguez'in Kızı Adına Dövü
şen Manchalı Don Quijote Arasındaki Görülmemiş, Duyulmamış Kavga • 505 » Don Quijote'nin Dükten Ayrılışı ve Düşesin Nedimele
rinden Akıllı, Oyunbaz Altisidora Yüzünden Başına Gelenler • 511 » Don Quijote'nin Üstüne Yağmur Gibi Macera
Yağıyar • 516 » Don Quijote'nin Başına Gelen, Bir Bakıma Macera da Diyebileceğimiz Olağanüstü Şey • 530 > Bareelona Yolunda Don Quijote'nin Başına Gelenler • 540 > Barcelona'ya Girerken Don QJıijote'nin Başına Gelenler ve Yüzde Yüz Doğru Daha Başka Olaylar • 555 > Sihirli Baş Macerası ile Es Geçilmesi Olanaksız Daha Başka Bir Sürü Ufak Tefek Şey • 559 > Kadırgaları Gezmek Sancho Panza'ya Pek Tuzluya Mal Oluyor. Sonra Yeni Bir Macera. Güzel Mağripli Kız • 574 > Şimdiye Dek Don Quijote'nin Başına Gelen En Acı Olay • 585 > Beyaz Aylı Şövalye'nin Kim Olduğu Öğreniliyor. Don Gregario'nun Kurtaniışı ve Daha Başka Olaylar • 591 > Okuyan Bu Bölümde Neler Olduğunu Görecek, Dinle yen de Duyacakur • 597 > Don Quijote'nin, Çoban Olmaya ve Şövalyelikten Uzak
Kalacağı Bir Yıl Boyunca Kırlarda Yaşamaya Karar Ve rişi ve Gerçekten Tadı Daha Başka Olaylar • 603 > Don Quijote ve Domuz Macerası • 609 > Şu Uzun Hikaye Boyunca Don Quijote'nin Başından Geçen En Garip Macera • 615
GERVANTES
> Altmış Dokuzuncu Bölümün Devamı Olan Bu Bölüm de
Elinizdeki Kitabın Havasına Uygun Şeyler Anlauyor • 622
> Köye Dönerken Don Quijote ile Seyisi Sancho Panza'nın Başına Gelenler • 630 > Don Quijote'yle Sancho'nun Eve Dönüşleri
•
638
> Köye Giderken Don Quijote'nin Karşılaşuğı, İyiye de
Kötüye de Yorulabilecek Şeyler ve Hikayemizi Daha Bir Güzelleştiren, inandıncı Kılan Olaylar • 644
> Don Quijote'nin Hastalanışı, Vasiyeti ve Ölümü
•
650
La Manchalı Soylu Becerikli Şövalye
Don Quijote Yazan: İlk kesimin yazarz Miguel de Gervantes Saavedra Lemos, Andrade ve Vilialba Kontu, Sarria Markisi, Majestelerinin nedimi, Penafiel Komandör'ü, Aleantara Tarikatı üyesi, Napoli Krallığı Genel Valisi ve Genel Komutanı, İtalya Yüksek Meclisi Başkanı Don Pedro Fernandez de Castro'ya.
1615 yılı
NARH BEN, HERNANDO DE V All.EJO, Krallık Hazinesi Yazmanı, Yüksek Kurul Üyesi, Miguel de Cervantes Saavedra tarafından yazılmış Kurul üyelerince incelenmiş La Manehalı Don Q!tijote, İkinci Kesim adlı kitabın, Majestelerinin izniyle basıldığını; her yaprağına dört maravedi fıyat biçildiğini; yetmiş üç yapraklık kitabın, bu fıyat üzerinden iki yüz doksan iki maravedi fıyatla sanlmasına izin verildiğini kitabın başına konacak bu narlım imzaını taşıyan kitapla ilgili karara uygun olarak elde edilecek geliri belirleyeceğini, bunun üzerine çıkılmayacağını belgele mek üzere, bu belgeyi, Kurul Üyelerinin buyruğu ve Migue de Cervantes'in ricasıyla, Madrid'de, bin alu yüz on beş yılının yirmi bir Ekim günü imzaladım. Hernando de Vallejo
ONAY BELGESi MIGUEL DE CERVA!>.'TES SAAVEDRA tarafından yazılmış, La Man eka'lı Don Q!tijote'nin İkinci Kesimi adlı kitabı inceledim; as lma uygun olmayan bir şey yoktur. Bu belge, Madrid'de, yirmi bir Ekim, bin alu yüz on beşte imzalanmışttr. Doktor Francisco Murcia de la Llana
ONAY YüKSEK KuRUL ÜYELERİNCE bana verilen görev ve buyruğa uygun olarak izin dilekçesinde adı geçen kitabı incelettim; dine ve genel aktöreye aykın bir yanı yoktur, tersine temiz ve eğlen celi, birçok aktöresel öğüde yer veren bir ki tapur; basılmasına izin verilebilir. Madrid, beş kasım, bin altı yüz on beş.
Doktor Gutierre de Cetina
C E RVAN T E S
ONAY YüKSEK KuRUL ÜYELERİNCE bana verilmiş görev ve buyruğa uygun
olarak, Miguel de Cervantes'in La Manchalı Don Quijote'nin İkinci Kesim adlı kitabını inceledim; kutsal Katolik dinimize ve genel buyruğa aykırı hiçbir şey içermemektedir; tersine, edep li ve hoş bir eğlenec sunmaktadır. Eski Yunanlılar bu tür eğlen ceyi devletlerinde uygun görmüşlerdi; Bazio'nun De Sig;nis Ecc lesiae'nin ikinci cilt, onuncu bölümünde alıntı yaptığı Pau sanias'ın dediği gibi, Spartalıların kan devletinde bile kahka haya yontular dikilmiş, Teselya'lılar, kahkaba adına bayramlar düzenlemiş, Tullius'un birinci Yasalar Üzerinel:le değindiği ve
Gönül coşkusu arasında bir mola diyen ozanın dediği gibi, küskün gönülleri, hüzünlü ruhlan sevindiren bir kitapur. Yazar bunu, gerçekle şakayı, hoş olanla yararlı olanı, maneviyatla gülünçlüğü kanştırarak, ders vermeyi zarafete dönüştürerek başarmış, şövalye kitaplannın çökertil mesi yolundaki haklı amacına ulaşmış, başarılı bir şekilde, bü yük bir beceriyle krallıklarımızı bu bulaşıcı hastalıktan temiz lemiştir. Yazarın dehasına, milletimizin şanına ve şerefine ya kışır, yabancı milletlerde hayranlık ve gıpta uyandıracak bir eserdir. Benim görüşüm budur. Madrid, 17 Mart,
1615
FeLçefe doktoru ]oseph de Valdivielso
ONAY MADRiD KENTi MAJESTELERİNİN SARAYI psikopos naibi Senyor
Doktor Gutierre de Cetina tarafından bana verilen göreve uygun olarak, Miguel de Cervantes Saavedra'nın LaManchalı
Becerikti Şövalye Don Quijpte'nin İkinci Kesimi adlı kitabını inceledim; içinde Hıristiyanlık'a yakışmayan örnek alınacak aktöreye, tinsel değerlere aykırı düşecek birşey bulamadım;
D ON QUIJ OTE
tersine bilgili ve yararlı şeylerle dolu olduğunu gördüm. Kitap hem amacına ulaşınada başanlı olmuş, aşın salgın haline gel miş, boş ve yalan şövalye kitaplannın kökünü kazımıştır, hem de İspanyol dilinde bilgili kişilerin haklı olarak nefret ettiği sıkıcı yapaylığa yer vermemiş, üstün yetenekli bir anlatım ömeğidir. Kitapta sık sık değinilen zekice dÜşüncelerle ortaya konan, kötü huyların düzeltilmesini amaçlayan, Hıristiyan lık'ın ceza kurallan o kadar akıllıca korumaktadır ki, iyileştiril rnek istenen hastalığa yakalanmış biri hiç dÜşünmediği anda, irkilmeden, çekinmeden, zevkle içtiği bu tatlı ve lezzetli ilaçla kötü huyuna tövbe edecek, dahası hem zevk hem ders almış olacaktır. Birçoklan yarartıyla eğlendiriciyi gereği gibi kanştıramamış, yumuşatamamış, bu yüzden bütün o yorucu çalışmalarını har camışlardır; Diogenes'in filozofluğu ile bilgeliğine öyküneme diklerinden küstahça, zevzek.se, yalan yanlış, köpek.siliğine öykünıneye kalkmışlar, kendilerini dedikoducu dillere teslim etınişler; ele aldıklan kötü huyun sert bir kınarnayı hillettiğini göstermek için olmayan olaylar uydurmuş, rastlantıyla o güne kadar bilinmeyen bir yol bulmuşlar, böylece kötü huyu düzelte meseler de hocalığını yapmışlardır. Bilgili kişilerin nefretini kazanmışlar, halkın da eğer varsa, güvenini yitirmişlerdir; reçetelerinin ve fütursuzca, tedbirsizce düzeltınek istedikleri kötü huylann eskisinden çok daha kötü durumda olması bütün çabalann aynı anda reçete veya ilaçlan kabul etıneye hazır olamayacağını göstermiştir. Tersine kimi çıbanlara yumuşak, hafıf ilaçlar çok daha iyi gelir, dikkatli ve bilgili bir hekim bu ilaçlarla istenen sonucu alır; bu sonuç da çoğu kez, bıçağın sertliğiyle sağlanandan çok daha iyidir. Miguel de Cervantes'in yazılan ise hem ulusumuzda hem de yabancı uluslarda çok farklı bir etki yaratınışur; bir muci zeyi görmek ister gibi İspanya, Fransa, İtalya, Almanya ve Flan dre'ın hem saflığını, hem temizliğini hem de düşüncelerin deki yumuşaklığı alkışlarla karşıladığı kitapların yazarını
G E RVAN T E S
tanımak istiyor. Gerçekliğine tanıklık ederek bir olay anlata cağım: içinde bulunduğıımuz bin altı yüz on beş yılınının yirmi beş şubat günü, Toledo başpsikoposu saygıdeğer Kardinal Senyor Don Bernando de Sandoval y Rojas, Fransız büyük elçisini görmeye gelmişti, büyük elçi Fransız prensiyle İspanya prensesinin düğünüyle ilgili konulan konuşmak üzere gelmiş ti. Büyükelçiye eşlik eden, kibar ve zeki olduklan kadar yazma da meraklı, çok sayıda Fransız soylusu, bana ve diğer başpsiko pos yardımcıianna gelip, o sırada gözde olan iyi kitapları sordular. Ben incelemekte olduğıım bu kitaba değindiğimde, Miguel de Cervantes adını duyar duymaz, onu göklere çıkar dılar; hem Fransa'da hem de Fransa'ya komşu krallıklarda yapıtlarının, hem aralarından birinin, birinci cildini neredey se ezbere bildiği La Galatea'nın, hem de 0küleı'inin gördüğü büyük ilgiyi vurguladılar. O kadar övdüler ki kendilerini, bu kitabın yazarıyla tanışmaya çağırdım; çağrıını büyük bir coşku ve sevinçle karşıladılar. Yaşını, uğraşını, soyunu, konumunu tek tek sordular. Yaşlı, asker, aksoylu ve yoksul olduğunu söylemek zorunda kaldım; aralarından biri, şu can alıcı söz lerle yanıt verdi: "Yani böyle bir adamı İspanya çok zengin etmiyor, devlet hazinesi geçimini sağlaınıyar mu?" Aynı dü şünceyi paylaşan bir başka soylu atıldı ve büyük bir ineelikle dedi ki: "Gereksinme onu yazmaya zorlayacaksa umarım hiçbir zaman fazla erince kavuşmaz. Böylece kendisi yoksul kalır, yapıtlarıyla herkesi zengin eder." Öyle sanıyorum yaz dıklarım bir denetim tutanağı için fazla uzun; dalka-vukça bir övgünün sınırında gezdiğini söyleyenler olabilir ancak kısaca anlattıklarımın gerçek oluşu, eleştirmenlerin kuşkusuyla benim kaygılarımı ortadan kaldıracaktır. Ayrıca bugün yalan, yapmacık ve düzmece sözlere gerçek birer karşılık görmeyi amaçlayan dalkavukluğa verebileceği birşeyi olmayana dalkır vukluk yapılmaz. Madrid, yirmi yedi Şubat, bin altı yüz on beş
Dokt(ffMarques Torres
D ON QUIJOTE
YETKi BELGESi Siz MIGUEL DE CERVANTES SAAVEDRA tarafından bize sunulmuş,
La Maneka'lı Don Quijote'nin İkinci Kesimi adlı eğlenceli ve öğretici öykü kitabını büyük emeklerle yazdığınızı bildiren, basıtması için gerekli izin ve yetkiyi ve yirmi sene ya da arzu ettiğimiz süre için hakkını verınemizi rica ettiğiniz dilekçeniz Yüce Kurulumuz tarafından incelendi; tarafımızdan konul muş yasada aranan koşullar, adı geçen kitapta yerine getiril diğinden size bu yetki belgesini vermemiz uygun bulundu. Bu nedenle size veya yetkili kılacağınız kimseye yukarıda adı geçen kitabı belgenin verildiği tarihten geçerli olmak üzere, on yıl boyunca basma ve satma iznini ve ayrıcalığını bağışlıyo ruz. Kitabın, krallıklanmızın basımcılanndan sizin seçeceğiniz herhangi birinin, tarafımızdan verilen izin ve yetkiyle yapacağı her basımı, hazinemiz yazmanı Hernando de Valejo'nun paraflannı ve sonunda imzasını taşıyan, kurulumuz tarafından incelenmiş aslıyla birlikte basımın aslına uygtın olup olmadı ğının incelenmesi için, kurulumuza sunulacaktır; ya da söz konusu basımın tarafımızdan atanmış bir d üzeitmence aslıyla karşılaştırılarak incelenip düzeltildiğine ilişkin bir belge su nulacaktır. Adı geçen kitabı bu şekilde basacak olan basımcı yayın kurulumuz tarafından düzeltilip fiyatı belirlenmeden, kitabın ilk yaprağını basmayacak, yazara ya da yetki verdiği kişiye aslıyla birlikte kitabın yalnız bir tek örneğini teslim ede cektir. Ancak düzeltıne belgesi ve narh verildikten sonra, kita bın ilk yaprağını basabilecek, yetki belgenizi, onayımızı, resmi fıyat ve onay belgesini ekleyecektir. Yukarıda belirtilen şekli almadan, sizin veya başkasının kitabı satınası yasaktır, satılırsa, adı geçen yasada ve Krallığımızın bu konudaki diğer yasala nnda öngörülen cezalar uygulanacaktır. Verilen süre içinde, sizden yetki almadan kitabı basan ya da satan kişiden ceza olarak kalıp ve levhalarıyla birlikte, yapılan basımın dışında her ayrı basım için, elli bin maravedi alınacaktır. Bu cezanın üçte biri Hazinemize, üçte biri hükmü veren yargıca, üçte biri
de davacıya ait olacakur. Kurulumuz, mahkemelerimizdeki başkan ve yargıçlar, sarayımız ve yüksek mahkemelerimizdeki, krallıklanmızın ve senyörlüklerimizin bütün kent, kasaba ve köylerindeki yargıçlar, şimdikiler ve bundan sonra bu görev Iere gelecek olanlar, her biri kendi yetki alanında sizi koru yacak, bu yetki ve izin belgesine uyacakur. Yetki belgesine ay kın herhangi bir davranışımı lüıfumuzun geri alınması ve
Hazinemize ödenecek on bin maravedı'yle cezalandınlacakur. Madrid'de, bin alu yüz on beş yılının Mart ayının otuzuncu günü imzalandı. KRAL Kralımızın emriyle, PEDRO DE CONTRERAS
SUNU LEMOS KONTU'NA
ÜYNANMADAN ÖNCE kitap halinde basılmış piyeslerimi size yol
ladığım gün, haunmda yanlış kalmadıysa, Don Quijote'nin, efendimizin elini öpmeye gelemeyeceğini, hala at sırunda dolaşuğını söylemiştim. Şövalyemiz, bugün yine anna adıyor ve yeniden sefere çıkıyor, amacına ulaşabilirse, efendimize küçük bir hizmette bulunmuş olacağını umuyorum, çünkü, «İkinci Kitap» adı alunda yayınlanan ve dünyanın dört bir yanı nı kaplayan düzmece bir Don Quijote'nin şahsınızda uyan dırdığı tiksintiyi, sık.ınuyı ortadan kaldırınarn için çeşidi çağn lar almaktayım. Bu konuda en büyük arzuyu Çin imparatoru gösterdi. Bir ay önce, Çince, özel bir mektup yolladı bana, Don Quijote'yi istiyor, daha doğrusu göndermem için yalvan yordu: ispanyolca öğretim yapan bir kolej kurmak niyetindey miş ve bu dili öğretecek kitabın da Don Quijote olmasını isti yormuş. Aynca, beni de kolej müdürü yapacakmış. Mektubu getiren adama, m> Zaten, ister dogue, ister roquet cinsi olsunlar, rastla dığı bütün köpekler epanyölmüş artık ve bizimki taşı atamıyormuş. İşte böyle, bizim yazar da bundan böyle, taş kadar sert olmasalar bile son derece kötü olan kitap larına koymaya kalkışmaz artık o kötü dehasını. Ayrıca ona, kitabıyla ekmeğimi elimden alacağından korkmadığıını söyle. Perde aralarında oynanan ünlü La Perendenga'yı düşünüp şöyle karşılık veriyorum kendisine: «Huzurun avucumun içinde İsa da herke sin Tanrı'sıdır.» Kötü kaderimin indirdiği darbelere rağmen, herkesçe bilinen cömertliğiyle beni ayakta tutan ünlü ve imanı bütün Comte de Lemos'a Tanrı uzun ömür versin! Ve yeryüzünde tek bir basımevi kal masa da bana karşı Mingo Revulgo'nun mısralarında ki harf sayısından daha çok kitap basılsa da yaşasın Toledolu pek ünlü ve iyiliksever Arşövek Don Bemar do de Sandoval y Roj as! Bu iki büyük senyor, dalkavuk luk ve yağcılık etınediğim halde sadece yüreklerinin iyi liği yüzünden, bana ihsan yağdırmaktalar. Bunun için kendimi, Tanrı 'nın en talibii kulu kadar mutlu ve varlıklı hissediyorum. Böyle bir şerefe ancak yoksul kişi ler erebilir, ama günahkarlar eremez, yoksulluk insa nın soyuna sopuna gölge düşürebilir ama iyice karart-
D O N QU IJ O T E
25
maz. Erdem kendiliğinden parıldadığı ve yoksulluğun doğurduğu bütün engelleri aştığı için, yoksul insan sonunda soylu Ye yüce kişilerin hem saygısını hem de lütfunu kazanır. Ona daha başka bir şey söyleme. Ben de sana daha başka bir şey demeyeceğim, yalnız şuna dikkat et Don Quijote'nin bu ikinci bölümü, birinci bölümle aynı kumaştandır ye aynı elden çıkmıştır. Burada hani deyim yerindeyse, büyüyen, günün birin de herkes gibi ölüp giden ye gömülen bir Don Quijote bulacaksın. Böylece, bundan sonra hiçkimse onun hak kında laf edemeyecek. Anlatılanlar yeter, ayrıca, bir daha kimsecikler buna kalkışmasın diye, dürüst bir adamın bu bilgece çılgınlıkları anlatınış olması da yetişir, çünkü iyiliğin bile fazlası zararlıdır, ender olursa, kötülük dahi değer kazanır. Ha, az kalsın unutuyordum. Persiles'i bitirmek üzereyim, Galatea'nın ikinci bölümünü de.
�I. BÖLÜM �
Papazla Berberin, Hastalığı Sırasında Don Quijote'yle Konu§ınaları CmE HAMETE BENENGF.LI'NiN kitabın ikinci bölümünde (yani Don Quijote'nin üçüncü seferini anlatan bölüm de) dediğine göre, papazla berber, geçmişi hatırlatma mak için, bir aya yakın dostlarını görmeye gitmemiş ler.
Ama bu,
yeğenle kahya kadını ziyaret etmelerine
engel değilmiş tabii, iki kadına, Don Quijote'ye iyi bak malarını
ıcınbilı etmişler, hem yüreğine , hem de bütün
bu kötüliiJ...Jcrin kaynağı olan beynine iyi gelecek, güç lendiri ·i yemekler vermelerini istemişler, kadınlar da
ıS
G E RVANT E S
zaten ellerinden geleni yaptıklarını, bundan sonra da yapmaya devam edeceklerini söylemişler, ayrıca, efen dilerinde iyiye doğru bir gelişme gördüklerini de belirt mişler. Bu haber, papazla herberi pek sevindirmiş, bu güzel ve gerçek hikayenin ilk kesiminde okuduğunuz gibi, onu büyüleyip öküz arabasıyla eve getirdiklerine pek memnun olmuşlar. Yalnız, iyileşmeye yüz tuttuğu na pek inanamamışlar, bu haberin doğruluğunu araş tırmak üzere, gidip kendisini görmeye karar vermişler, bununla birlikte, daha yeni kabuk bağlamıŞ bir yarayı yeniden kanatmamak için, gezginci şövalyelik konusu na hiç değinmeyelim demişler. Gittiklerinde şövalyeyi yatakta bulmuşlar, sırtında yeşil bir gecelik, başında da Toledo işi, kırmızı bir takke varmış, öyle kuru, öyle sarıyrnış ki gören mumya sanırmış. Onları sevinçle kar şılamış, sağlığı ile ilgili sorulara akıllı uslu karşılıklar vermiş, pek süslü cümlelerle konuşmuş. Söz, dönmüş dolaşmış, devletin varoluş nedenlerine, yönetim biçim lerine gelmiş. Bizimkilere göre devlet, yolsuzlukları düzelterek, suçluları cezalandırarak, birtakım yasaları değiştirerek, yerine yenilerini getirerek yönetilirmiş. Sizin anlayacağınız, üç alıhap çavuşlann her biri, o anda yeni bir yasa koyucu, yeni bir Lykurgus, başarılı bir Salon olmuş çıkınış, devleti tepeden tırnağa eleş tirmişler, bir potaya koyrnuşlar, alt üs.t etmişler, sonra yepyeni bir şey çıkarmışlar. Don Quijote, ele alınan her konuda son derece akıllı laflar ediyormuş, iki kafadar, şövalyenin gerçekten iyileştiğine karar vermişler. Bu konuşma sırasında yeğenle kahya kadın da oda dayrnışlar, efendilerinin iyileştiğini görünce, Tanrı'ya şükretmeye başlamışlar, derken, papaz ilk karanndan cayrnış, Don Quijote'nin tam iyileşip iyileşmediğini
D O N QU IJ O T E
29
anlamak üzere, sözü, gezginci şövalyelik konusuna getirmiş, papazın anlattığına göre, Türkler, büyük bir donanma ile Akdeniz' e İnıneyi düşünüyorlarrnış, ama kasırganın ne yana eseceği bilinrniyorrnuş. Bu haber ler, her yılki gibi, bütün Hıristiyan ülkelerini büyük bir korkuya salmışrnış, kral hazretleri de bu yüzden, Napo li, Sicilya ve Malta kıyılarını savaş için hazırlatrnış. - Kral hazretleri, düşmana apansız yakalanmamak için, emrindeki krallıkları zamanında uyarrnakla, ileri görüşlü bir savaşçı gibi davranıyor, dedi Don Quijote, yalnız bu konuda benim fikriınİ sorsalardı, şu anda akıl larının köşesinden geçmeyen bir öğüt verirdİm kendi lerine. "Vah zavallı Don Quijote !" diye düşündü papaz, 'Tan rı seni korusun! İşte yine o çılgınlık uçurumunun ta dibine yuvarlandın!" O anda aynı şeyleri düşünen her her, şövalyeye vereceği öğüdün ne olduğunu, bunun, yöneticilere bol bol sağlanan o saçma sapan öğütlere benzeyip bemernediğini sordu. -Hayır, bay tıraşçı, diye çıkıştı Don Quijote, benim vereceğim öğüt, tam tersine, son derece akıllı uslu. -Ben de sizinki için söylernedim zaten, diye karşı lık verdi berber, ben diyorum ki yaşantının da göster diği gibi, krallara verilen öğütlerin çoğu, uygulanması olanaksız, hem krala, hem ülkesine zararlı, saçma sapan şeylerdir. -Benimki uygulanması olanaksız olmadığı gibi, saç ma sapan da değil, dedi Don Quijote. Bir akıl hocası nın düşünebileceği en kolay, en doğru, en ustaca, en çabuk akla gelen öğüt bu. -Senyor Don Quijote, dedi papaz, iyice meraklan dırdınız bizi.
30
C E RVA N T E S
- Ş u anda söylemeye hiç d e niyetim yok, çünkü bakarsın yarın sabah kral danışmalarının kulağına gider ve hakkım ohın ödüllere başkaları konar. - Ben kendi payıma, Tanrı adına yemin ederim ki dedi berber, bunu ne krala, ne kurala, ne de başka kim seye söylerim, bu yemini de bir türküden öğrendim. Adamın biri hem yüz altınım, hem de yollu katırını çal dırmış ve bunu krala şikayet etmek üzere bir türkü yak mış, işte orada geçiyordu yemin. -Ben bu türküyü hiç duymadım, dedi Don Quijo te, ama sayın berberin iyi bir insan, yemininin de sağ lam olduğunu bilirim. -Ayrıca, ben de kendisine kefilim, diye söze karıştı papaz, son yargı gününden korktuğu için, dilini yuta cak, ağzını açıp tek kelime söylemeyecektir. -İyi ama sayın papaz efendi, size kim kefil olacak? diye sordu Don Quijote. - Bizleri her türlü sırrı saklamaya zorlayan mesle ğim. -Tamam öyleyse, diye bağırdı Don Quijote, bana sorarsanız, tutulacak yol tektir. Kral hazretleri, tellal çıkartarakİspanya'daki bütün gezginci şövalyeleri, bel li bir günde sarayına çağırmalıdır. Yarım düzine şöval ye gelse bile bakarsın içlerinden biri çıkar, tek başına T ürk donanmasını yener, duman eder. Şimdi beni iyi dinleyin baylar, bu dediğimin doğruluğunu gösterece ğim size. Söz gelişi, tek bir şövalyenin sanki hepsinin boynu aynıymış ya da karşısındakiler insan değil de şeker kamışıyınış gibi, iki yüz bin kişilik orduyu kılıç tan geçirmesi görülmedik şey midir? Romanlar bu gibi maceralada dolu değil midir? Gerçi böyle bir şey benim için büyük talihsizlik olurdu (dikkat edin, başkası için
D O N QU IJ O T E
31
değil, benim için diyorum), ama ünlü Belianis ya da Amadis de Gaula'nın sayısız hısımlarından biri bugün yaşasaydı da Türk ordusuna saldırsaydı, herillerin pos tuna metelik vermezdİm doğrusu! Benim inancım odur ki Tanrı bizlere acıyacak, eski şövalyeler kadar anlı şanlı olmasa bile cesaret yönünden onlara denk bir şövalye gönderecektir. Daha fazla konuşmak istemiyo rum. Tanrı ne demek istediğimi biliyor. -Ay, diye bağırdı yeğen, arncam yeniden gezginci liğe başlamak istemiyorsa kafaını kessinler. - Türk donanınası dilediği kadar gemiyle ister Ak deniz'e insin, ister Karadeniz'e çıksın, vız gelir, ben gez ginci şövalye doğdum, öyle öleceğim, diye karşılık ver di Don Quijote. Bir daha söylüyorum, Tanrı ne demek istediğimi biliyor. O and� herher söze karıştı: - Baylar, dedi, izin verirseniz bir zamanlar Sevilla' da geçmiş, içinde bulunduğumuz duruma pek uyan bir olayı anlatayım size. Don Quijote'yle papaz bu teklifi kabul ettiler ve her her, hepsinin dikkatli bakışlan alunda anlatmaya baş ladı.